संस्कृति जोगाउँदै स्थानीय तह

मौलिक तीज भाका संरक्षण गर्न रामपुर नगरपालिकाद्वारा प्रथम उपप्रमुख तीज गीत प्रतियोगिता आयोजना 
कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — तानसेन नगरपालिका–७ ले सिद्धार्थ राजमार्ग छेउ प्रवासमा सोमबार खुला तीज गीत प्रतियोगिता आयोजना गरेको छ । वडाले चाडपर्वका लागि छुट्याएको बजेटबाट कार्यक्रम आयोजना गरेको हो ।  

संस्कृतिलाई लोप हुनबाट जोगाउने प्रयासस्वरूप कार्यक्रम आयोजना गरिएको वडाध्यक्ष मुक्तिराज जीसीले बताए । वडाले तीजका लागि भनेर २० हजार रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेको थियो । सिद्धार्थ राजमार्ग छेउ प्रवासमा सोमबार खुला तीज गीत प्रतियोगिता आयोजना गरेको छ ।

उसले रोपाइँ जात्राका लागि पनि त्यत्ति नै बजेट छुट्याएको छ । वंशगोपालको फागु, श्रीकृष्ण जन्माष्टमी र शिवरात्रिका लागि पनि बजेट विनियोजन गरिएको उनले बताए । संस्कृति हराउँदै गएकाले यसरी बजेट छुट्याउनु परेको वडाध्यक्ष मुक्तिराज जीसीले बताए । ‘स्थानीय तहबाट सहयोग भएन भने संस्कृति बचाउन नै समस्या छ,’ उनले भने, ‘अहिलेकोपुस्तालाई कुनै मतलब छैन ।’

तिनाउ गाउँपालिकाले यस वर्ष ६ वटै वडालाई २५ हजारका दरले तीजका लागि पैसा छुट्याएको हो । गाउँपालिका अध्यक्ष ओमबहादुर घर्तीका अनुसार गाउँपालिका स्तरीय महिला समन्वय समितिको आयोजनामा तीज गीत प्रतियोगिता गरेर उक्त रकम खर्च गरेका हुन् । कचलमा सात समूहले भाग लिए ।

दोभानमा नौ, झुम्सामा ६ समूहले भाग लिएका थिए । सत्यवतीमा सात, कोलडाँडामा आठ, मस्याममा नौ समूहले भाग लिएको उपाध्यक्ष दमयन्ती थापाले बताइन् । ‘तीज संस्कृतिका लागि बजेट चाहियो भन्ने माग आयो,’ प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत ज्ञानुप्रसाद पनेरुले भने, ‘कार्यपालिकाको बैठकबाट नै बजेटछुट्याइएको हो ।’ तिनाउमा मात्र होइन, अन्य स्थानीय तहमा पनि टोल, वडा हुँदै गाउँपालिका स्तरीय प्रतियोगिता भएका छन् ।

मौलिक तीज भाका संरक्षण गर्न रामपुर नगरपालिकाले प्रथम उपप्रमुख तीज गीत प्रतियोगिता गर्‍यो । ‘उपप्रमुखको ध्येय, विपन्नलाई आय, पीडितलाई न्याय’ नारा नै तय गरेर प्रतियोगिता गरेको हो । प्रतियोगितामा नगरका ३१ संघसंस्था र महिला समूहले भाग लिएका थिए ।

मौलिक गीतको संरक्षणलाई प्राथमिकता दिएको उपाध्यक्ष विष्णुकुमारी आचार्य घिमिरेले बताइन् । ‘वैदेशिक रोजगारीले परिवार र समाजमा पारेको प्रभावका विषयलाई गीत बनाए,’ उनले भनिन्, ‘समाजको विकास, परिवर्तन र समाजमा बढेको विकृतिलाई पनि गीतमार्फत पोखेका छन् ।’

रामपुर नगरपालिकाका नगर प्रमुख रमणबहादुर थापाले महिलाको पर्वका रूपमा तीज भए पनि महिला र पुरुष मिलेर मनाउने गरेको बताए । ‘मौलिक भाकाको संरक्षण र महिला दिदीबहिनीबीचको सम्बन्ध सुमधुर बनाउन यसले सहयोग गरेको छ,’ उनले भने । मौलिक तीज भाका संरक्षण र रामपुर क्षेत्रलाई चिनाउन सफल कलाकार लक्ष्मी तिवारीलाई त्यस अवसरमा सम्मान गरिएको थियो ।

रैनादेवी छहराले पनि गाउँपालिका स्तरीय तीज गीत प्रतियोगिता गरेको छ । कला, संस्कृति र परम्पराको संरक्षण गर्न गाउँपालिकामा प्रतियोगिता राखिएको हो । ‘कला र संस्कृति जोगाउन वडाबाट सहभागिता गराएर गत वर्ष पनि प्रतियोगिता आयोजना गरिएको थियो,’ गाउँपालिका उपाध्यक्ष चेतकुमारी थापाले भनिन्, ‘कला र संस्कृतिलाई बचाउन स्थानीय तह नै अग्रसर हुनुपर्ने देखिएको छ ।’

प्रतियोगितामा आठ वडाका १३ समूह सहभागी थिए । सबैलाई सहभागी गराउन गाउँपालिकाले वडा स्तरीय तीज गीत प्रतियोगिता आयोजना गरेको अध्यक्ष रामबहादुर कार्कीले बताए । ‘मौलिक गीतलाई प्राथमिकता दिएका छौं,’ उनले भने, ‘परम्परालाई भुल्न नदिन पनि यो सहयोगी बनेको छ ।’ यसले मौलिक र पुराना तीज भाका संरक्षण गर्न सहयोग पुगेको प्रमुख प्रशासकीय प्रमुख ज्ञानुराम पन्थीले बताए ।

बगनासकाली गाउँपालिकाले पनि विभिन्न वडामा तीज विशेष कार्यक्रम गरेको छ । चिर्तुङधारा, नायरनमतलेसलगायतका वडाले पनि यस्तो कार्यक्रम गरेका छन् । गाउँपालिका अध्यक्ष कृष्णप्रसाद बस्यालले मौलिक तीज संस्कृति जोगाउनु पर्ने अवस्था आएको बताए ।

‘परम्परागत तीजभन्दा पनि आधुनिकताले बढी प्राथमिकता पाएको छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले पनि परम्परागत संस्कृति संरक्षणमा सहयोग गरिएको हो ।’ यहाँका अन्य स्थानीय तहले पनि तीज संस्कृतिका नाममा बजेट खर्च गरेका छन् । अधिकांश स्थानीय तहमा संस्कृति बचाउन विभिन्न प्रतियोगितार प्रदर्शनी गरिएको हो ।

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७६ ०९:५०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

उपचाररत बाघको मृत्यु

कान्तिपुर संवाददाता

बर्दिया — बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा बिरामी परेको बाघको सोमबार उपचारकै क्रममा मृत्यु भएको छ । सुधार गृहमा राखेर उपचार भइरहेको बाघ मरेको निकुञ्जले जनाएको छ ।



आहारा अभावमा मानिसलाई नै आक्रमण गरेर ज्यान लिएको थियो । ठाकुरबाबा नगरपालिका–१ बर्दिया निकुञ्जको डुम्रेनी मन्दिर क्षेत्रबाट बाघलाई नियन्त्रणमा लिइएको थियो । सुंगुर, बंगुरलाई आहारा दिइरहेका स्थानीय ७० वर्षीय पहारिया थारूलाई बाघले आक्रमण गरेर मारेको थियो ।

नियन्त्रणमा लिएको बाघ निकै लामो समयदेखि भोको र बिरामी भएको निकुञ्जका कर्मचारीको अनुमान छ । बाघको फोक्सोमा गिर्खा भएको, दाँत भाँच्चिएको, जताततै घाउ भएपछि किरा लागेको र लामो समय भोकभोकै हुँदा मृत्यु भएको निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत अशोककुमार भण्डारीले बताए ।

१० दिनअघि गेरुवा गाउँपालिका–४ मा घाँस काट्न सामुदायिक वनमा जाँदा स्थानीय रामकली शाहीको बाघको आक्रमण परी मृत्यु भएको थियो । उक्त बाघ अहिलेसम्म नियन्त्रणमा आएको छैन । नरभक्षी बाघ फेला नपरेपछि स्थानीय त्रासमा छन् ।

गेरुवा तटीय क्षेत्रका बासिन्दा दिउँसो वन नजिकबाट हिंड्न छाडेको स्थानीय लक्ष्मण थारूले बताए । बाघले सामान्यतः खाना नपाएर, मानिससँग जम्काभेट हुँदा, बच्चा (डमरु) लाई खतरा महसुस भएको अनुभव गरेमा आक्रमण गर्ने राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोषका संरक्षण अधिकृत श्याम थापाले बताए ।

आव ०५०/५१ मा निकुञ्जको बाघले ६ जनाको ज्यान लिएको थियो । निकुञ्ज प्रशासनले ६ जनाको ज्यान लिने नरभक्षी बाघलाई नियन्त्रणमा लिई ललितपुरको जाउलाखेलस्थित चिडियाखानामा पठाएको थियो । ०५३ सालमा सरकारले मध्यवर्ती क्षेत्र घोषणा गरेपछि हालसम्म ८ जनाको बाघ आक्रमणमा परी ज्यान गएको निकुञ्जले जनाएको छ । बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा पछिल्लो गणनाअनुसार ८७ बाघ छन् ।

पूर्वपश्चिम राजमार्ग, साबिक शिवपुर, नेउलापुर, ठाकुरद्वारा, सूर्यपटुवा र गेरुवा गाविसको मध्यवर्ती क्षेत्रमा बाघले सर्वसाधारणमाथि आक्रमण गर्ने गरेको छ ।

बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जबाट ६ महिनाअघि निस्केको एउटा बाघ गेरुवा गाउँपालिका–४ स्थित शान्तिपुर धकनिया खेतमा राखिएको विद्युतीयपासोमा परेर मारिएको थियो ।

बाघको संरक्षणका लागि बर्सेनि ठूलो धनराशि खर्च हुने गरेको निकुञ्जका सहायक संरक्षण अधिकृत भण्डारीले बताए । ‘निकुञ्जको आधाभन्दा बढी बजेट बाघको आहारा, घाॅसे मैदान, पानी पोखरी, वन्यजन्तु र मानवबीचको द्वन्द्व रोक्नमै खर्च हुन्छ,’ उनले भने, ‘यसरी करिब १८ करोड रुपैयाँ वन्यजन्तुको संरक्षणमा खर्च हुने गरेको छ ।’

प्रकाशित : भाद्र १७, २०७६ ०९:४८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्