बजारभरि जुम्ली स्याउ

अर्ग्यानिक स्वाद भएकाले यहाँका बासिन्दा बढी मूल्य तिरेर भए पनि जुम्ली स्याउ नै खरिद गर्छन्
मधु शाही

बाँके — ढुवानी सहज भएपछि नेपालगन्जभरि जुम्लाका स्याउ बिक्री भइरहेको छ । यहाँका ठेलावालादेखि डोका–डोकामा बोकेर घरघरै स्याउ बिक्री गर्नेको घुइँचो बढेको छ । भदौ सुरु भएपछि जुम्लाबाट स्याउ यहाँ भित्रिन थालेको हो । 

कोहलपुरकी ३५ वर्षीया सावित्री भण्डारी डोकाभरि स्याउ बोकेर ‘जुम्लाको स्याउ हजुर’ भन्दै नेपालगन्ज बजार डुल्छिन् । यसरी डुलेको २ घण्टामै डोको रित्तिन्छ । स्याउ बिक्री गर्न जुम्लाबाट आएर उनी आफन्तको घरमा बसिरहेकी छन् । गाडीबाट स्याउ ढुवानी गरी ल्याउँछिन् ।

त्यसपछि पसल, घरदैलो र बजारसम्म त्यसलाई बिक्री गर्न डुल्ने गरेको उनले बताइन् । एक दिनमा ५० किलोसम्म बिक्री गरिरहेको उनले सुनाइन् । भदौ र असोज महिनाभरि जुम्लाका स्याउ व्यापार गर्न आफू नेपालगन्ज झरेको उनको भनाइ छ । झन्डै ३ कठ्ठा भिरालो जमिनमा लटरम्म फलेका स्याउले गाउँमा बजार नपाएर खेर जान थालेपछि त्यही बिक्री गर्न नेपालगन्ज झरेको उनले बताइन् ।

‘सबै यहाँसम्म ल्याएर बेच्न पाए त पैसाको दुखै हुन्थेन,’ उनले भनिन्, ‘धेरै कुहेरै जान्छन् । बेचे पनि गाउँको बजारमा कौडीको मूल्यमा बिक्छ ।’ उनका अनुसार स्थानीय बजारमा ३० देखि ५० रुपैयाँ प्रतिकिलोमा बिक्री गर्नुपर्छ । त्यही स्याउ नेपालगन्जमा १ सय ८० रुपैयाँसम्ममा बिक्री भइरहेको छ । पहिले यस सिजनमा भारतबाट फलफूल ल्याएर बिक्री गरिन्थ्यो । अहिले व्यापारीले जुम्लाकै स्याउ बेच्ने गरेको स्थानीयले बताए ।

सिजन अनुसारको फल रुचाउने र अर्ग्यानिक हुने भएकाले जुम्लाको स्याउको माग बढदै गएको बीपी चोकस्थित फलफूल व्यापारी मिलन गुप्ताले सुनाए । तुलनात्मक रूपमा जुम्लाको स्याउको मूल्य भारतको तुलनामा ६० रुपैयाँ बढी छ । अर्ग्यानिक स्वाद भएकाले यहाँका बासिन्दाले बढी मूल्य तिरेर भए पनि जुम्ली स्याउ नै खरिद गर्ने गरेको उनले सुनाए । दुई महिना भारतीय स्याउ नभई जुम्लाकै स्याउ व्यापार गर्ने गरेको उनले बताए ।

उनका अनुसार नेपालगन्जबाहेक काठमाडौंमा समेत माग बढ्न थालेको छ । उनले दैनिक ८ देखि १० किलोसम्म स्याउ काठमाडौंमा भाइको पसलमा पठाउने गरेको सुनाए । ‘त्यहाँ भाइले २ सय प्रतिकिलोमा बेच्छ,’ उनले भने, ‘मागे अनुसार स्याउ पुर्‍याउन सकिएको छैन ।’

त्रिभुवन चोकमा फलफूल व्यापार गरेर बस्ने गायत्री चौधरीले दैनिक २० किलो जुम्ली स्याउ बिक्री गर्दै आएको बताइन् । भर्खरै रुखबाट टिपेर ल्याएजस्तै ताजा हुने हुँदा मान्छेले रुचिका साथ खरिद गर्ने गरेको उनको बुझाइ छ । कहिलेकाहीं बजारमा जुम्लाकै स्याउ हो कि होइन भनेर परीक्षा लिने ग्राहकसँग उनले झेल्नुपर्छ। चौधरी समुदायकी भएकीले स्याउ किन्नुअगाडि व्यापारीको मुहार हेर्ने गरेको उनले सुनाइन् ।

‘जुम्लाकै मान्छेले बेचे भने पत्याइ हाल्छन्,’ उनले भनिन्, ‘हामीले बेच्दा झुक्याएको भन्दै शंका गर्छन् ।’ उनका अनुसार चिनियाँ, भारतीय र जुम्लाको स्याउको आकारबाट छुटयाउन सकिन्छ । हल्का बांगो भएको, किरा लागेजस्तो र साना आकारका स्याउ जुम्लाका हुने उनको दाबी छ ।

मौसमी फलफूलमा यतिबेला सबैभन्दा राम्रो व्यापार जुम्ली स्याउको भएको उनले सुनाइन् । रानीतलाउस्थित सब्जीमन्डीमा तरकारी व्यापार गर्ने निजामुद्दिन राईले स्याउ व्यापार सुरु गरेका छन् । जुम्ली स्याउको माग बढेपछि उनी यतातिर लागेका हुन् ।

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७६ ०९:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

फोहोरबाट बिजुलीको तयारी

सन्जु पौडेल

रूपन्देही — प्रदेश ५ सरकारले फोहोरबाट बिजुली निकाल्ने तयारी थालेको छ । त्यसका लागि आवश्यक अध्ययन भइसकेको छ । यसको प्रारम्भिक काम सुरु भइसकेको प्रदेशस्थित भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले जनाएको छ ।

रूपन्देहीको सिद्धार्थनगर नगरपालिकाले डन्डा नदी किनारमा डम्पिङ गरेको फोहोर । तस्बिर : सञ्जु/कान्तिपुर

प्रदेशभरि फोहर पर्याप्त उत्सर्जन हुने भए पनि उचित वर्गीकरण गर्न नसक्दा ऊर्जा उत्पादनको काम चुनौतीपूर्ण देखिएको भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री बैजनाथ चौधरीले बताए ।

‘सडने, गल्ने फोहर, प्लास्टिक र मेटलयुक्त फोहरको डम्पिङ फरक–फरक स्थानमा गर्ने चेतना नागरिकमा नहुँदा चुनौतीपूर्ण देखिएको हो,’ उनले भने, ‘वर्गीकरण नगरी ऊर्जा उत्पादन गर्न सम्भव छैन ।’ नागरिकमा चेतना ल्याएर छुट्टाछुट्टै जम्मा गर्न सके मात्र त्यसको प्रयोग गर्न सकिने उनले बताए । प्रदेश सरकारले स्थानीय तहसँगको समन्वयमा यसका लागि काम गर्ने उनले बताए ।

०७५ माघबाट सुरु गरिएको अध्ययन गत असार १० मा सकिएको हो । प्रदेशभर प्रतिदिन १ सय ३७ देखि ४ सय ५९ युनिटसम्म विद्युत् उत्पादन हुने सम्भावना रहेको भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालय ऊर्जा शाखाका इन्जिनियर सूर्यदेव गुप्ताले बताए । ‘गुल्मीको रेसुंगामा सबैभन्दा बढी फोहर संकलन हुन्छ,’ उनले भने, ‘फोहर व्यवस्थापन चुनौतीको पाटो हो । अध्ययन भएका स्थानीय तहले सहकार्यमा साथ दिए सोहीअनुसार छनोट हुन्छ ।’

मन्त्रालयले गरेको अध्ययनअनुसार रेसुंगा नगरपालिकामा प्रतिदिन ४ सय ५७ युनिट विद्युत् उत्पादन हुने देखिन्छ । कपिलवस्तुको बुद्धभूमिमा ३ सय ३० युनिट, रूपन्देहीको देवदहमा २ सय ६० युनिटसम्म उत्पादन हुने सम्भावना रहेको उनले बताए । यीबाहेक नवलपरासी पश्चिमको सुनवल नगरपालिकाबाट १ सय ७७ युनिट, अर्घाखाँचीको सन्धिखर्क नगरपालिकाबाट २ सय १६ युनिट, रुकुम पूर्वको सिस्ने गाउँपालिकाबाट १ सय ८३ युनिट, प्यूठानको स्वर्गद्वारी नगरपालिकाबाट १ सय ५३ युनिट बिजुली प्रतिदिन फोहोरबाट उत्पादन हुने अध्ययनले देखाएको इन्जिनियर गुप्ताले जनाए ।

बाँकेको नरैनापुर नगरपालिकामा १ सय ४६ युनिट, बर्दियाको मधुवन नगरपालिकामा २ सय १४ युनिट, दाङको लमही नगरपालिकामा २ सय १४ युनिट, पाल्पाको रामपुर नगरपालिकामा १ सय ६४ युनिट प्रतिदिन बिजुली निकाल्न सकिने उनले बताए । यीमध्ये गुल्मीको रेसुंगा, कपिलवस्तुको बुद्धभूमि र रूपन्देहीको देवदहमा अन्यमा भन्दा बढी उत्पादन हुने भएकाले यिनैमध्ये एक ठाउँमा काम थालिने गुप्ताले जानकारी दिए ।

‘यसमा सरकारको मात्र नभएर अध्ययन भएका स्थानीय तहको इच्छाले प्रभाव पार्छ,’ उनले भने, ‘बुद्धभूमि नगरपालिकाले यसमा बढी चासो देखाएको छ ।’ कुन क्षेत्रबाट सुरु गर्ने भन्नेबारे स्थान निश्चित नभइसकेको उनले बताए । १२ जिल्लामै सम्भाव्यता अध्ययन गरेको भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले यस वर्ष ९० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरी फोहरबाट ऊर्जा उत्पादनको काम सुरु गर्ने मन्त्रालयले जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७६ ०९:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्