काँचुली फेर्दै हर्रेबर्रे

वीरेन्द्र केसी

अर्घाखाँची — शीतगंगा नगरपालिका १०, बर्रेका पुनाराम विकको बारीमा १५/२० घारी केराका बोट छन् । बर्सेनि केरा पाक्छन् । किन्न कोही नआएपछि घरपरिवार र नातेदारकहाँ बाँडेर खान्थे । अहिले उनको घरअगाडि सडक पुगेपछि नपाक्दै ती केराका घारी बोटबाटै बिक्री हुन थालेका छन् । 

ZenTravel

Meroghar

गत बुधबार काँचो मर्चे केराको एक घरी राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका जिल्ला आयोजना एकाइ प्रमुख बलराम मिश्र, ओभरसियर हरि बोहरा र जिल्ला समन्वय समितिका निमित्त समन्वय अधिकारी शेषकान्त घिमिरेले २ सय ५० रुपैयाँमा खरिद गरे । ‘अहिले यहाँबाट केरा, लोकल कुखुरा धमाधम बिक्री भएका छन्,’ विकले भने, ‘यही पैसाले घरमा नुन, तेल, चिनी, चियापत्ती र छोराछोरीको पढाइ खर्च पुगेको छ ।’

सहरका व्यवसायी, कर्मचारीले गाउँका उत्पादन मन पराउने भएकाले भाउ पाउन थालेको उनले बताए । ‘गाउँ छाडेर तराई जाने तयारी थियो । बारीमा उत्पादन भएका वस्तु बिक्री हुन थालेपछि अब नजाने सोच बनाएँ,’ उनले भने । एक घरी केरा बेच्दा दुईदेखि ५ सय रुपैयाँसम्म आम्दानी हुने र २ महिनामा ३ घरी केरा बिक्रीबाट नौ सय रुपैयाँ हात परेको उनले सुनाए ।

सन्धिखर्क–गोरुसिंगे खण्डको चक्लाबाट करिब १२ किमि दूरी पार गरेपछि सिद्धाराको हर्रे र बर्रे गाउँमा पुगिन्छ । जिल्लाको दुर्गम गाउँ सिद्धारामा यसअघि हिउँदमा मात्रै गाडी चल्थे । सिद्धारा छिर्ने मूलद्वारमै सडक बिग्रेपछि यातायात सहज थिएन । अहिले सडक बन्दै गरेपछि हर्रे र बर्रेवासीको जीवन स्तर फेरिन थालेको छ । ‘हिउँदको ३/४ महिना मात्रै गाडी चल्थ्यो, अरू बेला हिँडेर चक्ला पुग्न झन्डै ४ घण्टा लाग्थ्यो, अहिले आधा घण्टामै पुगिन्छ,’ हर्रेका हिमलाल बेल्वासेले भने, ‘यात्राको दूरी छोट्टियो । हाम्रो बारीमा फलेका तरकारी, खसीबोका, कुखुराले मूल्य पाउन थाले ।’ गाउँमा नियमित गाडी चलेपछि यहाँ उत्पादित वस्तु बजारसम्म पुर्‍याउन सम्भव भएको उनले बताए ।

हर्रे र बर्रे हुँदै अन्य गाउँमा जान सकिन्छ । जिल्लाको २७ प्रतिशत भूगोल ओगटेको साबिकको सिद्धारा गाविस नयाँ संरचनामा शीतगंगा नगरपालिकाका ३ वडा बनाइएको छ । ‘सिद्धारा छिर्ने मूलद्वारको सडक सुधार भएपछि गाउँको मुहार नै फेरिँदै छ,’ शीतगंगा १० का वडाध्यक्ष हिम्मत पोखरेलले भने, ‘विकासको मेरुदण्ड नै बाटो हो । विकास, उत्पादन, कृषि र पशुपालनले यहाँको रूप फेर्दै छ ।’ बाटो पिच भएपछि बसाइँसराइ गरेर गाउँ छाड्नेको संख्यामा पनि कमी हुने उनले बताए ।

‘अघिल्लो आर्थिक वर्षमा मेरो वडाबाट ४० घरपरिवारले तराईमा बसाइँ सरेका थिए,’ उनले भने, ‘यस वर्षको अहिलेसम्म १८ घरपरिवारले मात्रै गाउँ छाडेका छन् । धेरै गाउँलेले गाउँमै सुविधा पुगेपछि बसाइँ नसर्ने बताएका छन् ।’ राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणको केन्द्रीय आयोजना कार्यान्वयन एकाइको कुल २४ करोड ७४ लाख ४९ हजार ९ सय रुपैयाँको लगानीमा यस वर्ष यहाँको ११ किमि सडक निर्माण भइरहेको छ ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७६ ०८:५०
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

१८ हजार घरमा बिजुली

ज्योति कटुवाल

वीरेन्द्रनगर, सुर्खेत — सरकार र विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको साझेदारीमा सञ्चालित नवीकरणीय ऊर्जा प्रवर्द्धन कार्यक्रम (एनआरआरईपी) मार्फत १८ हजार १ सय घरधुरीमा विद्युत् सुविधा पुगेको छ । कार्यक्रमबाट कर्णाली प्रदेशमा ६४ लघुजलविद्युत् आयोजना सम्पन्न भएका छन्, जसबाट १ हजार ८ सय ५१ किलोवाट विद्युत् उत्पादन भएको कार्यक्रमले जनाएको छ ।

विद्युत् पुगेपछि स्थानीयले वर्षौंपछि दियालो बाल्नुपर्ने झन्झटबाट मुक्ति पाएका छन् । गाउँमा विभिन्न घरेलु उद्योग खुल्ने क्रम बढ्दै गएको छ । इन्जिनियर जगदीशकुमार खोजुले सहरी क्षेत्र लोडसेडिङको चर्को मारमा परेका बेला ग्रामीण क्षेत्रका बासिन्दाले चौबीसै घण्टा विद्युत् सेवा उपभोग गर्न पाइरहेको बताए । विद्युत् पुगेपछि गाउँमा सञ्चार सुविधा पुग्नुका साथै रोजगारीको अवसर सिर्जना भएको उनको भनाइ छ ।

कर्णालीका १० जिल्लामा पाँच वर्षीय कार्यक्रम सम्पन्न भएपछि प्रभावकारिता अध्ययन गरिरहेको वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्रले जनाएको छ । केन्द्रका अनुसार एसआरआई नामक संस्थाले कार्यक्रमको स्थलगत मूल्यांकनको काम गरिरहेको छ । संस्थाका इन्जिनियर विकास अधिकारीले केन्द्रीय लाइनमार्फत विद्युतीकरण हुन वर्षौं लाग्ने ठाउँमा नवीकरणीय ऊर्जा प्रभावकारी बनेको बताए ।

उनका अनुसार कार्यक्रममार्फत ५ हजार ७ सय बायोग्यास प्लान्ट र २४ हजार १ सय सुधारिएको चुलो जडान गरिएको थियो । बायोग्यास र सुधारिएको चुलो प्रयोगले वन संरक्षणमा समेत टेवा पुर्‍याएको उनको भनाइ छ । हिमाली जिल्लामा ३ हजार ६ सय ५८ फलामे चुलो जडान गरेपछि स्थानीयको जनजीवन सहज भएको उनले जानकारी दिए ।

त्यस्तै, कार्यक्रम लागू भएका जिल्लामा लघुजलविद्युत्मा आधारित १ सय ५७ लघुउद्यम सञ्चालन गरिएका छन्, जसका कारण दिउँसोको समयमा खेर गइरहेको विद्युत् सदुपयोग भएको छ । ‘युवाले गाउँमै रोजगारी पाइरहेका छन्,’ इन्जिनियर अधिकारीले भने, ‘गाउँमै रोजगारी पाएपछि युवाफुस्ता विदेशिने क्रम घट्दै गएको छ ।’

इन्जिनियर खोजुले लघु जलविद्युत्ले गरिबी निवारण, शिक्षा, लैंगिक समानता र महिला सशत्तीकरण, वातावरणीय दिगोपन लगायतमा सहयोग पुर्‍याइरहेको बताए । ‘सडक सुविधा नपुगेका गाउँसमेत झिलिमिली हुँदा अन्य पूर्वाधारको विकासमा समेत सहयोग पुगेको छ,’ उनले भने, ‘सल्लाको दियालोको भरमा रात गुजार्ने स्थानीयवासीले अहिले अधिकांश काम विद्युत्मार्फत गर्न थालेका छन् ।’ उनले गाउँमा विद्युत् पुगेपछि घरघरमा टेलिभिजन राख्ने र विभिन्न सञ्चार साधन उपभोग गर्ने क्रम बढिरहेको जानकारी दिए ।

प्रकाशित : वैशाख ८, २०७६ ०८:४७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
×