मकैको बीउ जोगाउन भण्डारण केन्द्र- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मकैको बीउ जोगाउन भण्डारण केन्द्र

२२ टन बीउ राख्न मिल्ने गरी ३६ लाखमा संरचना निर्माण
कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — बडिगाड गाउँपालिका–१ को दगातुम्डाँडाकी जमुना श्रीशले १० रोपनी बारीमा उन्नत जातको मकै लगाएकी छन् । यो वर्ष घरमा खान पुगेर २/४ क्विन्टलसम्म जोगाउने योजना उनको छ । दगातुम्डाँडाकै गनबहादुर सुनारले ४ हलको मेलोमा मकै लगाएको बताए ।

मनकामना जातको मकैबाट यो वर्ष खान पुगेर ३/४ मुरीसम्म जोगिने उनी बताउँछन् । यसरी जोगाएको मकै गाउँमा बनेको बीउबिजन भण्डारण केन्द्रमा पठाउने तयारी किसानहरूको छ ।

किसानहरू साउनको अन्तिम सातादेखि भदौ पहिलो सातासम्म मकै भित्र्याउँछन् । भित्र्याएको मकैमध्ये बीउ जोगाउन गाउँमै भण्डारण केन्द्र बनाइएको छ । केन्द्रमा संकलित बीउमध्ये केही परिमाण बजारमा बिक्री पनि गरिन्छ । किसानको ६ लाख र प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजनाको ३० लाख रुपैयाँ लागतमा भण्डारण केन्द्र बनाइएको हो ।

स्थानीयकै २ रोपनी २ आना जग्गामा केन्द्र बनाइएको दगातुम्डाँडा कृषि सहकारी संस्थाका अध्यक्ष भीमसेन वनले बताए । उनका अनुसार केन्द्रमा २२ टन मकैको बीउ राख्न सकिन्छ । सहकारीका २ सयभन्दा बढी किसानले व्यावसायिक रूपमा मकै खेती गर्दै आएका छन् । उनीहरूले सामूहिक भण्डारण गर्ने, बीउ लगाउने र बेच्ने योजनासमेत बनाएपछि भवन ठडिएको सहकारीका सदस्य रेमबहादुर भुजेलले बताए । ‘भवन आधुनिक र मुसाबाट बचाउने गरी बनेको छ, त्यसैले अबदेखि मकै जोगिने भयो,’ भुजेलले भने, ‘अर्को वर्ष दोब्बर उत्पादनसमेत गर्ने योजना छ ।’

यहाँ विशेषगरी मनकामना–३, देउती र सितला जातको मकै खेती गरिँदै आएको छ । समुद्री सतहबाट १२ सयदेखि २ हजार मिटरसम्मको उचाइमा रहेको दगातुम्डाँडामा मकै राम्रो फल्ने कृषि ज्ञान केन्द्रका प्रमुख भानुभक्त भट्टराईले बताए । भवनसँगै यहाँ कृषि उपज बिक्री केन्द्र पनि बनाइएको छ । गाउँपालिका, ज्ञान केन्द्र र स्थानीयको श्रमदानसमेत गरी १५ लाख रुपैयाँको लागतमा बिक्री केन्द्र बनेको हो । यो केन्द्रबाट फसल स्थानीय रूपमा बिक्री गर्ने र धेरै उत्पादन हुँदा मागअनुसार बाह्य बजारमा ढुवानी पनि गर्ने योजना अध्यक्ष वनले सुनाए ।

यसैबीच, गतवर्ष गलकोट नगरपालिकाले खरिद गर्न विनियोजन गरेको बजेट मकैको बीउ नपाएर फ्रिज भएपछि यहाँका किसानले मकै संरक्षण गर्न थालेका हुन् । ‘५ क्विन्टल मकैको बीउ खरिद गर्न नपाएर बजेट फ्रिज भयो,’ गलकोट कृषि शाखा प्रमुख रमा शर्माले भनिन्, ‘कृषि ज्ञान केन्द्रले पनि बीउ खोजेर पठाउन सकेन ।’ यो वर्ष भने केन्द्रको अगुवाइमा बागलुङ नगरपालिका–४ को कुडुँलेमा समेत बीउ उत्पादन र भण्डारण सुरु भएको कृषि ज्ञान केन्द्र प्रमुख भट्टराईले बताए । ‘हामीले मकै पकेट क्षेत्र बनाएर बीउका लागि नै छुट्याएका छौं,’ उनले भने, ‘अर्को वर्षदेखि अभाव हुन दिँदैनौं ।’ हाइब्रिड जातको मकै लगाउने चलनले रैथाने जातको बीउ मासिन थालेको उनले बताए ।

ताराखोला गाउँपालिकाले पनि १२ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेर मकै संरक्षण अभियान थालेको छ । त्यसका लागि ग्रामीण बस्तीमा बचेखुचेका बीउ खरिद गरेर उत्पादन बढाउने लक्ष्य रहेको कृषि शाखा प्रमुख कर्णखर भट्टराईले बताए । बागलुङमा २० हजार ५ सय हेक्टरमा मकै खेती गरिन्छ । जसमा उन्नत जातको मकै लगाउन सकेमा ६५ हजार १ सय ६३ मेट्रिक टनसम्म उत्पादन गर्न सकिने केन्द्रले जनाएको छ ।

प्रकाशित : असार २२, २०७९ १०:३५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कर्णालीको रातो किताबमा सुदूरपश्चिमको बजेट

चाँदनी कठायत

वीरेन्द्रनगर — कर्णाली प्रदेश सरकारले आगामी आर्थिक वर्ष ०७९/८० को वार्षिक विकास कार्यक्रममा सुदूरपश्चिम प्रदेशका जिल्लाका लागि बजेट छुट्याएको छ । प्रदेश सरकारले सार्वजनिक गरेको रातो किताबमा सुदूरपश्चिमका दार्चुला, बझाङ र वैतडीका लागि बजेट छुट्याएको पाइएको हो । 

कर्णाली सरकारले नयाँ प्रविधिमा आधारित नदी नियन्त्रण कार्यक्रमअन्तर्गत तटबन्ध तथा बाँध निर्माणका लागि शसर्त अनुदानबाट खर्च गर्ने गरी यी जिल्लाहरूमा बजेट विनियोजन गरेको छ । प्रदेश सरकारले सुदूरपश्चिमका तीन जिल्लाका नौ स्थानीय तहका नौ आयोजनामा कूल एक करोड ३० लाख रुपैयाँ बजेट छुट्याएको हो ।

प्रदेशको जलस्रोत तथा उर्जा विकास मन्त्रालयमार्फत कार्यान्वयन हुने गरी बझाङको दुर्गाथली गाउँपालिका–२ मोरीबगरमा सेती नदी नियन्त्रणका लागि भन्दै १५ लाख बजेट छुट्याइएको छ । बझाङकै जयपृथ्वी नगरपालिका–९ स्थित एयरपोर्ट तल्लोबगरको सेती नदी नियन्त्रण कार्यका लागि पनि १५ लाख बजेट विनियोजन गरिएको रातो किताबमा उल्लेख छ ।

दार्चुलाको महाकाली नगरपालिका–५ मा रिठाखोला नमस्कार तटबन्ध कार्यका लागि १५ लाख, मालिकाअर्जुन गाउँपालिका–८ को मेलखेत भर्तौला खोला तटबन्ध कार्यका लागि २० लाख र सो गाउँपालिकाकै वडा नं. ३ को शनीखोला तटबन्धका लागि १५ लाख बजेट छुट्याइएको हो । यस्तै, दार्चुलाकै शैल्यशिखर नगरपालिका–९ को परिगाउँ वस्ती संरक्षणका लागि दश लाख बजेट छुट्याइएको छ ।

रातो किताब अनुसार कर्णाली सरकारले वैतडीका पनि तीन वटा आयोजनामा शसर्त अनुदानअन्तर्गत बजेट खर्च गर्ने गरी बजेट विनियोजन गरेको छ । जसअन्तर्गतको वैतडीको पाटन नगरपालिका–२ मा पल्लिगाड गनेघट्ट टुँडीखेत खोला नदी नियन्त्रणका लागि १५ लाख, दोगडाकेदार गाउँपालिका–६ स्थित पन्जयनया सन्सेत तटबन्धका लागि पनि १५ लाख र डिलासैनी गाउँपालिका– ४ मा खलासी जमाडी नुवाकोट तटबन्ध कार्यका लागि भन्दै १० लाख रकम विनियोजन गरेको रातो किताबमा उल्लेख छ ।

प्रदेश सरकारका आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयले संघीय सरकारले नै वित्तिय हस्तातरण गर्दा यस्तो गल्ती गरेको बताए । उनले अब प्रदेश सरकारले केही गर्न नसक्ने उल्लेख गरे । ‘सरकारले गल्तीले गर्दा सुदूरपश्चिमका योजनाहरू कर्णालीमा परे,’ उनले भने, ‘अब हामीले संशोधन गर्न पनि सक्दैनौँ, सरकारले जुन शीर्षकमा जे जति बजेट समावेश गरेर पठाएको छ हामीले त्यही अनुसार नै कार्यान्वयन गर्ने हो ।’ उनका अनुसार अब सरकारसँग दुई विकल्प रहन्छ । सरकारले बजेटमा समेटिएका सुदूरपश्चिमका आयोजना संघमा नै फिर्ता पठाउने अथवा रकमान्तर गरेर कर्णालीका अन्य शीर्षकमा गर्न सक्छ ।

नेकपा एमाले कर्णाली प्रदेशसभाका प्रमुख सचेतक गुलाबजंग शाहले सरकारले ठूलो लापरवाही गरेको टिप्पणी गरे । उनले प्रदेश सरकारले प्रतिपक्षीको कुरा नै सुन्न नचाहेको गुनासो गरे । प्रमुख सचेतक शाहले सरकारले गरेका गल्ती नसच्याएसम्म संसद अघि बढ्न नसक्ने बताए ।

प्रकाशित : असार २२, २०७९ १०:३३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×