आधुनिक खेतीमा विद्यार्थी आकर्षित

कमल पन्थी

बर्दिया — निःशुल्क शिक्षा र मासिक एक हजार खाजा खर्चसमेत पाउने भएपछि जयकालिका माध्यमिक विद्यालयका विद्यार्थी आधुनिक कृषि खेतीमा आकर्षित भएका छन् । 

बर्दियाको जयकालिका माध्यमिक विद्यालय, मुनाल बस्तीका विद्यार्थी कृषि प्राविधिक शिक्षाअन्तर्गत तरकारी बालीसम्बन्धी तालिम लिंदै । तस्बिर : कमल/कान्तिपुर

विद्यालयले प्राविधिक तथा व्यावसायिक धारतर्फ बाली विज्ञान अध्यापन गराउँदै आएको छ । त्यसमा बढैयाताल–९, मुनाल बस्तीका विद्यार्थी आकर्षित भएका हुन् । उनीहरूले बिहानै कुटो, कोदालो बोकेर कक्षाको र प्रयोगात्मक शिक्षा लिंदै बारीमा काम गर्ने गरेका छन् । कृषि शिक्षाअन्तर्गत कक्षा ९ देखि १२ सम्मका विद्यार्थीलाई अध्ययनसँगै प्रयोगात्मक विधिबाट सिकाइन्छ ।

एसईई दिएर बसेका बढैयाताल गाउँपालिका–८ की पूनम श्रेष्ठ बिहान ७ बजे नै विद्यालय पुगेर तरकारी खेती गर्ने विधि सिक्ने गर्छिन् । विद्यालयकी मनीषा राई, आयुश रोकाय, सुशान्त रोकायलगायत ४७ जना विद्यार्थी हातमा कुटो–कोदालो बोकेर बिहानै विद्यालयले लिएको जग्गामा तरकारी खेतीमा काम गर्छन् । विद्यार्थीसँगै कृषि पढाउने प्रशिक्षक पनि हुन्छन् । बाली विज्ञान चारवर्षे कोर्स हो ।

डाक्टर, इन्जिनियर उत्पादन धेरै भए पनि कृषि प्राविधिक न्यून भएकाले यो पढाइ राम्रो लागेकाले यसतर्फ आकर्षण बढेको विद्यार्थी आयुष रोकायाले बताए । शिक्षा विभागबाट अनुदान पाएपछि ०७४ सालबाट यहाँ बाली विज्ञान विषयको पढाइ सुरु भएको हो । विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष सूर्य श्रेष्ठले बढैयाताल गाउँपालिकामा कृषि बाली विज्ञान विषयको अध्यापन गराउने पहिलो विद्यालय भएको बताए ।

गाउँपालिकामा कृषि प्राविधिक न्यून भएकाले जनशक्ति उत्पादन गरी आधुनिक कृषि खेतीमा लगाउने विद्यालयको उद्देश्य छ । विद्यालयमा माटो परीक्षण गराउने उपकरण, कम्पाउन्ड माइक्रोसप, अटो क्लेभलगायत करिब ८ लाख मूल्यको ल्याब राखिएको छ । प्रशिक्षक मनीषा गौतमले खेत र बालीमा कुनै किसिमको रोग लागे विद्यार्थीले यहीं परीक्षण गरी समस्याको समाधान गर्ने गरेको बताइन् । कृषि कार्यका लागि पुरानो प्रविधि गोरु, राँगा, हलीबाट नभई नयाँ आधुनिक प्रविधिबाट शिक्षण गरिनेछ ।

किताबी ज्ञान पाएका उनीहरू प्रयोगात्मक शिक्षाबाट धेरै कुरा सिक्न पाएको विद्यालयका प्रधानाध्यापक डम्बरबहादुर पौडेलले बताए । शिक्षकले विद्यालय समय बिहान ७ बजेदेखि १० बजेसम्म उनीहरूलाई खेत र बाँकी समय कक्षा र ल्याब कोठामा सिकाइ तरिका विधि र प्रयोगात्मक शिक्षा दिने गर्छन् । कृषिविज्ञको रायअनुसार उन्नत खेती र बीउविजनतिर जाने अर्गानिक उत्पादनमा जोड दिने बढैयाताल गाउँपालिकाका अध्यक्ष लालबहादुर श्रेष्ठले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ २६, २०७६ ०९:५२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

महिलाका हातमा साबेल र बेल्चा

विकास निर्माणका लागि महिला र पुरुष समावेशी हुने गरी ६२ निर्माण समूह र ५ उपभोक्ता समिति गठन गरिएका छन्, जहाँ १२ सय ५५ व्यक्ति निर्माणमा जुटे
राजबहादुर शाही

मुगु — टाउकोमा पहेंलो रङको सुरक्षा हेलमेट । खुट्टामा बुट जुत्ता । हातमा साबेल र बेल्चा । ४६ वर्षीया रामकला बडुवालको जोशजाँगर देख्दा उनी कुनै नौजवान युवाभन्दा कमजोर देखिन्नन् । उनी दैनिकी अहिले सडक निर्माणमा बितिरहेको छ ।

मुगु, बामगाउँका महिला शनिबार ग्रामीण पहुँच कार्यक्रमले निर्माण गरेको सडकमा काम गर्दै । तस्बिर : राजबहादुर/कान्तिपुर

उनीजस्तै थुप्रै महिला अहिले गमगढी–चंखेली हुँदै हुम्लाको दार्म, देउली जोड्ने लिंक रोड निर्माणमा व्यस्त देखिन्छन् । बिहान–बेलुकी घरको काम गरी उनीहरू दिउँसो सडक निर्माणमा जुट्छन् । ‘कामको रापले भोकतिर्खा भन्ने नै बिर्सिसक्यौं,’ रामकलीले भनिन्, ‘गाउँमै रोजगारी आएपछि किन छोड्ने भनेर काममा लागेका हौं ।’

सोही गाउँकी ४२ वर्षीया मच्चीकला बुढाले सडक खन्न थालेको ६ महिना पुग्यो । सडक खनेर पैसा मात्र कमाउने होइन, गाडीसमेत आउने आशाले उनी निकै उत्साही छिन् । ‘अहिले पैसा कमाएका छौं, भोलि सडक आयो भने नुन–तेल गाडीमा घरमै पुग्ला,’ उनले भनिन्, ‘सडक त आफ्नै लागि बनाउने हो ।’ सडक बने गाउँमा उब्जेको तरकारी, फलफूल पनि बिक्री गर्न सहज हुने उनले बताइन् ।

बेलायत सरकारको आर्थिक सहयोगमा ग्रामीण पहुँच कार्यक्रमले उक्त सडक निर्माण गरिरहेको छ । सडक निर्माणमा पुरुषभन्दा महिला बढी छन् । कतिपय पुरुष जडीबुटी टिप्न लेकतिर गएका र कतिपय व्यापार व्यवसायमा हिँडेकाले विकासको भार महिलामाथि परेको ग्रामीण पहुँच कार्यक्रमका सामाजिक विकास अधिकृत महेशप्रसाद भट्टराईले बताए ।

कामदारले दैनिक ५ सयदेखि ८ सय रुपैयाँसम्म ज्याला पाउँछन् । कामदारको जीवनबिमा र दुर्घटना पनि गरिएको छ । कार्यस्थलमा मृत्यु भएमा परिवारलाई ५ लाख र घाइते भएमा सम्पूर्ण उपचार खर्च व्यहोर्ने गरी व्यवस्था भएको भट्टराईले बताए । गाउँमै आकर्षक र सुरक्षित काम पाएपछि अधिकांश स्थानीयको भारत जाने बाटो बन्द भएको छ । सडक निर्माणको लागि कार्यक्रमले महिला र पुरुष समावेशी हुने गरी ६२ वटा निर्माण समूह र ५ वटा उपभोक्ता समिति गठन गरेको छ । कार्यक्रमका अनुसार महिला र पुरुष गरी हाल १ हजार २ सय ५५ जना सडक निर्माणमा जुटेका छन् ।

६३ किमि सडकको हालसम्म ४५ किमि ट्र्याक खुलिसकेको छ । अप्ठ्यारो भीर, पहरामा मात्र डोजर प्रयोग भएको छ । छायानाथरारा नगरपालिका १४ का वडाध्यक्ष नन्दलाल बडुवालले सडकको कारण थुप्रै व्यक्तिले रोजगारी पाएका बताए । कार्यक्रमका फिल्ड व्यवस्थापक सुनील तण्डुकारले सन् २०१८ देखि सडक निर्माण सुरु गरी २०२० सम्म काम सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको बताए । आउँदो दसैंसम्म मुगु सडक खण्ड छायाँनाथरारा नगरपालिकालाई हस्तातरण गरिसक्ने उनको भनाइ छ ।

सडकको कूल बजेट १ अर्ब ७१ करोड ८५ लाख रुपैयाँ रहेको छ । कामदारको ज्याला समान ढुवानी बापत अहिलेसम्म ९ करोड खर्च भइसकेको तण्डुकारले बताए । सडकबाट मुगुको रुगा, लुम, बाम, नाफलचौ, दर्ख्यालबाडा चंखेली र हुम्लाको रिम, बोहोराबाडा तथा देउलीका बासिन्दा प्रत्यक्ष रुपमा लाभान्वित हुनेछन् । समुद्री सतहदेखि ३ हजार ५ सय मिटर उचाइमा निर्माणाधीन यो सडकबाट हुम्ला र मुगु सडक सञ्जालसँग जोडिनेछन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ २६, २०७६ ०९:४६
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्