उपभोक्तामार्फत ७८ करोडका योजना

उपमहानगरमा १ करोड रूपैयाँसम्मका योजना उपभोक्ता समितिले गर्न सक्ने अख्तियारी दिइएको छ
अमृता अनमोल

बुटवल — पूर्वाधार विकासका कामलाई छिटो र प्रभावकारी बनाउन बुटवल उपमहानगरपालिकाले उपभोक्ता समितिमार्फत काम गरिरहेको छ । नगर र वडा दुवैस्तरका योजना जनसहभागितामा सञ्चालन भएका छन् ।

गत आर्थिक वर्षमा यहाँका ६ सय ९३ योजना उपभोक्ता समितिमार्फत योजना सञ्चालन भएका थिए । त्यसमध्ये ५ सय ३४ योजना सम्पन्न भए । ती योजनामा ७८ करोड ९७ लाख २८ हजार २ सय ५ रुपैयाँ खर्च भएको छ ।

उपभोक्ता समितिले गरेका कामको प्राविधिकसहितको टोलीले अनुगमन गर्छ । त्यसआधारमा रकम भुक्तानी दिने नियम छ । चालु वर्षमा करिब ७ सय ४० योजना उपभोक्ता समिति मार्फत सञ्चालन गर्ने योजना छ । उपमहानगरका योजना अनुगमन तथा सुपेरिवेक्षण महाशाखा प्रमुख शिवनारायण शाहले कम लागतमा सञ्चालन गर्न र उपभोक्ताबाट समेत रकम जुटाउन सकिने भएकाले प्राथमिकता दिएको बताए ।

‘ठेकेदार कम्पनीमार्फत सञ्चालन हुने योजना भन्दा उपभोक्ताबाट सञ्चालन हुने योजना प्रभावकारी छन्,’ उनले भने, ‘त्यसैले साना र मझौला आयोजनामा उपभोक्तालाई प्रोत्साहन गरेका छौं ।’ उपमहानगरमा १ करोड रुपैयाँसम्मका योजना उपभोक्ता समितिले गर्न सक्ने अख्तियारी दिएको छ ।

उक्त अख्तियारीअनुसार यहाँका अधिकांश सडक निर्माण, ढल निकास, खानेपानीलगायत पूर्वाधार विकासका काम गर्न उपभोक्ता समिति गठन भएका छन् । त्यसमा उपभोक्ताले लागत साझेदारी समेत जुटाएका छन् । उपमहानगरले ६० र उपभोक्ताले ४० प्रतिशत लगाउने नीति बनाएको छ ।

प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत चक्रपाणी शर्माले गरिब तथा पिछडिएका समुदायका लागि भने उपभोक्ताबाट १० प्रतिशत साझेदारी उठाएर पनि काम गरेको बताए । उपभोक्ताले गरेका काममा पनि सार्वजनिक खरिद ऐनको प्रावधान नछोडिएको उनले जनाए । उपभोक्ता समितिले स्थानीय स्रोत र साधनको प्रयोग गर्छन् । आफ्नै प्रत्यक्ष सहभागिता र रेखदेखमा काम गर्छन् ।

आफ्नो क्षेत्रको काममा आफ्नै लगानी र रेखदेख हुने भएकाले ठेक्काका काम भन्दा उपभोक्ताका काम बढी भरपर्दा हुने उपमहानगरको दाबी छ । सबै उपभोक्ताले योजना सञ्चालन गर्न जान्दैनन् ।

योजना सञ्चालन गर्दा जान्नुपर्ने नीतिगत र प्राविधिक पक्ष अभिमुखीकरणमार्फत सिकाउने गरेको उपप्रमुख गुमादेवी आचार्यले बताइन् । त्यसका लागि १९ वडामा प्राविधिक जान्छन् । वडागत रूपमा उपभोक्ता समितिका सबै पदाधिकारीलाई प्रशिक्षण दिन्छन् । विकास योजना बनाउने, माग गर्ने, सञ्चालन गर्ने र फरफारक गर्ने तरिकाल प्रशिक्षणमा सिकाइन्छ ।

उपभोक्ताको सहजताका लागि उपमहानगरले चालु आवदेखि सबै योजनाको लागत अनुमान नेपालीमा निकाल्न लागेको छ । ‘प्राविधिकले अंग्रेजीमा निकालेको लगत धेरै उपभोक्ताले बुझ्दैनन्,’ नगरप्रमुख शिवराज सुवेदीले भने, ‘यसकै कारण योजना कार्यान्वयन र अनुगमन गर्न कठिनाइ नहोस् भनेर नेपाली भाषामा लगत निकाल्न थालेका हौं ।’

यसले उपभोक्ता समितिहरूमार्फत हुने कामलाई प्रभावकारी, गुणस्तरीय र टिकाउ बनाउन सहयोग हुने उनले दाबी गरे । प्रदेशका अन्य स्थानीय तहमा नेपाली भाषामा योजनाको लगत निकाल्ने अभ्यास छैन ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७६ ०९:५२
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

छैनन् इतिहास र संस्कृति पढ्ने

सन्जु पौडेल

रुपन्देही — यहाँस्थित बुटवल बहुमुखी क्याम्पसमा इतिहास र संस्कृति विषय पढ्ने विद्यार्थी घटेका छन् । मानविकी संकायअन्तर्गतका यी विषय लगातार विद्यार्थीविहीन बनेको क्याम्पसको तथ्यांकमा पाइन्छ ।

पछिल्लो समय राज्यको नीतिले नै यस्ता विषय ओझेलमा परेको इतिहास, संस्कृति तथा पुरातत्त्व विषयका प्रमुख प्राध्यापक डा. सूर्यबहादुर जीसीले बताए ।

‘शिक्षाको निजीकरणले तत्काल आर्थिक उपार्जनको बाटोतर्फ लक्षित हुँदा इतिहास विषय पछाडि परेको छ,’ उनले भने, ‘पहिले यो विषय पढेकाले पनि पछि अन्यबाट भविष्य बनाउन थाले ।’ इतिहासलाई विभाजित गराउँंदै लगिएकाले पनि यसको महत्त्व घटेको उनले बताए ।

शिक्षा नीतिमै सबै संकायमा यसलाई अनिवार्य १ सय पूर्णांकसम्म राखिदिए नयां पुस्ताले ऐतिहासिक ज्ञान हासिल गर्न सक्ने उनले बताए । तिनाउ विकास बैंकमा कार्यरत नारायण पराजुली ०७३ इतिहास पढ्न भर्ना भए । अहिले उनले स्नातक तेस्रो वर्षको परिक्षा दिएका छन् ।

पेशाले बैंकर उनी सानै उमेरदेखि विभिन्न पुस्तक पढ्थे । विदेशी मुलुकमा जस्तो इतिहासबारे जान्न चाहने व्यक्तिको नेपालमा कमी रहेको उनले बताए । ‘कक्षाकोठामा एक्लै बसेर पढेको दिन पनि थियो,’ उनले भने, ‘दीर्घकालीन प्रतिफल दिने विषय भए पनि पढ्ने विद्यार्थी कम छन् ।’

देशको परिस्थितीले नै यस विषयमा रुची नदेखिएको उनले बताए । पछिल्लो समय विद्यार्थीको सोंच छिटो छरितो अध्ययन र जागिर या पैसा आर्जनतर्फ केन्द्रित हुंदा यी विषयमा आकर्षण घटै गएको संस्कृति विषयका प्राध्यापक राजेन्द्र ढुंगानाले बताए । ‘क्याम्पसबाट प्रविणता प्रमाणवत्र तह हटाएपछि मानविकी पढ्ने विद्यार्थी घटै गए,’ उनले भने, ‘विद्यालय तहबाटै संस्कृति विषयमा अध्यापन जरुरी ।’ अहिले त यी विषय विद्यार्थी विहीन बनेका छन् ।

कक्षाकोठामा न्यून विद्यार्थी हुंदा पढाउन पनि खासै रुची नलाग्ने उनले बताए । यस्ता विषयले संस्कार जोगाउँन सघाउने भएपनि सरकराले ध्यान नदिएको उनले बताए । परिक्षा शाखाका अनुसार इतिहास विषयमा स्नातक तह दोस्रो वर्षमा कुनै पनि विद्यार्थी अध्ययनरत छैनन् । त्यस्तै संस्कृति विषयमा पनि विद्यार्थी संख्या सुन्य छ ।

स्नातक तह तेस्रो वर्षमा इतिहास र संस्कृति विषयमा एक–एक विद्यार्थी मात्र अध्यनरत रहेको क्याम्पस प्रमुख डा. सखिसरण सुवेदीले बताए । ‘विद्यार्थी आएसम्म हामीले पठन पाठन गराएका छौं,’ उनले भने, ‘तीन प्राध्यापक भए पनि विद्यार्थी छैनन् ।’

त्यसैगरी संस्कृति विषयमा एक स्थायी र एक करारमा नियुक्त भएका प्राध्यापक रहेको उनले जनाए । यस्तै क्याम्पसका भुगोल विषयमा पनि विद्यार्थी संख्या निकै कम छ । स्नातक तर्फ प्रथम वर्षमा ७ जनाले भूगोल पढीरहेका छन् । तेस्रो वर्षमा पनि सातै जना रहेको क्याम्पसको परिक्षा शाखाले जनाएको छ । तर दोस्रो वर्षमा भने २ जना मात्र रहेका छन् ।

क्यम्पसमा इतिहास र संस्कृति विषयमा विद्यार्थीको आकर्षण घटेको एक दशक भन्दा बढी भयो । प्रमाणपत्र तहलाई विश्वविद्यालयबाट हटेपछि उच्च माध्यमिक शिक्षा परिषदले ११ र १२ कक्षा सञ्चालन गर्न थाले । ११ र १२ सञ्चालन गर्ने विद्यालयले मानविकी कम प्राथमिकतामा पार्यो ।

प्रकाशित : भाद्र ७, २०७६ ०९:५१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्