कालो सुँगुर पालनमा आकर्षण- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

कालो सुँगुर पालनमा आकर्षण

घनश्याम खड्का

म्याग्दी — माग बढेपछि म्याग्दीमा अर्जमे कालो सुँगुर (च्वाँचे) व्यावसायिक रूपमा पाल्न थालिएको छ । बेनी नगरपालिका–१ सिमका एकेन्द्र थापाको खोरमा अहिले २८ वटा सुँगुरका माउ छन् । थापाले वर्षको तीन सयभन्दा बढी सुँगुरका पाठापाठी बेच्ने गरेका छन् । पाठापाठी किन्न जिल्लाबाहेक बागलुङ र पर्वतबाट समेत ग्राहक आउँछन् । 

एउटा पाठो ५ हजार रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुने गरेको छ । ‘पुर्खादेखि नै सुँगुर पाले पनि व्यावसायिक थिएन । अहिले बंगुरसंगै सुँगुरलाई पनि व्यावसायिक पालन थालेको हुँ । परिवारबाहेक ४–५ जनालाई रोजगारी पनि दिएको छु’ एकेन्द्रले भने, ‘व्यवस्थित खोर बनाएर व्यावसायिक रूपमा पाल्न थालेपछि हिजोआज सुँगुरले पनि ‘मान’ पाएको छ, कृषकलाई हौसला मिलेको छ ।’

सँगुरका पाठापाठीलाई स्थानीयले ‘भुनी’ र ‘वीरे’ भनी सम्बोधन गर्छन् । भुनी तीन महिनामा गर्भवती हुन्छे । ६ महिनामा ब्याउँछे । भुनीले एक बेतमा १५ वटासम्म पाठापाठी पाउँछे । अर्जमे कालो सुँगुरको एक बर्षमा ६० केजी तौल पुग्छ । ४५ दिनमा पाठापाठी र माउ छुट्याउनुपर्छ, नत्र आमाले पाठापाठी मार्छे । सुँगुरको मासु प्रतिकेजी ८ सय रुपैयाँमा बिक्री हुन्छ ।

सुँगुर पाल्न नगरपालिकाको पशु शाखा र वडा कार्यालयले खोर निर्माण तथा पाठापाठी खरिद गर्न एक लाख रुपैयाँ अनुदान दिएको छ । मासुको मुख्य बजार बागलुङ र बेनी हो । जिल्लामा सुँगुर पाल्ने बेनी–१ का रत्नेचौर र अर्जममा मात्र हो । होटल, रेस्टुरेन्टमा सुँगुरको मासुको माग बढेसँगै पछिल्लो समय जिल्लाभर व्यावसायिक रूपमा बंगुरसँग जोडेर कालो सुँगुर पाल्न थालिएको छ । रत्नेचौर र अर्जममा ५ सयभन्दा बढी मगर घरमा २–४ वटा लोकल कालो सँगुर अनिवार्य पाल्ने गरिन्छ । केही दलित र नेवारले पनि सुँगुर पालेका छन् ।

थापा मगरको घरमा मान्छे मर्दा पिण्डदान गर्ने बेला सुँगुर नभई हुँदैन । पितृलाई पिण्ड चढाउँदा जाँड, रोटी, सुँगुरको मासु चढाउने चलन छ । कुलपुजा, पितृपुजा, दसैंमा देवी मन्दिरमा पञ्चबलि दिँदा होस् वा विवाह, व्रतबन्धलगायत सामाजिक कार्यकर्ता सुँगुर काट्ने गरिन्छ । परम्परागत शैलीमा पालिँदै आएको कालो सुँगुरपालनलाई व्यावसायिक बनाउन बेनी–१ वडा कार्यालयले खोर निर्माण, व्यावसायिक फर्म स्थापना गर्नेलाई आर्थिक अनुदान सहयोग गर्न थालेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण १८, २०७९ ११:५१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

लागूऔषधको बढ्यो ओसारपसार

गत आर्थिक वर्षको जेठ मसान्तसम्ममा १ सय २६ लागूऔषधको मुद्दा दर्ता
ओमप्रकाश ठाकुर

सर्लाही — गत बुधबार सर्लाहीमा लागूऔषधसहित तीन जना पक्राउ परे । जिल्लाको उत्तरी क्षेत्रबाट दुई जना लागूऔषध क्याप्सुल र एम्पुलसहित पक्राउ परे भने एक जना सीमाबाट खैरो हेरोइनसहित पक्राउ परे । इलाका प्रहरी कार्यालय हरिवनले हरिवन नगरपालिका ९ बेतालीबाट लागूऔषधसहित चितवनको कालिका नगरपालिका ३ का ३५ वर्षीय दीपक खत्री र काभ्रेपलान्चोकको रोशी गाउँपालिका ४ का २६ वर्षीय विजय लामालाई पक्राउ गर्‍यो ।

उनीहरूको साथबाट भारतबाट ल्याइएको डाइजापाम ४ सय ९५ एम्पुल, फेनरागन ५ सय एम्पुल, स्पास्मो प्रोक्सिभोन प्लस १ सय ४४ क्याप्सुल र लेवल तथा नाम नखुलेको ५ सय एम्पुल बरामद गरिएको हो । हरिपुरतर्फबाट ना२०प ९३७ नम्बरको मोटरसाइकलमा हरिवनतर्फ आउँदै गरेको खत्री र लामालाई प्रहरीले सूचनाका आधारमा पक्राउ गरे । उनीहरू स्थानीय कारोबारीसँग लागूऔषध खरिद गरेको प्रहरीको आशंका छ ।

यस्तै, जिल्लाको दक्षिणी विष्णु गाउँपालिकाबाट बुधबार नै लागूऔषध खैरो हिरोइनसहित सशस्त्र प्रहरीले वाग्मती नगरपालिका १० का २३ वर्षीय सुमन विकलाई नियन्त्रणमा लिएको छ । उनको साथबाट स्रोत नखुलेको करिब १८ लाख रुपैयाँसमेत बरामद गरिएको छ । विकको साथबाट ५ ग्राम २ सय ७० मिलिग्राम खैरो हिरोइनसहित स्रोत नखुलेको १७ लाख ८२ हजार ५ सय रुपैयाँ र ३ थान मोबाइल बरामद गरिएको हो । विकको साथबाट ठूलो मात्रामा बरामद भएको रकमको स्रोत जुटाउन सकेको छैन ।

विक बुधबार राति भारतबाट नेपालतर्फ आउँदै गर्दा सशस्त्र प्रहरीको नियन्त्रणमा परेका हुन् । भारतबाट अबेर राति प्रदेश २–००६प ३४५१ नम्बरको मोटरसाइकलमा नेपालतर्फ आउँदै गर्दा जाँच गर्दा खैरो हेरोइनसहित स्रोत नखुलेको ठुलो रकम बरामद भएको सशस्त्र प्रहरी १० नम्बर गणका गणपति प्रहरी उपरीक्षक भरत खनियाँले बताए ।

भारततर्फ गएर लागूऔषध सेवन र खरिद गरेर ल्याउने क्रम बढेपछि सर्लाही प्रहरीले विशेष अपरेसन थालेको छ । त्यसका कारण पछिल्लो समय लागूऔषध कारोबारी ट्रान्जिट प्वाइन्टमै पक्राउ पर्न थालेका छन् । गत दुई वर्षमा लागूऔषधको कारोबारमा पक्राउ परेकाको अनुसन्धान गरेर दर्ता गरिएको मुद्दा बराबर यस वर्षको तीन महिनामै भेटिन थालेको छ । लागूऔषधको कारोबारमा पहाडी जिल्लाबाट समेत ट्रान्जिट प्वाइन्ट बनाएर कारोबार गरिरहेको पाइएको छ । उनीहरू खुला सीमाको फाइदा उठाउँदै भारतबाट लागूऔषध खरिद गरेर पहाडी क्षेत्रमा लगेर बेच्ने गरेको प्रहरी अनुसन्धानले देखाएको छ । कतिपय पहाडी जिल्लाबाट आएकाहरू सिधै पारी लागूऔषध खरिद गर्न पुग्छन् । कतिपय कारोवारीले लागूऔषधमा संलग्न स्थानीयमार्फत कारोबार गरिरहेको प्रहरीले जनाएको छ । लागूऔषधको कारोवारमा नियमन गर्ने प्रहरीको समेत संलग्नता देखिएको छ ।

गत बिहीबार ठूलो परिमाणमा लागूऔषधसहित इलाका प्रहरी कार्यालय नवलपुरमा कार्यरत वरिष्ठ प्रहरी हवल्दार सुबोधकुमार सिंह पक्राउ परे । सिंहले उखुबारीभित्र लुकाएर राखेको कोडिवेल १ सय एमएलको ४ सय ४६ बोतल, विनकाइरेक्स १ सय एमएलको १ सय ५३ बोतल बरामद गरिएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ ।

प्रारम्भिक अनुसन्धानमा सिंहले बोराभित्र रहेको सो लागूऔषध नवलपुर बजारकै एक पसलमा राख्न दिएकोमा धेरै दिन भएपछि आफूले राखेको बोरा लैजान दबाब दिए पनि नलगेपछि पसलका सञ्चालकले उखुबारीमा फालेर प्रहरीलाई जानकारी दिएको प्रहरी प्रवक्ता विजय यादवले बताए । उनका अनुसार वरिष्ठ हवल्दार सिंहको कोठाबाट कोडिवेल १ सय एमएलको ९० बोतल बरामद गरिएको छ । लागूऔषधसहित पक्राउ परेका प्रहरी वरिष्ठ हवल्दार सिंहलाई नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान भइरहेको प्रवक्तासमेत रहेका प्रहरी नायव उपरीक्षक यादवले जानकारी दिए ।

असार २७ मा पनि प्रहरीले लागूऔषधसहित लालबन्दी नगरपालिका १ नवलपुरबाट कौडेना गाउँपालिका २ का २८ वर्षीय रितेश यादवलाई नियन्त्रणमा लियो । अनुसन्धानका क्रममा लालबन्दी २ का ३४ वर्षीय रोशन भनिने विजय घिमिरे पनि पक्राउ परे । प्रहरीले मलंगवाबाट नवलपुरतर्फ आउँदै गरेको भारतीय नम्बर प्लेट बीआर ३० एए ३३६५ नम्बरको मोटरसाइकलमा चढेका यादवलाई चेकजाँच गर्दा नाइट्राभेट १ हजार ५ सय पिस बरामद भएको थियो । प्रहरीको सोधपुछका क्रममा यादवले दिएको बयानको आधारमा खानतलासी गर्दा घिमिरेको घरबाट डाइलेक्स डिसी ९० बोतल बरामद भएको थियो । घिमिरेले लुकाएर घरमा राखेको लागूऔषध बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ ।

जिल्ला प्रहरी कार्यालय सर्लाहीको तथ्यांकमा ०७६/०७७ मा लागूऔषधको कारोबारमा प्रहरीले अनुसन्धान सकेर ९४ जना कारोबारीमाथि मुद्दा दर्ता गराएको थियो । यस्तै ०७७/०७८ मा लागूऔषधको कारोबारमा ८९ कारोबारीमाथि प्रहरीले अनुसन्धान सकेर मुद्दा दर्ता गरायो । तर, गत आर्थिक वर्षको जेठ मसान्तसम्ममा मात्र प्रहरीले १ सय २६ लागूऔषधको मुद्दा दर्ता गराइसकेको छ । जिल्ला प्रहरी कार्यालयका अनुसार असारमा पक्राउ गरिएकाको अनुसन्धान भइरहेकाले तथ्यांकमा जोड्न सकिएको छैन ।

जिल्लाका प्रहरी नायव उपरीक्षक यादवले लागूऔषधको ट्रान्जिट बनेको सर्लाहीलाई ब्रेक थ्रु गर्ने अभियानमा लागेको बताए । उनले खुला सीमाको फाइदा उठाउँदै हौसिएका लागूऔषधको कारोबारीमाथि निगरानी बढाइएको जानकारी दिए । यादवले लागूऔषध समाजलाई नकारात्मक असर पारेको भन्दै यसमा प्रहरीको संलग्नता देखिए पनि नछाडिने जानकारी दिए । ‘लागूऔषधको सर्लाही ट्रान्जिट प्वाइन्ट बनेको छ, यसलाई ब्रेक थ्रो गर्ने प्रयासमा छौं,’ उनले भने, ‘लागूऔषधको कारोबारमा हौसिएका कारोबारीमाथि निगरानी छ, साथै फिल्डमा खटिने प्रहरीमाथि पनि नियमन तथा निगरानी भइरहेको छ ।’

प्रकाशित : श्रावण १८, २०७९ ११:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
x
×