तीन प्रदेश जोड्ने तेलपानी सडक

सुदूरपश्चिमको भुरीगाउँबाट कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर पुग्ने छोटो दूरीको ५१ किलोमिटर सडक निर्माण हुने
ठाकुरसिंह थारु

बर्दिया — पाँच दशकअघि चिठीपत्र पुर्‍याउन खनिएको भुरीगाउँ–तेलपानी सडक सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशको लाइफलाइनका रूपमा विस्तार हुने भएको छ ।

प्रदेश ५, सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेश जोड्ने भुरीगाउँ–तेलपानी सडक ।तस्बिर : ठाकुरसिंह/कान्तिपुर 

भुरीगाउँबाट कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर पुग्न निकै छोटो दूरीको ५१ किलोमिटर सडक निर्माणका लागि सर्वोच्च अदालतले निकास दिएपछि सडक बन्ने बाटो खुलेको हो ।

सरकारले यो सडक निर्माणका लागि बजेटसमेट छुट्याएको छ । बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्ने भएका कारण सडक विस्तारका लागि विवाद हुँदै आएको थियो । सडक विस्तारसँगै त्यहाँबाट एक घण्टामै वीरेन्द्रनगर पुग्न सकिनेछ । ठाकुरबाबा नगरपालिका–२, भुरीगाउँ अम्रेनीदेखि कर्णाली प्रदेशको बरहाताल गाउँपालिका तेलपानी हुँदै कर्णालीसम्म चिठीपत्र पुर्‍याउन ०२५ सालमा जिल्ला पञ्चायतले हुलाकी सडकको ट्र्याक खोलेको थियो ।

हुलाकीहरूले त्यही बाटो भएर चिठीपत्र ओसारपसार गर्थे । कर्णालीका सर्वसाधारणले बर्दिया आउन यही बाटो प्रयोग गर्थे । एक दिन पैदल हिंडेर वीरेन्द्रनगर पुग्न सकिने स्थानीयले बताए । वर्षा सिजनबाहेक उक्त सडकमा सार्वजनिक साना सवारी साधनबाट यात्रु बोक्ने गरिएको छ । तर, सडक विस्तार र मर्मत हुन नसकेका कारण वर्षा सिजनमा सवारी साधन बन्द हुने गरेका थिए ।

‘बर्दियाका लागि मात्रै होइन, सिंगो सुदूरपश्चिम प्रदेशका सर्वसाधारणलाई पनि कर्णाली पुग्न सबैभन्दा छोटो दूरीको बाटो यही हो । सडक विस्तारसँगै घण्टाभरमै बर्दियाबाट कर्णाली पुग्न सकिन्छ,’ भुरीगाउँ–तेलपानी सडक निर्माणका लागि लामो समयदेखि वकालत गर्दै आएका हरिबहादुर थापाले भने, ‘उक्त सडक प्रदेश ५ को पश्चिम क्षेत्र, सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशको लाइफलाइन बन्नेछ ।’

छोटो दूरीको सडक भएका कारण कर्णाली र तराईको उत्पादन सहजै ल्याउन/लैजान सकिनेछ । दैनिक उपभोग्य बस्तुको मूल्यसमेत कर्णालीबासीलाई सस्तो पर्नेछ । बर्दिया र सुदूरपश्चिमका सर्वसाधारणलाई कोहलपुर भएर वीरेन्द्रनगर पुग्ने झन्झट हट्नेछ ।

‘तेलपानी सडकले कर्णालीमात्रै होइन, सुदूरपश्चिम प्रदेशको मुहार पनि फेर्नेछ । कम दूरीको यात्रामै त्यस ठाउँसम्म पुगिने भएकाले ढुवानी खर्च पनि कम पर्नेछ,’ थापाले भने, ‘कर्णालीमा खाद्यान्न महँगो पर्नुको कारण ढुवानी मूल्य बढी पर्नु नै हो । यो सडकले महँगीलाई घटाउन पनि सहयोग पुर्‍याउनेछ ।’

भुरीगाउँदेखि कोहलपुर पुग्न ५४ किलोमिटर दूरी पार गर्नुपर्छ । कोहलपुरबाट कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर पुग्न रत्न राजमार्ग हुँदै १ सय २ किलोमिटरको यात्रा गर्नुपर्छ । ‘तेलपानी सडक निकै छोटो बाटो हो । यसले तीनवटै प्रदेशलाई सहजै जोड्छ,’ सडक डिभिजन कार्यालय नेपालगन्जका सूचना अधिकारी नेत्रविलास पौडेलले भने, ‘त्यसैले सरकारले त्यसलाई प्राथमिकतामा पारेर बजेट छुट्याएको छ ।’

उनका अनुसार सडक निर्माणका लागि डीपीआर तयार भइसकेको छ । सडक निर्माण गर्दा हुनसक्ने वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकनको काम भइसकेको छ । वन मन्त्रालयले स्वीकृत गरेपछि सडक विस्तारको काम सुरु हुनेछ ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ १०:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दाउन्नेमा सास्ती उस्तै

नवीन पौडेल

परासी — पूर्व–पश्चिम राजमार्गको दाउन्ने सडक खण्ड जीर्ण अवस्थामा छ । हिउँदमा धुलाम्य र वर्षातमा पहिरोका कारण सवारी सञ्चालनमा जटिलता छ । अझ बीच सडकमा बनेका खाल्डाखुल्डीले साना सवारी प्रयोगकर्ताका लागि सास्ती अति छ । 

मोटरसाइकल चालकलाई यो खण्ड पार गर्न हम्मेहम्मे पर्ने गर्छ । पश्चिम र पूर्वी नवलपरासी गरेर १५ किलोमिटर रहेको पहाडी चट्टानको बीचमा रहेको यो सडक खण्डमा सुक्खा पहिरो पनि जाने गर्छ । यसले दुर्घटनाको जोखिम छ । सडक जीर्ण हुँदा सवारी साधन बिग्रिएर घण्टौंसम्म जाम पर्ने गर्छ ।

चालक अर्जुन कार्कीका अनुसार जीर्ण सडक र दुर्घटनाको जोखिमका कारण सवारी चालकले निकै सास्ती खेप्नु परेको छ । ‘सडकभरि खाल्डाखुल्डी छन् । एउटा सवारी साधन बिग्रिएमा घण्टौंसम्म जाममा बस्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘मर्मत समयमा नहुने र वर्षातको समयमा टालटुल गरेर निर्माण भएको सडक एक हप्ता नहुँदै बिग्रिने गर्छ ।ओभरलोडका सवारीलाई नियमन नगर्दा सडक धेरै समय टिक्दैन ।’

पश्चिम नेपालका सवारी साधन यही सडक हुँदै केन्द्रीय राजधानी र पूर्वी भेगमा चल्ने गर्छन् । तर, सडकको दुरावस्थाका कारण चालक र यात्रुले दिनहुँ सास्ती भोग्नु परेको छ । सडक जीर्ण हुँदा हरेक दिन घण्टौं जाम हुने गर्छ । पहाडको खोंचमा रहेको यस सडकमा दुर्घटनाको जोखिम पनि उत्तिकै छ । हरेक दिन सानाठूला सवारी दुर्घटना भइरहेका हुन्छन् ।

सडक डिभिजन बुटवलका इञ्जिनियर कृष्णबहादुर कुँवरका अनुसार गत माघदेखि चिनियाँ कम्पनीलाई कामका लागि हस्तान्तरण गरिएकाले अहिले कार्यालयले मर्मत नगरेको बताए । ‘बुटवल–नारायणगढ खण्ड चार लेनको बन्दैछ,’ उनले भने, ‘ठेकेदारलाई कामका लागि सडक हस्तान्तरण गरिएकाले यसको जिम्मा उसैको हुन्छ ।’

सडकको दायाँबायाँ पानीको निकास नहुँदा वर्षायामको पानीले सडक भत्काएको छ । भलपानीले सडक भरिंदा सडकमा खाल्डाखुल्डी छन् । पहाडका रूख ढलेर दुर्घटना हुने जोखिम छ । ०२२ सालमा शिलान्यास भएको यस राजमार्गको क्षमता मुस्किलले ३० टन हो ।

तर, यहाँ अधिकांश ओभरलोडका मालबाहक सवारी बढी सञ्चालन हुने गर्छन् । भैरहवा, सुनौली नाकाबाट भित्रिने अधिकांश भारतीय ट्रक, लहरी तथा कन्टेनर ५० टनभन्दा बढी भार बोकेर कुद्ने गर्छन् । जीर्ण सडकमा ओभरलोड सवारी गुड्ने र बर्सेनि पहिरोले सडक बगाएका कारण दुर्घटनाको उच्च जोखिम यस क्षेत्रमा रहेको छ ।

जोखिम बढेपछि स्थानीय बासिन्दा, यातायात व्यवसायी र यात्रुले वैकल्पिक मार्ग निर्माण गर्नुपर्ने माग गर्दै आएका छन् । एकापट्टि पहाड र अर्कोतर्फ भीर भएकाले उनीहरूको मागमा कसैले चासो देखाएनन् । अहिले प्रदेश ५ को बर्दघाट नगरपालिका र गण्डकी प्रदेशको दुम्कीबासको डाँडाजोर जोड्ने कच्ची सडक निर्माण भएपछि यसको विकल्पका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने सम्भावना बढेको छ । तत्काल ठूला सवारी गुड्न नसके पनि स्तरोन्नति गरेमा केही वर्षमा नै यो सडकले दाउन्नेको सास्तीकम हुनेछ ।

बर्दघाट नगरपालिकाको विकटमा रहेको पटुके बस्तीका स्थानीयलाई नगरपालिकाको केन्द्रसम्म पहुँच पुर्‍याउनका लागि कच्ची सडक निर्माण गरेको छ । त्यसलाई पिच गरेमा दाउन्ने सडकको विकल्पका रूपमा प्रयोग गर्न सकिने बर्दघाट नगरपालिकाका प्रमुख धीरज शर्मा बस्यालले बताए ।

केही वर्षअगाडि पवित्र त्रिवेणीधाम जोड्नका लागि ट्र्याक खोलिएको थियो । त्यसलाई नगरपालिकाले फराकिलो बनाएको हो । बर्दघाट–१०, भुताहादेखि विनयी त्रिवेणीको दुम्कीवाससम्म १४ किलोमिटर सडक निर्माण गरिएको हो ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ १०:०५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्