कालीगण्डकीको पानी तानसेनमा

माधव अर्याल

पाल्पा — निर्धारित समयमा निर्माण सकिए सदरमुकामका बासिन्दाले कालीगण्डकीको पानी पिउन पाउनेछन् । तानसेन–कालीगण्डकी लिºिटङ आयोजनाले गति लिएपछि तानसेनवासी खुसी देखिएका हुन् ।

पाल्पाको तानसेन नगरपालिका १३ ठूलो सफ्लकमा निर्माण गरिएको खानेपानीको ट्यांंकी ।तस्बिर : माधव

आगामी मंसिरसम्म पानी वितरण भइसक्ने आयोजनाले जनाएको छ । यहाँका बासिन्दा विद्युत् नियमित हुँदा सातामा एकपटक पानी भर्छन् । नत्र १२ दिनमा एक घण्टा पानी मिल्छ । योजना पूरा भएपछि मंसिरबाट २४ सैं घण्टा सुविधा हुनेछ ।

पानीको दिगो स्रोत नपाएकाले योजना अघि बढेको थिएन । त्यसपछि कालीगण्डकीको पानी ल्याउने पहल भएको हो । डिभिजन खानेपानी कार्यालय प्रमुख केशवलाल शाक्यका अनुसार यसको कुल लागत ३९ करोड ९० लाख रुपैयाँ छ ।

‘आउने मंसिर ८ गतेसम्म योजनाको म्याद रहेको छ,’ उनले भने, ‘म्यादभित्रै योजना सम्पन्न हुनेमा हामी आशावादी छौं ।’

तानसेन १३ रानीमहल नजिकबाट ५ लिºट गरी पानी ल्याउने योजना छ । यसको ३८ प्रतिशत काम सकियो । किनारमा इनार खनिएको छ । त्यसबाट १ किलोमिटर टाढाको १ लाख लिटर क्षमताको ट्यांकीमा पानी जम्मा हुन्छ । त्यसपछि तेस्रोमा फिल्टर हुँदै बौघागुम्हास्थित ट्यांकीमा जम्मा गरिन्छ । भीर, अप्ठेरो नभनी निर्माण व्यवसायीले काम गरिरहेको उनले बताए । ‘सुरुमा केही ढिलाइ गरे पनि अहिले कामले तीव्रता पाएको छ,’ उनले भने, ‘पहिले समयमा सकिन्न भन्ने चिन्ता थियो तर पछिल्लो समय कामले गति लिएको देख्दा धेरै अघि बढेको छ ।’

आउने आर्थिक वर्षमा यसका लागि रकम अभाव हुन नहुने इन्जिनियर उत्सव पोखरेलले बताए । उनका अनुसार अहिले कामका लागि पैसा बाँकी देखिए पनि सामान किनेको बिल र ट्यांकी निर्माण हुँदा धेरै पैसा सकिन्छ । तानसेनदेखि ११ किलोमिटर टाढाबाट पानी ल्याउन लागिएको हो । ट्यांकी निर्माण, पाइपलाइनको काम, विद्युत् जडानलगायत तीव्र गतिमा चलेको छ ।

इन्जिनियर पोखरेलका अनुसार ६ वटा स्टेसन, ५ लिºटमा प्रतिसेकेण्ड ४० लिटर पानी तानसेनको ट्यांकीमा फ्यालिन्छ । १२ घण्टामा ३० लाख लिटर पानी बतासे डाँडाको ट्यांकीमा खसाल्ने योजना रहेको उनले सुनाए । यस योजनाका लागि तानसेन खानेपानी उपभोक्ता समितिले पनि सहयोग गरेको छ ।

प्रतिधारा एक हजारका दरले रकम संकलन गरेर झण्डै २ करोडको लागत सहभागिता रहने अध्यक्ष चकोरमान शाक्यले बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ १५, २०७५ १०:४७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

भूम्यामा झुम्दै मगर समुदाय

लेकबाट बाढी–पहिरो नझरोस्, बेंसीको बालीनाली खोलाले नबगाओस्, बालीनाली सप्रियोस् र जनधनको क्षति नहोस् भन्ने कामना गरिन्छ
हरि गौतम

रुकुम पूर्व — जिल्लाका अधिकांश चोक–चौतारामा केही दिनदेखि बल पूजाका लागि सर्वसाधारणको भीड लागेको छ ।

रुकुम पश्चिमको सदरमुकाम खलंगाको सहिद मैदानमा बल पूजाका अवसरमा नाचिएको भूम्या नाच ।तस्बिर : फाइल फोटो

तीन स्थानीय तहमात्र रहेका जिल्लाका सिस्ने, भूमे र पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिकाका धेरैजसो ठाउँमा लेक र गाउँका देउतालाई पुज्नुका साथै भूम्या नाचेर बल पूजा मनाउने चलन छ ।

मगर समुदायको वर्षभरिकै ठूलो पर्व मानिने यसलाई हरेक वर्ष जेठ १ देखि असार ५ गतेसम्म मनाइन्छ । बालबालिकादेखि वृद्धवृद्धासम्म मौलिक पोसाकमा नाचेर पर्व मनाउँछन् ।

वर्षातो समयमा लेकबाट बाढी–पहिरो नझरोस्, बेसीको बालीनाली खोलाले नबगाओस्, बालीनाली सप्रियोस् र जनधनको क्षति नहोस् भन्ने कामनासाथ बल पूजा गरिने चलन रहेको भूमे गाउँपालिका अध्यक्ष रामसुर बुढामगर बताउँछन् । जेठ १ गते सामान्य विधि गरेर बल पूजा अर्थात् भूम्या नाच सुरु गरिन्छ ।

त्यसपछि चौतारामा पुगेर हरेक दिन आफ्नै वेशभूषामा भूम्या नाचिन्छ । केटाकेटी, युवायुवती र वृद्धवृद्धा एउटै तालमा एउटै बाजामा नाचेर यो पर्व मनाउँछन् । यसरी नाँच्दा देउता खुसी हुने र अनिष्ठ हुनबाट जोगिने जनविश्वास छ । अध्यक्ष बुढामगर भन्छन्, ‘यो चलन पुर्खौंदेखि चलिआएको हो । प्राकृतिक प्रकोपबाट लेकबेंसी कतै पनि केही क्षति नपुगोस् भन्ने कामना गर्दै पूजा गरिन्छ ।’

जेठ मसान्तका दिन लेकका पन्थ्यौली देउतालाई धार, धूप, ध्वजा र अक्षताले पुजेर भेडाको मासु खाने चलन छ । पुथाउत्तरगंगा गाउँपालिका १० का तेजेन्द्र खाममगर भन्छन्, ‘देउतालाई चढाउन नभई देउता पुज्न लेक पुगेकालाई ख्वाउन भेडा काट्ने प्रचलन छ ।’

पन्थ्यौली देउतालाई पुजिसकेपछि लेकमा फुलेका फूल र मुर्ला बेंसी अर्थात् भूमिमा ल्याइन्छ । खाम भाषामा मुर्ला भनेको सिंगो रूख हो । जरैबाट उखेलेर लेकबाट ल्याएको उक्त मुर्ला बेंसीको चौतारो अर्थात् भूम्या नाच्ने ठाउँमा गाडिन्छ ।

बल पूजाको अन्तिम दिन असार ५ गते सबै जम्मा भएर भोज खाएपछि पूजा विधिपूर्वक सम्पन्न हुन्छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ १५, २०७५ १०:४५
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT