विद्यार्थी तान्न स्कुल बस

वीरेन्द्र केसी

गुल्मी — स्कुल बस सञ्चालन गरेर प्रतिस्पर्धी सामुदायिक विद्यालयले विद्यार्थी तान्ने होडबाजी सुरु गरेका छन् । सदरमुकामका दुई र गाउँको एक सरकारी स्कुलले विद्यार्थीको घरमै बस पुर्‍याएर सेवा दिन सुरु गरेका हुन् । 

अंग्रेजी माध्यम र कम्प्युटर कक्षा सञ्चालन गरेर अभिभावकको मन जित्न खाजेका तम्घासको महेन्द्र मावि, सिद्धबाबा मावि र छत्रकोट गाउँपालिका–४, दिगामको आदर्श माविले यसै शैक्षिक सत्रबाट बस सञ्चालन गरेपछि विद्यार्थीलाई दुई/तीन घन्टा पैदल हिँड्नुपर्ने बाध्यता हटेको छ ।

शिक्षा विकास तथा समन्वय एकाइका अनुसार कक्षा १२ सम्म पढाइ हुने तीन स्कुलसहित रेसुंगा मावि जिल्लाकै राम्रो पढाइ हुने स्कुलमा गनिन्छन् । रेसुंगाले गाडी सञ्चालन गरेको छैन । बस सेवा दिएपछि महेन्द्रमा दुई सय, सिद्धबाबामा ४० र आदर्शमा एक सय विद्यार्थी थपिएको स्कुलले जनाए । बसले बिहान विद्यार्थीको घरबाट स्कुलसम्म ल्याउने र बेलुका छोडन जाने गरेपछि आदर्श माविमा नयाँ विद्यार्थी थपिए ।

स्कुलदेखि दुई सय मिटर टाढाको लोटस बोर्डिङ स्कुलका विद्यार्थी आदर्शले तानेपछि यसै शैक्षिक सत्रबाट बोर्डिङ बन्द भयो । बोर्डिङमा अन्तिम परीक्षा दिएका ६८ जना विद्यार्थीमध्ये ३५ जना आदर्शमै भर्ना भए । अर्को रिभरसाइट बोर्डिङ स्कुलका विद्यार्थी सरकारीमा गएपछि बन्द हुने अवस्थामा पुगेको छ । पढाइ राम्रो भएपछि अभिभावको मन सरकारीमै तानियो । बुटवलको दीप बोर्डिङ स्कुलबाट आशिष पन्त कक्षा ८ मा भर्ना हुन आदर्शमा फर्केर आए ।

उनीसहित बुटवलको कालिकाबाट सचिन न्यौपाने कक्षा ९, प्रज्वल पाण्डे र उज्ज्वल पाण्डे कक्षा ५ मा र सपना अधिकारी आदर्शमै भर्ना हुन आए । राम्रो स्कुलमा छोराछोरी पढाउन केही वर्षअघि अभिभावकले बुटवल लगेका थिए । बोर्डिङमा भन्दा राम्रो सरकारीमै भएपछि पुनः गाउँ फर्काएको उनीहरूले बताए ।

छत्रकोट गाउँपालिकाले पढाइ राम्रो हुनेमा आदर्शलाई पालिकाकै उत्कृष्ट विद्यालय भनेको छ । प्रधानाध्यापक गुणाकर ज्ञवालीले बस किन्न २९ लाख रुपैयाँ खर्च भएको बताए । गाउँपालिकाले ११ लाख, वडा ४ ले ४ लाख, अमेरिकामा बस्ने प्रवासी नेपालीबाट १ लाख ६७ हजार, बुटवलमा बस्ने पूर्वविद्यार्थीबाट ५१ हजारसहित पूर्वविद्यार्थी, अभिभावकबाट ५ लाख रुपैयाँ चन्दा संकलन र बाँकी ऋण काढेको उनले बताए । विद्यार्थी ओसार्न स्कुलबाट तीन रुट बनाइएको छ ।

एउटा रुट अगाँहा, मनवाह, सातमुरे–स्कुल, अर्को बोहर बिसौनी रुट र हर्दिनेटा पुगेर बसले विद्यार्थी ल्याउने/लाने गर्छ । कक्षा ९ मा पढ्ने किशोर श्रेष्ठलाई अगाँहबाट स्कुल आइपुग्न दुई घन्टा पैदल हिँड्नुपर्थ्यो । बस चलेपछि आधा घन्टामै आइन्छ । ‘बचेको समय पढाइमा खर्चेको छु । बस चल्न थालेपछि धेरै सजिलो भएको छ,’ उनले भने । मनहवाबाट स्कुल आउन कक्षा १० की निशा भण्डारीलाई दुई घन्टा पैदल हिँड्नुपर्थ्यो । आउँदा/जाँदा दैनिक चार घन्टाको हिंडाइले थकाइ लागेर पढ्न सकिंदैनथ्यो, अहिले धेरै सहज भएको उनले बताइन् ।

‘ऋण तिर्न र अर्को बस थप्न प्रदेश सांसदसँग बजेट माग गरेका छौं, दिन्छौं भनेर आश्वासन पाइएको छ,’ प्रअ ज्ञवालीले भने । बस सेवा दिएबापत प्रतिविद्यार्थीबाट मासिक १ हजार २ सय शुल्क उठाउने निर्णय भएको उनले बताए । शुल्क चालकलाई तलब, तेल, मर्मतमा खर्च गरिने उनले बताए । अभिभावकसँग निरन्तर अन्तरक्रिया र शिक्षकसँग पढाउने तरिकाबारे छलफल हुने उनले बताए ।

बोर्डिङ छाडेर भर्ना हुन आएपछि हौसला र थप जिम्मेवारी थपिएको उनले बताए । तम्घासको सिद्धबाबा माविले ३६ सिटवाला एउटा बस सञ्चालन गरेको छ । स्कुल आउजाउ गर्न विद्यार्थीलाई घन्टौं पैदल हिँड्नुपर्ने बाध्यता हटेको छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ९, २०७६ ०९:४८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

खानेपानी अधिकार खोज्दै उपभोक्ता

खानेपानी अभाव झेलिरहेका पलाताको धौलागोहका स्थानीयवासी नियमित कक्षा लिएपछि आफ्ना समस्याबारे जनप्रतिनिधिसँग माग राख्न थालेका छन् 
तुलाराम पाण्डे

कालीकोट — सुक्खा खडेरीग्रस्त पलाता ३, धौलागोहका स्थानीयबासी खानेपानी अधिकारका लागि सक्रिय भएका छन् । खानेपानी अभावले ६ घण्टा धारामा लाइन बस्न बाध्य यहाँका बासिन्दा खानेपानी तथा सरसफाइ अधिकार कक्षामा सहभागी हुने गरेका छन् ।

कालीकोटको पलाता ३, धौलागोहमा खानेपानी तथा सरसफाइ अधिकारसम्बन्धी कक्षामा सहभागी भएका स्थानीय ।तस्बिर ः तुलाराम/कान्तिपुर

पलाता गाउँपालिकाले सञ्चालन गरेको दिगो खानेपानी तथा स्वच्छता परियोजनामार्फत खानेपानी तथा सरसफाइ कक्षामा सरोकारवाला नियमित उपस्थित हुने गरेका हुन् ।

नियमित कक्षाले उनीहरूलाई खानेपानी तथा सरसफाइ अधिकारबारे सचेत गराएको छ । स्थानीयले गाउँमा सञ्चालित आयोजना, उपलब्धि, दिगोपना र पारदर्शिताबारे सोधीखोजी गर्न थालेका छन् । ‘दिगो विकास लक्ष्यको ६ नम्बर बुँदाले स्वच्छ खानेपानी सबैले पाउने भनेको रहेछ,’ स्थानीय अगुवा सुमनकुमार बमले भने, ‘पलाताबासीले कहिले पानी पाउने ? जवाफ चाहियो ।’ उनले पलाताको धौलागोहमा यसअघि खानेपानी आयोजना सञ्चालन भए पनि धाराबाट पानी नझरेरै रकमको दुरुपयोग भएको गुनासो पोखे ।

गाउँपालिकाभरि खानेपानी पुर्‍याउन पलाता निर्माण कार्यदलमार्फत काम गरिरहेको गाउँपालिका अध्यक्ष लक्ष्मणबहादुर बमले बताए । उनले पलाता ९ थिर्पू, वडा ७ र ८ को बेर्सनकोट र पारौटीमा एक घर, एक धारा कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागिएको जनाए । उनले अन्य वडामा गाउँपालिका, प्रदेश सरकार र खानेपानी तथा ढल निकास विभागबाट खानेपानीका योजना परेको जानकारी दिए ।

खानेपानी सरसफाइ तथा स्वच्छता अधिकारबारे थाहा पाएपछि जनप्रतिनिधिसँग आफ्ना माग राख्न सहज भएको स्थानीय जयकृष्ण प्याकुरेलले बताए । ‘अधिकारका कुरा पनि थाहा पायौं,’ उनले भने, ‘निर्माण भएका योजना पछिसम्म टिकाइराख्न हाम्रो पनि भूमिका हुने रहेछ भन्ने जानकारी भयो ।’

उनले आफ्नो गाउँमा टाठाबाठाले योजना आफूले ल्याएको भन्दै ब्यक्तिगत बनाउने चलन रहेको पनि सुनाए । पलातामा खानेपानी पाउन लडाइ गर्नुपर्ने अवस्था रहेको पलाता २ का वडा सदस्य धनन्जय सेजुवालले बताए । ‘गाउँका मान्छे दिन रातै पालो कुरेर पानी भर्छन्,’ उनले भने, ‘खानेपानीको सबैभन्दा बढी समस्या धौलागोहको राडुनेटा र बान्जाडामा छ ।’ पलाताका १ देखि ६ वडामा पर्ने धौलागोह र खीनका बस्तीमा खानेपानी तथा सरसफाइ अधिकारबारे छलफल गर्दा स्थानीयमा खानेपानीको महत्त्व, स्रोत संरक्षण, दिगोपनाबारे सचेतना आएको गाउँपालिकाले जनाएको छ ।

खानेपानी, सरसफाइ, स्वच्छता, जनताको प्रत्यक्ष जीवनसँग जोडिएकाले सबै घरधुरीमा खानेपानी पुर्‍याउन काम गरिरहेको निमित्त प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत राजबहादुर बमले बताए । उनका अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा पलाता गाउँपालिकामा तीन करोड रुपैयाँका खानेपानी योजनाका काम भइरहेको छ ।

खानेपानी सरसफाइ तथा स्वच्छता अभावमा पलातामा झाडापखाला, आउँ, रगतमासी, हैजा, म्यादी ज्वरो, जुका पर्ने, कलेजोसम्बन्धीका रोग देखिने गरेको गाउपालिकाका स्वास्थ्य संयोजक हिमाल सन्ज्यालले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ९, २०७६ ०९:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्