सोलारबाट सिँचाइ- प्रदेश ५ - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सोलारबाट सिँचाइ

दुर्गालाल केसी

दाङ — विद्युत्‌काे नियमित आपूर्ति र भरपर्दो भोल्टेज नभएपछि यहाँका किसानले सोलारबाट सिँचाइको व्यवस्था गरेका छन् ।

दाङको घोराही ४ गोग्लीका किसान सोलारबाट सिँचाइ गर्न पाइप जडान गर्दै माथि र सोलारबाट पानी तानेर सिँचाइ गरिँदै । तस्बिर : दुर्गालाल

घोराही उपमहानगरपालिका ४ गोग्लीका किसानले सोलारबाट खोलाको पानी लिफ्ट गरी सिँचाइ गर्न थालेका हुन् ।

पाँच बिघा जमिन भाडामा लिएर घाँस खेती, पशुपालन, तरकारी र माछापालन गर्ने तयारी थालेको किसान मिणराम चौधरीले बताए । प्रतिकट्ठा वार्षिक १ हजार ५ सय रुपैयाँमा जग्गा भाडामा लिएको उनले बताए ।

किसानहरू मिलेर व्यावसायिक खेती गर्ने योजना बनाएको उनले बताए । ‘घरायसी खेतीपाती र पशुपालनले कृषिमा केही विकास हुन सकेन । अब व्यावसायिक रूपमै कृषि पेसा गर्न थालेका छौं,’ उनले भने, ‘बाँझो रहेको जग्गालाई सिँचाइ गरी उत्पादन गर्ने तयारी थालेका छौं ।’

खोलामा त्यत्तिकै बगेर खेर गइरहेको पानीलाई सदुपयोग गरी खेतीपातीमा लगाएको किसान रूपन्या चौधरीले बताइन् । ‘खोला तल बगिरहेको थियो । जग्गा माथि । पानी माथि उकाल्न केही उपाय भएन,’ उनले भनिन्, ‘मोटर चलाएर मात्र माथि तान्न सकिन्थ्यो तर विद्युत्ले साथ दिएन । ठूलो क्षमताको सोलार जोडेपछि अब ढुक्क भएको छ ।’

सोलारबाट पानी तानेर सिँचाइ गरिँदै ।तस्बिर : दुर्गालाल

३ लाख ७६ हजार रुपैयाँको लगानीमा सोलार प्रणाली जडान गरेको स्थानीय गिरिराज भण्डारीले बताए । विद्युत् खर्च बचत हुने र जतिबेला पनि पानी तान्न सकिने भएकाले सोलार सिँचाइमा लगानी गरेको उनले बताए । ‘लोडसेडिङ हुने भएकाले भनेको बेला पानी तान्न सकिँदैन । विद्युत् हुँदा पनि भोल्टेज पुग्दैन,’ उनले भने, ‘विद्युत्को खर्च पनि धेरै हुन्छ । सोलार जडान गर्दा सुरुमै खर्च लाग्ने हो तर विद्युत्को शुल्क बचत हुन्छ । चाहिएका बेला सिँचाइ पनि गर्न सकिन्छ ।’

सोलारको पावरले खोलाबाट ६० मिटर माथि पानी फाल्न सकिने घामपावर नेपाल प्रालिका क्षेत्रीय प्रबन्धक अशोक अधिकारीले बताए । ६ प्यानलको सोलार जडान भएको र यसबाट एक दिनमा दुई लाख लिटरसम्म पानी तान्न सक्ने उनले जानकारी दिए ।

विद्युत्को भोल्टेज कम हुने र विद्युत् नै नहुने ठाउँमा कृषि प्रयोजनका लागि सोलार बढी प्रयोग भइरहेको उनले बताए । घाँसखेती, केराखेती, माछापालन, पशुपालन, तरकारी खेतीजस्ता व्यावसायिक कृषि गर्नेले नै बढी सोलार सिँचाइको प्रयोग गरिरहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०९:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सम्बन्धविच्छेद गर्ने पुरुष बढे

१४ दिनमा २० उजुरी
अमृता अनमोल

बुटवल — रूपन्देहीको तिलोत्तमा ३ का तिलक पाण्डे अहिले पत्नीसित सम्बन्धविच्छेदको कानुनी प्रक्रियामा छन् । पत्नीले शारीरिक तथा मानसिक हिंसा गरेको आरोप लगाउँदै भदौ ३ मा उनी जिल्ला अदालत रूपन्देही पुगेका हुन् ।

भदौ ५ मा मायादेवी ८ का कुँवर थरका एक युवकले पनि सम्बन्धविच्छेदका लागि उजुरी दिएका छन् । पत्नीले घरव्यवहार नधानेको, सम्पत्ति हिनामिना गरेको र हिंसा गरेकाले अलग हुन चाहेको उनको भनाइ छ । भदौ १ गतेदेखि मुलुकमा नयाँ संहिता लागू भएको छ ।

नयाँ संहिताले सम्बन्धविच्छेदका लागि पुरुषलाई पनि सहज बनाएको छ । महिलासरह उनीहरू पनि अदालत जान सक्ने भएका छन् । यो व्यवस्था लागू भएलगत्तै रूपन्देहीमा सम्बन्धविच्छेद गर्न कानुनी उपचार खोज्ने पुरुषको संख्या बढेको छ ।

१४ दिनको अवधिमा जिल्ला अदालत रूपन्देहीमा ३३ वटा सम्बन्धविच्छेदका उजुरी परेका छन् । त्यसमध्ये २० जना पुरुष छन् । जबकि गत आर्थिक वर्षमा सम्बन्धविच्छेद गर्न जम्मा सात जना पुरुष जिल्ला अदालत गएका थिए ।

शाखा अधिकृत गंगाप्रसाद अधिकारीले सम्बन्धविच्छेदबारे बुझ्न आउने पुरुषको संख्यासमेत बढेको बताए । ‘पहिले महिलाका तर्फबाट सम्बन्धविच्छेदको उजुरीको ओइरो लाग्थ्यो । विशेष अवस्थामा मात्रै पुरुष आउँथे,’ अधिकारीले भने, ‘अहिले महिला कम, पुरुष बढी आइरहेका छन् ।’ नयाँ देवानी संहिताको भाग ३ को परिच्छेद ३ मा सम्बन्धविच्छेदसम्बन्धी व्यवस्था छ । त्यसमा यसअघि महिलाका लागि भएका व्यवस्था पुरुषका लागि पनि राखिएका छन् ।

यसपछि पत्नीसरह पतिले पनि सम्बन्धविच्छेद गर्न सक्ने भएका हुन् । लगातार तीन वर्ष बेखबर बाहिर बसेमा, अंगभंग हुने गरी कुटपिट गरेमा, शारीरिक र मानसिक हिंसा गरेमा पत्नीविरुद्ध पति अदालत जान सक्छन् । पत्नीले अरू कुनै परपुरुषसित यौन सम्बन्ध राखेको अवस्थामा पनि सम्बन्धविच्छेद हुन सक्छ । ‘समानताका नाममा कानुनले पुरुषको सम्बन्धविच्छेद खुकुलो बनाएको छ,’ अधिवक्ता महेन्द्रप्रसाद पाण्डेले भने, ‘यसले सम्बन्धविच्छेद गर्न चाहने पुरुष बढेका छन् ।’

अदालतमा परेका मुद्दा अनुसार यसै पनि पछिल्लो समयमा स्वतन्त्र हुने नाममा ससाना मनमुटावमा पनि पति–पत्नीबीच सम्बन्धविच्छेद हुने क्रम बढेको छ । बिहे भएकै वर्ष सम्बन्धविच्छेद गर्ने युवा जोडी बढेका छन् ।

यस्तो बेलामा सम्बन्धविच्छेदलाई खुकुलो बनाउँदा सामाजिक र पारिवारिक सम्बन्धमा असर पर्ने भुक्तभोगीहरू बताउँछन् । ‘महिलासँगै केही पुरुष पनि हिंसामा परेका छन् । तिनका पक्षमा यति धेरै खुकुलो व्यवस्था बनाउनु उचित थिएन,’ महिला सशक्तीकरण र हिंसाविरुद्ध कार्यरत कदम नेपालकी अध्यक्ष इन्दिरा आचार्यले भनिन्, ‘यसले सामान्य घटनामा पनि पति–पत्नीबीच सम्बन्धविच्छेद हुने र भावी जीवन तथा सन्तान अलपत्र पर्ने समस्या थप्यो ।’

अदालतमा मुद्दा घटे
नयाँ संहिता लागू भएलगत्तै अदालतमा मुद्दा घटेका छन् । नयाँ संहितामा कसरी उजुरी गर्ने भन्ने अलमलका कारण उजुरी संख्या घटेको हो ।

अधिवक्ता शिव गौडेलले न्यायिक प्रक्रियामा कसरी जाने भन्ने अस्पष्टता उजुरीकर्ता र कानुन व्यवसायी दुवैमा रहेकाले यस्तो भएको बताए । ‘सुरुमा उजुरीकर्ता नै कसरी न्यायिक प्रक्रियामा जाने भन्नेमा अलमल छ,’ अधिवक्ता गौडेलले भने, ‘अदालत जानुपूर्व मुद्दा लेखिदिने वकिल पनि त्यसमा प्रस्ट नहुँदा उजुरी कम आएका हुन् ।’

जिल्ला अदालत रूपन्देहीमा भदौ महिनाको सुरुको १४ दिनमा जम्मा ८९ वटा उजुरी परेका छन् । त्यसमध्ये देवानी मुद्दा ६८ वटा छन् । सरकारवादी मुद्दा २० वटा परेका छन् । यसमा जबरजस्ती करणी, लागूऔषधलगायतका धेरै छन् । दुनियावादी मुद्दा एउटा छ । जबकि साउनमा ४ सय ७ वटा उजुरी परेका थिए ।

तीमध्ये सुरुको १४ दिनको अवधिमा २ सय उजुरी दर्ता भएको अदालतका स्रेस्तेदार सञ्जीव पोखरेलले बताए । प्रदेश ५ का कानुन मस्यौदा तथा सुझाव आयोगका अध्यक्ष कुमार शर्मा आचार्यले नयाँ संहिता न्यायका लागि उजुरी गर्न जाने भन्दा पनि सदाशयले बस्ने मनसायले आएकाले सुरुवातमा अदालतमा कम उजुरी परेको बताए ।

‘सामान्य अवस्थामा पक्राउ नै गर्दा पनि अदालतबाट पक्राउ पुर्जी जारी गर्नुपर्ने, मानव अधिकारको ख्याल गर्नुपर्ने कुरा नयाँ संहितामा छन्,’ उनले भने, ‘यही कारण पनि उजुरी गर्न कम आएका हुन सक्छन् ।’

प्रकाशित : भाद्र १६, २०७५ ०९:२४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×