फोहोरबाट बिजुलीको तयारी

सन्जु पौडेल

रूपन्देही — प्रदेश ५ सरकारले फोहोरबाट बिजुली निकाल्ने तयारी थालेको छ । त्यसका लागि आवश्यक अध्ययन भइसकेको छ । यसको प्रारम्भिक काम सुरु भइसकेको प्रदेशस्थित भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले जनाएको छ ।

रूपन्देहीको सिद्धार्थनगर नगरपालिकाले डन्डा नदी किनारमा डम्पिङ गरेको फोहोर । तस्बिर : सञ्जु/कान्तिपुर

प्रदेशभरि फोहर पर्याप्त उत्सर्जन हुने भए पनि उचित वर्गीकरण गर्न नसक्दा ऊर्जा उत्पादनको काम चुनौतीपूर्ण देखिएको भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री बैजनाथ चौधरीले बताए ।

‘सडने, गल्ने फोहर, प्लास्टिक र मेटलयुक्त फोहरको डम्पिङ फरक–फरक स्थानमा गर्ने चेतना नागरिकमा नहुँदा चुनौतीपूर्ण देखिएको हो,’ उनले भने, ‘वर्गीकरण नगरी ऊर्जा उत्पादन गर्न सम्भव छैन ।’ नागरिकमा चेतना ल्याएर छुट्टाछुट्टै जम्मा गर्न सके मात्र त्यसको प्रयोग गर्न सकिने उनले बताए । प्रदेश सरकारले स्थानीय तहसँगको समन्वयमा यसका लागि काम गर्ने उनले बताए ।

०७५ माघबाट सुरु गरिएको अध्ययन गत असार १० मा सकिएको हो । प्रदेशभर प्रतिदिन १ सय ३७ देखि ४ सय ५९ युनिटसम्म विद्युत् उत्पादन हुने सम्भावना रहेको भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालय ऊर्जा शाखाका इन्जिनियर सूर्यदेव गुप्ताले बताए । ‘गुल्मीको रेसुंगामा सबैभन्दा बढी फोहर संकलन हुन्छ,’ उनले भने, ‘फोहर व्यवस्थापन चुनौतीको पाटो हो । अध्ययन भएका स्थानीय तहले सहकार्यमा साथ दिए सोहीअनुसार छनोट हुन्छ ।’

मन्त्रालयले गरेको अध्ययनअनुसार रेसुंगा नगरपालिकामा प्रतिदिन ४ सय ५७ युनिट विद्युत् उत्पादन हुने देखिन्छ । कपिलवस्तुको बुद्धभूमिमा ३ सय ३० युनिट, रूपन्देहीको देवदहमा २ सय ६० युनिटसम्म उत्पादन हुने सम्भावना रहेको उनले बताए । यीबाहेक नवलपरासी पश्चिमको सुनवल नगरपालिकाबाट १ सय ७७ युनिट, अर्घाखाँचीको सन्धिखर्क नगरपालिकाबाट २ सय १६ युनिट, रुकुम पूर्वको सिस्ने गाउँपालिकाबाट १ सय ८३ युनिट, प्यूठानको स्वर्गद्वारी नगरपालिकाबाट १ सय ५३ युनिट बिजुली प्रतिदिन फोहोरबाट उत्पादन हुने अध्ययनले देखाएको इन्जिनियर गुप्ताले जनाए ।

बाँकेको नरैनापुर नगरपालिकामा १ सय ४६ युनिट, बर्दियाको मधुवन नगरपालिकामा २ सय १४ युनिट, दाङको लमही नगरपालिकामा २ सय १४ युनिट, पाल्पाको रामपुर नगरपालिकामा १ सय ६४ युनिट प्रतिदिन बिजुली निकाल्न सकिने उनले बताए । यीमध्ये गुल्मीको रेसुंगा, कपिलवस्तुको बुद्धभूमि र रूपन्देहीको देवदहमा अन्यमा भन्दा बढी उत्पादन हुने भएकाले यिनैमध्ये एक ठाउँमा काम थालिने गुप्ताले जानकारी दिए ।

‘यसमा सरकारको मात्र नभएर अध्ययन भएका स्थानीय तहको इच्छाले प्रभाव पार्छ,’ उनले भने, ‘बुद्धभूमि नगरपालिकाले यसमा बढी चासो देखाएको छ ।’ कुन क्षेत्रबाट सुरु गर्ने भन्नेबारे स्थान निश्चित नभइसकेको उनले बताए । १२ जिल्लामै सम्भाव्यता अध्ययन गरेको भौतिक पूर्वाधार विकास मन्त्रालयले यस वर्ष ९० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरी फोहरबाट ऊर्जा उत्पादनको काम सुरु गर्ने मन्त्रालयले जनाएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७६ ०९:५८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

अग्ला डाँडामा पोखरी

कान्तिपुर संवाददाता

पाल्पा — गाउँका पुराना पोखरी पुनः ब्युँताउन थालिएको छ । उहिले बुढापाकाले त्यस्ता पोखरी बनाएका हुन् । पछिल्लो समय नासिँदै गएको थियो । अहिले पुनः सरकारी सहयोगमा त्यस्ता पोखरी ब्यूँताउन थालिएको हो । जिल्लाका विभिन्न स्थानमा सरकारी सहयोगमा ३० भन्दा बढी त्यस्ता पोखरी ब्यूँताइएको छ । 

आकाशबाट पर्ने पानीलाई संकलन गरेर स्रोतका रूपमा प्रयोग गर्न त्यस्ता पोखरी निर्माण गरेका हुन् । गाउँपालिका, प्रदेश सरकार, डिभिजन वन कार्यालयले त्यस्ता पोखरी निर्माण गरेका छन् ।

तिनाउ गाउँपालिकाको १ लाख र प्रदेश सरकारको ४ लाख रुपैयाँ सहयोगमा मस्यामको जन्तीलुङमा पोखरी निर्माण भएको छ । गाउँपालिका अध्यक्ष ओमबहादुर घर्तीका अनुसार सुक्खाग्रस्त क्षेत्रमा निर्माण गरेको पोखरीमा पानी संकलन भयो भने तल्लो भागमा चिस्यान हुन्छ । ‘यहाँ होमस्टे पनि सुरु गरिएको छ,’ उनले भने, ‘यो पोखरी त्यसका लागि आकर्षण पनि हुन सक्छ ।’

यस्तो पोखरीलाई डिभिजन वन कार्यालयले रिचार्ज पोखरीका रूपमा समेत लिने गरेको छ । पोखरी निर्माण समिति सदस्य मीनासरा लम्तरीका अनुसार यसबाट पर्यटकीय आकर्षण पनि बढ्नेछ । अग्लो डाँडामा निर्माण भएको पोखरीले पहिले बनेका पोखरीको याद दिलाएको उनले बताइन् । २० वर्षअघिसम्म जतासुकै त्यस्ता पोखरी देखिन्थे ।

‘पहिले देखिने पोखरी मासिंदै गएका थिए,’ उनले भनिन्, ‘अहिले पुनः त्यस्ता पोखरी निर्माण गर्नुपर्छ भन्ने लागेको छ ।’ जिल्लाका धेरै स्थानमा त्यस्ता पोखरी थिए । वर्षायाममा पानी संकलन हुन्थ्यो । भरिएको पोखरीमा जीवजन्तु, चराचुरुंगी, पशुपालन गर्नेलाई समेत फाइदा हुन्थ्यो । रैनादेवी छहरा गाउँपालिकाका अध्यक्ष रामबहादुर कार्कीका अनुसार जतासुकै देखिने पोखरी अहिले हराएका छन् । पूर्वखोला गाउँपालिकाले सीमसार पोखरी निर्माण अभियान थालेको छ ।

हरियाली पूर्वखोला कार्यक्रमअन्तर्गत प्रदेश सरकार, डिभिजन वनको समन्वयमा त्यस्ता पोखरी निर्माण थालेको हो । उसले नीति तथा कार्यक्रम र बजेटमै त्यस्ता पोखरीको कार्यक्रम ल्याएको हो । गाउँपालिका अध्यक्ष नुनबहादुर थापाले त्यस्ता पोखरी निर्माणको कामलाई तीव्रता दिइने बताए । उनले वडा ६ को हेक्लाङमा नमुना पोखरी निर्माण भएको बताए ।

अग्लो भेकमा त्यस्तो पोखरी निर्माण गर्ने र वातावरणीय सन्तुलन मिलाउन सकिने गरी काम गर्ने उनले बताए । रिब्दीकोट गाउँपालिकाले पनि त्यस्ता पोखरी निर्माण गरेको छ । ख्याहामा पोखरी निर्माण सकिएको रिब्दीकोट १ का वडाध्यक्ष विष्णु गैरेले बताए ।

अग्लो लेकमा पोखरी निर्माण भएपछि घरेलुका साथै जंगली पशुचौपायाले फाइदा पाएको उनले बताए । ‘पछिल्लो समय पानीका मूल सुक्दै गएका छन्,’ रिब्दीकोट गाउँपालिका अध्यक्ष नारायणबहादुर जीसीले भने, ‘अब अग्ला डाँडामा पोखरी बनाउन जरुरी छ ।’ रिब्दीकोटले १० बढी त्यस्ता पोखरी निर्माण गरेको छ ।

रैनादेवी छहराले पनि प्रत्येक वडामा पोखरी निर्माण गरेको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत ज्ञानुराम पन्थीले बताए । डिभिजन वन कार्यालय प्रमुख मोहन पौडेलका अनुसार पानीको मुहान संरक्षण, वातावरणीय सन्तुलनका लागि प्रदेश सरकारको सहयोगमा यस्ता पोखरी निर्माण भएको हो । तानसेन नगरपालिका ११, बन्दीपोखराले पनि वडास्तरीय बजेटबाट पोखरी निर्माण गरेको वडाध्यक्ष दामोदर घिमिरेले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १२, २०७६ ०९:५६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्