हिमपातले यार्चा संकलन प्रभावित- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

हिमपातले यार्चा संकलन प्रभावित

आश गुरुङ

चामे, मनाङ — हुलाकी ओडारदेखि छंगाछुर भीरको बाटो छिचोल्दै विकट नारको लेकमा यार्चागुम्बु टिप्दै गरेका एक्का तामाङ एक्कासि सदरमुकाम चामे झरे । दालचामल सकियो । पकाउने भाँडो पोहोरकै छ । लेकमा हिमपात भयो । केही दिनयता यार्चा टिप्न सकिरहेका छैनन् । यार्चा टिप्ने लेक हिउँले पुरियो । धादिङको रि–गाउँबाट गएका १२ जनामध्ये ६ जनालाई ओडारमा राखेर एक्का तामाङ ६ जनालाई लिएर दालचामल बोक्न चामे झरेका हुन् ।

‘लेकमा बसेको डेढ महिना हुन लाग्यो । भीरको बाटो डोरीले कम्मरमा बाँधेर जानुपर्छ । अहिले हिउँ परेको छ । रासन सकिएर झरेको हो,’ उनले भने, ‘फेरि डोरीमा झुन्डिएर जानुपर्छ ।’ बाध्य भएर ज्यानलाई जोखिममा राखेर, मृत्युको मुखमा पुर्‍याएर यार्चा टिप्न जाने गरेको उनले बताए । डेढ महिनामा उनले २ सय २० गोटा यार्चा टिपेका छन् । एउटाको ४ सय रुपैयाँमा ठेकेदारले किन्छ । १२ जनाको पुर्जी काट्दा ठेकेदारले ४ लाख रुपैयाँ पुर्जी काट्ने ठाउँमा बुझाए । ‘ठेकेदारले पैसा तिरिदिएको छ । लेकमा जानेआउने र घरगाउँबाट जानेआउने बाटो यही हो,’ उनले भने, ‘अहिले यार्चा टिप्न प्रशासनले खुला गरेको छ ।

धादिङकै रि–गाउँका यशु तामाङका अनुसार १९ जना भ्राताङ लेकमा यार्चा टिप्न व्यस्त छन् । यार्चा रहने ठाउँमा अहिले हिमपात भएको छ । ‘यार्चा टिप्ने ठाउँमा हिउँ पर्‍यो, बस्दाबस्दै रासन सकियो । रासन लिन झरेका हौं,’ उनले भने, ‘हिउँले पुरिएको ठाउँमा कसरी किरा टिप्ने, कसरी जाने ? गाह्रो छ ।’ उनका अनुसार १९ जनाको पुर्जीदेखि खानपान, बासस्थानलगायत गरी ठेकेदारले ४२ लाख रुपैयाँ खर्च गरेका छन् । पाँच सयवटा यार्चा टिपेका यशुले भने, ‘भरे १५/२० हजार पाउँछ कि पाउँदैन, सबै ठेकेदारले लान्छ ।’

अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) इलाका संरक्षण कार्यालय मनाङका प्रमुख लेखनाथ गौतमका अनुसार मनाङभरि करिब १ हजार ५ सयदेखि २ हजार जनाको हाराहारी संकलक लेकमा पुगेका छन् । ४ हजार ५ सय मिटरमाथि हिमपात हुन सक्छ । त्यही ठाउँमा यार्चा पाइन्छ । ‘मौसम बिग्रिरहेको छ । फिल्डमा साथीहरूलाई खटाएका छौं,’ उनले भने । लेकमा हिमपात भएकाले यार्चा संकलक प्रभावित भएको हुन सक्ने उनले बताए । यार्चा संकलनका लागि बाहिरी जिल्लाका मात्रै नभएर मनाङी पनि लेकमा पुगेका छन् । संकलकलाई एक्याप मातहतको संरक्षण क्षेत्र व्यवस्थापन समितिले पुर्जी जारी गर्ने गरेको छ ।

हिमाली जिल्ला मनाङमा बहुमूल्य जडीबुटी यार्चा संकलनमा १२ वर्षपछि जिल्ला बाहिरका बासिन्दालाई अनुमति दिइएको छ । नारको लेकमा ०६६ जेठमा ७ जना गोरखालीको हत्या भएपछि यार्चा संकलनमा बाहिरी जिल्लाका बासिन्दालाई मनाङ प्रशासनले प्रवेशमा प्रतिबन्ध लगाउँदै आएको थियो । पछिल्लो समय बाहिरी जिल्लाका बासिन्दा तर मनाङमा बसोबास गर्दै आएकालाई फुकुवा गरिएको थियो । गत वर्ष स्थानीय र जिल्लावासीले मात्रै यार्चा टिपेका थिए भने त्यसअघिको वर्ष कोरोना संक्रमण जोखिमका कारण यार्चा संकलन बन्द गरिएको थियो । संकलन गर्न आउनेका लागि स्थानीयबासीलाई प्रतिव्यक्ति १० हजार रुपैयाँ तोकेको छ । जिल्लावासीलाई १५ हजार रुपैयाँसम्म र जिल्ला बाहिरका व्यक्तिलाई २० हजार रुपैयाँ तोकेको छ । कतिपय लेकमा प्रतिव्यक्ति ३५ हजारसम्म लिने गरेको यार्चा संकलक बताउँछन् । संकलन गरिसकेपछि व्यवसायीले प्रतिकिलो ३० हजार रुपैयाँ राजस्व बुझाउनुपर्छ ।

मनाङको लेकमा संकलित यार्चा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिकिलो १५ लाखदेखि २० लाख रुपैयाँसम्म पर्ने अनुमान छ । एक्यापका अनुसार गत वर्ष ८१ किलो यार्चा संकलन भएकामा २४ लाख ३० हजार रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको छ । गत वर्षको तुलनामा यस पटक बढी संकलन हुने अपेक्षा छ ।

एक्यापका अनुसार मनाङका २५ भन्दा बढी लेकमा यार्चा पाइन्छ । उक्त क्षेत्रमा रहेका सीएमसीले छोडपुर्जीबापत १ किलो बराबर १० हजार रुपैयाँ लिने गरिएको छ । स्थानीय तहले निकासी करबापत १ किलोको १० हजार रुपैयाँ लिने गरेका छन् । हिमपातको तालमेल नमिल्दा मनाङमा यार्चा घट्दै गएको संकलकले बताउने गरेका छन् । प्रमुख जिल्ला अधिकारी रवीन्द्रप्रसाद आचार्यले सुरक्षाको दृष्टिकोणबाट यार्चा संकलकलाई अप्ठ्यारो नपरेको बताए । ‘यार्चागुम्बु संकलन क्षेत्र सुरक्षाकर्मीको निगरानीमा हुन्छ । हामीले सुरक्षा व्यवस्था मजबुत बनाएका छौं,’ उनले भने ।

प्रकाशित : जेष्ठ १५, २०७९ ०८:०७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

समाजवादी लक्ष्य हासिल गर्न वाम-लोकतान्त्रिक गठबन्धन भरपर्दो विकल्प : दाहाल

कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — नेकपा (माओवादी केन्द्र) का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले समाजवादी लक्ष्य हासिल गर्न वर्तमान वाम-लोकतान्त्रिक गठबन्धन भरपर्दो विकल्प भएको बताएका छन् । पन्ध्रौं गणतन्त्र दिवसको अवसरमा आइतबार शुभकामना सन्देश जारी गर्दै दाहालले देशको परिवर्तन र अग्रगमनसहित संविधानले निर्दिष्ट गरेको समाजवादी लक्ष्य हासिल गर्न वाम-लोकतान्त्रिक गठबन्धन भरपर्दो विकल्प रहेको बताएका हुन् । 

नेपालको राजनीतिक इतिहासमा विभिन्न राजनैतिक विचार र प्रवृतिहरु बीचका संघर्ष, सहकार्य र रुपान्तरणको प्रक्रियाबाट ठूलाठूला राजनैतिक परिवर्तन संभव भएको उल्लेख गर्दै दाहालले आजको दिन सम्पूर्ण देशभक्त, वामपन्थी, प्रगतिशील र लोकतान्त्रिक शक्तिहरुलाई संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको रक्षा, विकास र सुदृढीकरणका लागि एकताबद्ध भई अघि बढन अपिलसमेत गरेका छन् ।

दाहालले गणतन्त्र दिवस २०७९ को अवसरमा स्वदेश तथा विदेशमा रहेका सम्पूर्ण नेपाली दिदीबहिनी तथा दाजुभाइहरुमा सुस्वास्थ, दीर्घायू र उत्तरोत्तर प्रगतिको कामना गरेका छन् । १० वर्षे 'जनयुद्ध', संयुक्त जनआन्दोलन, मधेस आन्दोलन लगायतका आन्दोलनका क्रममा गणतन्त्र प्राप्तिका लागि आफ्नो प्राणको आहुति दिने सहिदहरुमा श्रद्धाञ्जली व्यक्त गर्दै उनले आन्दोलनको क्रममा बेपत्ता र घाइते योद्धाहरुमा सम्मान व्यक्त गरेका छन् ।

देशव्यापीरुपमा एकैसाथ सम्पन्न स्थानीय तह निर्वाचनमा जनताको उत्साहजनक सहभागिता रहेको उल्लेख गर्दै उनले निर्वाचनमा जित-हारभन्दा पनि संविधान कार्यान्वयन गर्ने र लोकतन्त्रलाई समृद्ध बनाउने अग्रगमनको प्रक्रिया विजयी बनेकोमा खुसी व्यक्त गरेका छन् ।

प्रकाशित : जेष्ठ १५, २०७९ ०८:०१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×