थोत्रा गाडी तरकारीलाई थाँक्रो- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

थोत्रा गाडी तरकारीलाई थाँक्रो

अगन्धर तिवारी

पर्वत — जिल्ला समन्वय समितिको कार्यालय परिसरको दक्षिणपट्टि खाली भागमा बा१झ ६९३९ को ल्यान्डक्रुजर र नम्बर स्पष्ट नखुल्ने एउटा जिप छ । हालको बजारमूल्यअनुसार करोडौं पर्ने यी सवारी साधान प्रयोगमा छैनन्, बरु फर्सी, घिरौला, चिचिण्डा र करेलाको झाललाई थाक्रो बनेका छन् ।

पर्वतको जिल्ला समन्वय समिति परिसरमा तरकारीको झालले ढाकेको सवारीसाधन । तस्बिर : अगन्धर/कान्तिपुर

कार्यालय सहयोगी शान्ती नेपालीले खाली ठाउँमा तरकारी रोपेको र झाल गाडीमा फैलिएर फल्ने गरेको बताइन् । ‘अहिले पनि यहीं फलेका करेला र फर्सीका मुन्टाको तरकारी खाइरहेका छौं । जिपमाथि उक्लिएका घिरौला र चिचिण्डाको फूल लागेको छ, केही समयमा फल पनि लाग्ला,’ उनले भनिन् ।

यी दुवै सवारी तरकारीका लागि थाक्रो बनेको वर्षौं भइसकेको छ । जिल्ला समन्वय समिति प्रमुख सुरेस ढकालका अनुसार ल्यान्डक्रुजर २०७३ सालेदखि थन्किएको हो । जिप कहिलेदेखि प्रयोगविहीन छ, उनलाई पनि थाहा छैन । यो कार्यालयबाट नजिकै पर्छ तत्कालीन जिल्ला प्राविधिक कार्यालय । त्यसको प्राङ्गणमा पनि सेतो नम्बर प्लेटका दर्जन हाराहारी मोटरसाइकल थन्किएका छन् । तत्कालीन जिल्ला शिक्षा अधिकारीले प्रयोग गर्दै आएको ग१झ २८० नम्बरको हाइलक्स गाडी पनि कार्यालय परिसरभीत्र मक्किएको छ । झाडीले छोपेर गाडी चिन्नै नसकिने अवस्थामा छ ।

जिल्लाका अरु सरकारी कार्यालयको हातामा पनि यस्तै दृश्य देखिन्छ । कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालय परिसरमा नम्बर नखुल्ने कार बेवारिसे छ । त्यस्तै, पूर्वाधार, सिँचाइ, अस्पताललगायत कार्यालयमा पनि ठूला–साना कुनै न कुनै सवारी बेवारिसे छोडिएकै छन् । कार्यालय परिसरमा थन्किएका सवारी साधन मर्मत गरेर नचलाउने तर नयाँ किनेर हुइँक्याउने प्रवृत्ती सबै सरकारी कार्यालयमा देखिन्छ । तत्कालीन जिविसले गाडी बिग्रिएको लामो समयसम्म पनि मर्मत वा लिलामी नगर्दा हाल जिससमा ल्यान्डक्रुजर र जिप तरकारीका लागि थाक्रो बनेका हुन् । करोडभन्दा बढी मूल्य पर्ने गाडी थन्क्याएर हालका जिसस प्रमुख ५० लाख हाराहारी मूल्य पर्ने स्कार्पियो गाडी चढ्छन् ।

शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइमा करिब २५ लाख पर्ने बोलेरो गाडी चालु अवस्थामा छ । यसअघि भूकम्प पुनर्निर्माण प्राधिकरणले प्रयोग गरेको उक्त गाडी प्राधिरकण खारेजीपछि इकाइले प्रयोग गरिरहेको हो । तर, गतवर्ष सामान्य समस्या आएर थन्किएको हाइलक्स गाडी मर्मत हुन नसक्दा भएका पाटपुर्जा पनि काम नलाग्ने अवस्थामा पुगेको इकाइकै एक कर्मचारीले बताए । ‘गतिलो डाक्टर पाएको भए गाडी नयाँ हो,’ ती कर्मचारीले व्यंग्य गर्दर् ैभने, ‘अपरेसन गर्नुपर्ने बिरामीलाई सिटामोल खुवाएर दुखाई कम गरेजस्तै भयो ।’ गाडी चालु अवस्थामा ल्याउन करिब ५ लाख लाग्ने प्राविधिकले भनेपछि मर्मत नगरी बेवारिसे छोडिएको उनले दाबी गरे ।

पर्वतका सबैजसो सरकारी कार्यालयमा थन्किएका सवारीको नियमित मर्मतसम्भार गरी चलाउन वा नबन्ने भए लिलामी प्रक्रियामा लैजान कसैले चासो दिएका छैनन् । करोडौं मूल्यका सवारी बेवारिसे छोड्दा सरकारी सम्पतीको नोक्सान मात्रै नभएर वातावरणीय प्रदुषण र जमिनको दुरुपयोगसमेत भएको छ । शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइ प्रमुख रामेश्वर लामिछानेले आफू कार्यालयमा हाजिर भएको ३ महिना मात्रै भएकोले पुराना गाडी मर्मत गर्ने वा सम्बन्धित विभाग पठाउने भन्नेबारे सोच्नै नभ्याएको बताए ।

सरकारी सम्पत्ती उपभोगमा नआएपछि त्यसलाई प्रक्रिया पुर्‍याएर लिलाम/बिक्रि गर्नुपर्ने कानुनी प्रावधान छ । तर, सरकारी कार्यालयका मेसिनरी सामानको लिलाम गर्ने प्रक्रिया नै झण्झटिलो रहेको जिसस प्रमुख ढकाल बताउँछन् । ‘मेकानिकल इन्जिनियरले मूल्य निर्धारण गर्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘त्यसपछि सीडीओको अध्यक्षतामा समिति गठन गरेर प्रक्रियामा जाने हो । हामीकहाँ मेकानिकल इन्जिनियरकै अभाव छ ।’

आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व नियमावली, २०७७ को नियम १०७ ‘ख’ मा सरकारी सम्पतीको लिलाम/बिक्रि गर्न सम्बन्धित कार्यालय प्रमुख वा निजले तोकेको अधिकृतस्तरको कर्मचारीको संयोजकत्वमा सम्बन्धित प्रजिअले तोकेको अधिकृतस्तरको प्राविधिक कर्मचारी र कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयको प्रतिनिधि रहनेगरी लिलामी समिति बनाउनुपर्ने उल्लेख छ ।

प्रकाशित : असार १२, २०७९ ०९:२०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मल अभावका बीच रोपाइँ

‘एकातिर मल र सिँचाइको असुविधा छ भने अर्कोतिर बीउबिजनदेखि कामदार पाइँदैनन्’
भवानी भट्ट

कञ्चनपुर — कोही खेत जोत्दै छन् । कोही खनिरहेका छन् । महिलाहरू धान रोप्दै छन् । चर्को घामका बीच पनि कृषकहरूलाई रोपाइँ गर्न भ्याइनभ्याइ छ । खेतिपातीका बेला रासायनिक मलको हाहाकार छ । अर्कोतिर असार दोस्रो सातासम्म पनि वर्षा भएको छैन । यसका बाबजुद पनि कृषकहरू धमाधम रोपाइॅमा जुटेका हुन् ।

कञ्चनपुरको भीमदत्त नगरपालिका–११ भुजेलामा रोपाइँका लागि खेत हिल्याउँदै किसान । तस्बिर : भवानी/कान्तिपुर

पश्चिम तराइको कैलाली र कञ्चनपुरको मुख्य खेती धान बाली नै हो । यस क्षेत्रमा लामो समयदेखि वर्षा हुन सकेको छैन । अर्कोतर्फ रासायनिक मलको हाहाकार छ । यि समस्याका बाबजुद पनि कृषकहरू जेनतेन रोपाइॅमा गरिरहेका छन् ।

‘यसपाली त पानी पनि परेन, मल पनि पाइएन,’ भीमदत्त नगरपालिका १० का दिपक जोशीले भने, ‘जेनतेन रोपाइॅ गरिरहेका छौं, मल विना नै रोपाइॅ भयो ।’ उक्त क्षेत्रमा भूमिगत सिंॅचाइबाट रोपाइॅ गरिन्छ । सिँचाइका लागि खेतमा पानी भर्न निकै बढी समय लागिरहेको उनले बताए ।

विगतमा अर्मपर्म गरेर रोपाइॅ लगाउने चलन थियो । तर अहिले कृषि कर्म गर्नेको संख्या कम हुॅदै गएपछि अर्मपर्म गर्नेहरू घटेका छन् । जसका कारण ग्रामीण भेगमा कृषि मजदुर पाउन समेत समस्या हुने गरेको छ । ‘रोपाइॅका लागि मजदुर पाउनै गाह्रो छ,’ अर्का कृषक रामदत्त पन्तले भने, ‘एकातिर मल र सिॅंचाइको असुविधा छ भने अर्कोतिर बीउविजनदेखि कामदार पाइँदैनन ।’ उनले पछिल्लो समय धानको उत्पादनसमेत घट्दै गएको बताए ।

विगतमा हलगोरुबाट रोपाइॅ गरिने चलन थियो । तर अहिले हलगोरु भेट्नै मुस्किल हुन्छ । अधिकांशले ट्र्याक्टर तथा पावर टिलरको प्रयोग गर्छन् । कृषि यन्त्रहरूको प्रयोग बढ्दा हलगोरुको प्रयोग घटदै गएको छ । खेतीयोग्य जमिन खण्डीकरण हुॅदै गएका कारण पनि कृषकहरूले हलगोरु पाल्न छाडेका हुन् । वर्षभरि हलगोरु पालेर रोपाइॅ गर्नुभन्दा पनि ट्रयाक्टरले रोपाइॅ लगाउन सस्तो पर्ने कृषकहरू बताउछन् ।

कञ्चनपुरमा करिब ४८ हजार हेक्टरमा धान खेती गरिन्छ । यहाँ धानको उत्पादकत्व करिब ४ मेट्रिक टन प्रति हेक्टर छ । कृषि ज्ञान केन्द्र कञ्चनपुरका अनुसार जिल्लाभरिमा करिब ५ प्रतिशत रोपाँइ भएको छ । वर्षा नभएका कारण रोपाइॅ कम भएका ज्ञान केन्द्रका प्रमुख दिलबहादुर विष्टले बताए ।

‘वर्षा भएको भए अहिलेसम्म रोपाँई आधा सकिन्थ्यो,’ उनले भने, ‘सिँचाइ सुविधा भएको ठाउँमा रोपाइॅ गरिरहेका छन्, अन्य ठाउँमा आकासे पानीकै पर्खाइमा छन् ।’ उनका अनुसार वर्षा नभएका कारण बीउ बुढो भइसक्दा समेत कृषकहरू कुरेर बसेका छन् । जेठ पहिलो साता छरेको बिउ बुढो भइसकेको छ ।

यसपटक कृषकहरूले धानको बीउ पनि सहजै पाएनन् । गत वर्ष कात्तिक पहिलो साताको वर्षाले धानवाली खेतमै भिजेका कारण बीउको समेत अभाव भएको हो । अधिकांश कृषकले स्थानीय बजार तथा सीमावर्ती बजारबाट बीउ किनेर छरेका हुन् ।

प्रकाशित : असार १२, २०७९ ०९:१०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×