संरचना बन्यो, जनशक्ति छैन- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार

संरचना बन्यो, जनशक्ति छैन

जिल्ला अस्पतालमा ५० करोड लागतका पूर्वाधार बन्दै छन् तर दरबन्दीअनुसार चिकित्सक छैनन्
अगन्धर तिवारी

पर्वत — जिल्ला अस्पताल पर्वतमा पाँच वर्षअघि सुरु भएको ५० शय्यामा स्तरवृद्धि योजनाअनुरूप करिब ५० करोड लागतका संरचना तयार भइसकेका छन् । कुश्मा–५ स्थित अस्पतालको मुख्य भवन निर्माण सकिएर सेवा सञ्चालन भएको छ । सोही प्रकृतिको अर्को भवन निर्माण सकिने चरणमा छ ।


पूर्वाधारअनुसार पर्वत अस्पताल अहिले कम्तीमा पाँच शय्या आईसीयू, तीन शय्या भेन्टिलेटर, पाँच शय्या एनआईसीयूका लागि तयार हुनुपर्ने हो । त्यसका लागि कम्तीमा १२ औं तहका एमडीजीपी विशेषज्ञ डाक्टर, कम्तीमा १२ जना मेडिकल अफिसर र सोही अनुपातमा स्टाफ नर्सलगायत स्वास्थ्यकर्मी हुनुपर्छ । तर, २०४४ सालमा स्वीकृत भएको १५ शय्याको संरचनाको जनशक्तिको समेत अभाव छ ।

अस्पताल प्रशासनका अनुसार १० औं तहको मेडिकल अफिसरसहित २३ स्वास्थ्यकर्मीको दरबन्दी रहेकामा हाल १२ मात्रै कार्यरत छन् । दैनिक २ सय ६० भन्दा बढी बिरामीले सेवा लिने अस्पतालमा मेडिकल सुपरिन्टेन्डेन्टसमेत आठौं तहको मात्रै दरबन्दी छ । निमित्त मेसु रुक्मिणा अधिकारीका अनुसार हाल अस्पतालमा आठौं तहको मेडिकल अधिकृत, एक–एक जना हेल्थ असिस्टेन्ट, अहेव, प्रशासन अधिकृत, ल्याब टेक्निसियन र एक्सरे अपरेटर तथा ३ स्टाफ नर्स र २ अनमी स्थायी कार्यरत छन् । अस्पतालका सबैजसो सेवा करारका कर्मचारीको भरमा सञ्चालित छन् ।

बढ्दो जनघनत्व, यातायातको सहज पहुँच, सर्वसाधारणको स्वास्थ्यप्रतिको सचेतनालगायत कारणले दैनिकजसो बिरामीको चाप अस्पतालमा बढ्दो छ । नियमित आउने बिरामीका साथै प्राकृतिक विपत्ति, सडक दुर्घटनाका बिरामी पनि बढेका छन् । ‘एक जना ल्याब टेक्निसियनले चौबिसै घण्टा सेवा दिन समस्या छ । एक्सरे डाइग्नोस्टिकमा एक जना रेडियोग्राफर मात्रै हुनुहुन्छ,’ अस्पतालका सूचना अधिकारी लक्ष्मण उपाध्यायले भने, ‘यस्तो अवस्थामा कसरी सेवा दिन सकिन्छ ?’ एक जना मात्रै जनशक्तिले चौबिसै घण्टा र सातामा सातै दिन सेवा दिन समस्या परेको उनले बताए ।

पाँच वर्षअघि संघीय सरकारले ५० शय्यामा स्तरवृद्धि गर्न पूर्वाधार निर्माणका लागि बजेट स्वीकृत गरेलगत्तै जिल्ला अस्पताल प्रदेश सरकारको स्वामित्वमा आयो । प्रदेश सरकारले ५० शय्याको पूर्वाधारबमोजिमका जनशक्ति व्यवस्थापन नगर्दा भव्य देखिएको संरचनाभित्रका सेवा अस्तव्यस्त भएको अस्पतालकै कर्मचारीको गुनासो छ । अस्पताल विकास समितिका अध्यक्ष शंकर गिरी भने पूर्वाधारअनुरूपका जनशक्ति व्यवस्थापनको पहल भइरहेको बताउँछन् । ‘अस्थायी र करारका कर्मचारी आज छन् भोलि हुँदैनन्,’ एक स्वास्थ्यकर्मीले भने, ‘उनीहरूको भर परेर सेवा विस्तार गरेको देखाएर बिरामीले वास्तविक सुविधा पाउन सक्दैनन् ।’ एउटा एक्सरे बिग्रिँदा सातासम्म सेवा पाउन नसकेको सेवाग्राहीको गुनासो छ ।

तीन वर्षअघि प्रदेश सरकारको सहयोगमा ६ वटा डायलसिस मेसिन, पाँचवटा आईसीयू शय्या, तीनवटा भेन्टिलेटरलगायत ७५ लाखका उपकरण खरिद गरिएको थियो । ती उपकरणको व्यवस्थापन र सञ्चालन गर्न सक्ने जनशक्ति नहुँदा प्रयोगविहीन छन् । सूचना अधिकारी उपाध्यायका अनुसार जनशक्ति अभावकै कारण ती सबै संरचना कामै नलाग्ने अवस्थामा पुगिसकेका छन् । चारवटा डायलसिस मेसिनको मात्र प्रयोग भएको छ ।

अस्पतालमा दैनिकजसो शल्यक्रिया गर्नुपर्ने बिरामी आइरहन्छन् । एक्सरे र ल्याब चौबिसै घण्टा खुला हुनुपर्छ । हाइड्रोसिल, हर्निया, सुत्केरीलगायत सामान्य अपरेसन सेवा तीन वर्षअघि नै सुरु गरेको हो । तर, उक्त अपरेसनका लागि आवश्यक स्थायी दरबन्दी छैन । ‘अहिले हामीसँग एक जना अपरेसनको डाक्टर हुनुहुन्छ,’ उपाध्यायले भने, ‘उहाँ अध्ययनलगायतले अन्त जानुभयो भने यो सेवा ठप्पै हुन्छ ।’ अपरेसनका लागि एक जना विशेषज्ञ डाक्टर र एक जना एनेस्थेसिया जनशक्ति एक–एक जना मात्रै हुँदा चौबिसै घण्टा र सातै दिन खट्नुपर्ने उनले बताए । ल्याब र एक्सरेमा पनि एक–एक जना जनशक्तिले चौबिसै घण्टा काम गर्नुपर्ने अवस्था छ ।

कोभिड महामारी नियन्त्रणका लागि प्रदेश सरकारले करारमा दिएका स्वास्थ्यकर्मीको दरबन्दीसमेत गत असार मसान्तदेखि कटौती गरेपछि सेवा सञ्चालनमा झन् समस्या छ । भइरहेका सेवा नियमित गर्नसमेत जनशक्ति अभाव भएको अस्पताल विकास समितिका अध्यक्ष शंकर गिरी बताउँछन् । उनका अनुसार डायलसिस, सवारी खरिद र मर्चरी च्याम्बरबाहेकका सेवा अझै सुरु भएका छैनन् ।

प्रकाशित : श्रावण ३१, २०७९ ०८:२२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बर्सेनि भीरबाट खसेर मर्छन् खच्चड

‘एक महिनामा ६०/७० हजार कमाइ हुन्छ, एउटा मर्दा महिना दिनको कमाइ जान्छ’
हरिराम उप्रेती

गोरखा — धार्चे गाउँपालिका–२ केरौजाका राज गुरुङ १७ वर्षदेखि खच्चड व्यवसायमा छन् । अहिलेसम्म उनका ३१ खच्चड मरिसके । अधिकांश खच्चड भीरबाट खसेर मरेको राजले सुनाए ।

‘सुरुमा पालेका नौ वटा खच्चडमध्ये अहिले एउटै छैनन्,’ उनले भने, ‘धेरैजसो भीरबाट खसेर मरे । केही पिसाब बन्द हुने समस्या र सिंगाने रोगले मरे ।’ उत्तरी गोरखामा ढुवानीको भरपर्दो साधन खच्चड हो । यो क्षेत्रमा सय जनाभन्दा बढीले खच्चड व्यवसाय अँगालेका छन् । सडक यातायात नपुगेका गाउँमा चामल, नुनतेललगायत उपभोग्य सामग्री पुर्‍याउने खच्चड भने बाटोको कारणले मर्ने गरेका छन् । भीरबाट खस्ने समस्याले खच्चड व्यवसायी आजित छन् ।

धार्चे–१ का नवीन घलेका ४ वर्षमा चार वटा खच्चड मरे । मनास्लु पदमार्गअन्तर्गत दोभान उकालो, राना, नाम्रुङ र स्यालामा चार वर्ष एक/एक गरी खच्चड भीरबाट खसे । ११ वटा खच्चड किनेर व्यवसायमा होमिएका घलेलाई बर्सेर्नेि खच्चड मर्दा घाटा लागेको छ । ‘एक महिनामा ६०/७० हजार कमाइ हुन्छ,’ उनले भने, ‘एउटा मर्दा महिना दिनको कमाइ जान्छ ।’ भारीसहित भीरबाट खसेका खच्चडको उद्धार गर्न सहज नरहेको उनले सुनाए । ‘बुढीगण्डकीको किनारको बाटो जोखिमपूर्ण छ । आफ्नै ज्यान जोखिममा राखेर उद्धार गर्न पनि कठिन हुन्छ,’ उनले भने, ‘लडेर छटपटिएको खच्चड हेर्दै मन भारी बनाएर छाडेर हिँड्नुको विकल्प हुँदैन ।’

सीमा क्षेत्रको सामागाउँ, छेकम्पार, ल्होका स्थानीय तिब्बतको बजार क्षेत्र पुगेर चौंरीमार्फत पनि ढुवानी गर्छन् । तर स्थानीयले खच्चडलाई ढुवानीको भरपर्दो साधन मान्छन् । ‘चौंरी गर्मी ठाउँमा जान सक्दैन,’ अर्का खच्चड व्यवसायी मानबहादुर गुरुङले भने, ‘खच्चड नै भरपर्दो माध्यम हो, सडक बिस्तार भएपछि खच्चडको हिँड्ने क्षेत्र पनि खुम्चँदै गएको छ ।’ बिरामी बनेर, बाटो र जीर्ण पुलको कारणले खच्चड मर्ने समस्या रहेको उनले सुनाए । उत्तरी गोरखा पुग्न दर्जन बढी ठाउँमा झोलुङ्गे पुल छन् । कतिपय पुल जीर्ण बन्दा खुट्टा खट्किएर खच्चड घाइते हुने र मर्ने समस्या रहेको गुरुङले सुनाए ।

गत जेठ १९ मा चुमनुव्री गाउँपालिका–३ फिलिम जोड्ने झोलुङ्गे पुलबाट बुढीगण्डकीमा खसेका ८ मध्ये पाँच वटा खच्चड मरे । ३ वटा घाइते भए । जीर्ण पुलको सल्याबमा खुट्टा खट्किएर दिनहुँजसो खच्चड घाइते बन्छन् । फिलिम पुलबाट खसेर मरेका पाँचमध्ये दुई खच्चड धार्चे गाँउपालिका–५ का सूर्य गुरुङका हुन् । पुलबाट ढुंगामा बजारिएर छट्पटिँदै मरेको खच्चड सम्झदा गुरुङको मन भारी बन्छ । दुई खच्चड मर्दा डेढ लाख घाटा लागेको सूर्यले बताए । ‘पैसा कमाउने साधन मर्दा कसलाई पो पीर पर्दैन,’ उनले भने, ‘एक महिनामा तीन वटा खच्चड मरे । दुई वटा पुलबाट खस्यो, सामागाउँ सामान पुर्‍याउन जाँदा एउटा हिँड्दा हिँड्दै छटपिटएर मर्‍यो ।’

यस क्षेत्रमा बर्सेनि एक सय हाराहारीमा खच्चड मर्ने गरेको खच्चड व्यवसायी बताउँछन् । एउटै खच्चडको मूल्य ८० देखि एक लाखसम्म पर्छ । यसले व्यवसायीलाई लाखौँ घाटा लाग्ने खच्चड व्यवसायी समूहका पूर्वअध्यक्ष कान्छा गुरुङले बताए । ‘आधा जति बाटोकै कारण भीरबाट लडेर र माथिबाट खसेको ढुंगा लागेर मर्ने हो,’ उनले भने । आरुघाटलाई मुख्य व्यापारिक केन्द्रको रूपमा लिने स्थानीय माछाखोलासम्म गाडीमार्फत सामान पुर्‍याउँछन् । माछाखोलाबाट भने खच्चडमा बोक्नुको विकल्प छैन ।

प्रकाशित : श्रावण ३१, २०७९ ०८:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×