घरघरमा धारा आएपछि राहत- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार

घरघरमा धारा आएपछि राहत

हरिराम उप्रेती, सम्झना रसाइली

गोरखा, तनहुँ — आँगनको धारामा पानी खसेपछि गोरखाको बारपाक सुलिकोट–६ ताकुकोटकी लीलाकुमारी थापाले वर्षौंदेखिको दुःखबाट छुट्कारा पाएकी छन् । घरमै पानी भर्न पाएपछि उनको समय पनि बचत भएको छ । खेर गएको पानी करेसाबारीमा प्रयोग गर्न थालेकी छन् । 

एक ग्रागी पानीकै लागि घण्टौं लाइन बस्नुपर्ने बाध्यताबाट छुट्कारा पाएको थापाले बताइन् । भन्छिन, ‘एउटै मुहानमा ३०–४० घरका मान्छे जाँदा समयमै पालो पाइँदैनथ्यो । झिसमिसेमै उठेर पँधेरो जानुपर्थ्यो, एक गाग्री पानीले एउटा बिहान खर्लप्पै खान्थ्यो । यस्तो ठाउँमा अहिले भान्सामै धारा, शौचालयमै धारा, आँगनमै धारा भएपछि सोच्दै नसोचेको सजिलो भएको छ ।’

नजिकै मूल नहुँदा ताकुकोटबासी पुस्तौंदेखि खानेपानीको समस्या खेप्दै आएका थिए । खानेपानीकै लागि एकाध घण्टाको मूल खोज्दै भौंतारिनुपर्ने बाध्यता थियो । २०७१ सालबाट भुत्तेखोलाको मुहानबाट पानी ल्याउन खानेपानी तथा सरसफाइ उपभोक्ता समिति गठन गरी काम अघि बढाइयो । गाउँमा अहिले ७९ धारा जोडिएको छ ।

खानेपानीको पुस्तेनी समस्या समाधान भएको बुढेसकालमा देख्न पाउदा ८८ वर्षीय टीकाबहादुर सुवेदी हर्षित छन् । सुवेदीले खानेपानी योजना ल्याउन खट्ने उपभोक्ता समितिका पदाधिकारी र सहयोगीलाई सम्मान समेत गरे । भुत्तेखोलाबाट ५ सय मिटरमाथि मनिडाँडामा लिफ्टिङ प्रविधिबाट घर–घरमा पानी वितरण गरेको उपभोक्ता समितिकी कोषाध्यक्ष विष्णुमायाँ श्रेष्ठले बताइन् । यसका लागि मुहान र मनिडाडाँमा ५०–५० घनमिटरको ट्यांकी बनाइएको छ ।

प्रहरी चौकी, गाउँपालिका कार्यालय, सूर्यज्योति माविमा पनि उक्त योजनाको खानेपानी जडान भएको छ । विद्यालयमा खानेपानी धारा जडान भएपछि विद्यार्थीको समेत समय बचत भएको छ । ‘पानी लिन जाँदा विद्यार्थीले पहिलो पिरियड पढ्न पाउँथेनन्,’ शिक्षिकासमेत रहेकी श्रेष्ठले भनिन् ।

लिफ्टिङ प्रविधिको आयोजना सम्पन्न गर्न दुई करोड ११ लाख रुपैयाँ खर्च भएको छ । जिल्ला खानेपानी डिभिजन कार्यालय, प्रदेश र संघीय सरकारबाट रकम विनियोजन भएको समितिका सचिव जयराम निरौलाले बताए । योजना सम्पन्न भएसँगै बाहाकोट, पल्लो गाउँ, भञ्ज्याङ, पाल्खुका ७५ धर लाभान्वित भएका छन् । बारपाक सुलिकोट गाउँपालिकाको प्रत्येक घरधुरिमा पाँच वर्ष भित्र घर–घरमा धारा पुर्‍याउने लक्ष्यअनुसार नै ताकुकोटको भुत्तेधारा योजना सम्पन्न भएको गाउँपालिका अध्यक्ष विष्णु भट्टले बताए । पाँच वर्षको अवधिमा गाउँपालिका भरिका झन्डै ८० प्रतिशत घरमा धारा जडान भएको उनले बताए ।

लिफ्ट प्रविधिबाट गाउँमा खानेपानी

‘पहिला खानेपानी खोज्दै घटौं समय खर्चिनुपर्थ्यो,’ तनहुँको भानु–१३ मिर्लुङस्थित टुटेपानी गाउँकी नन्दकुमारी गुरुङले भनिन, ‘अहिले आँगनमै पानी आएर निकै सहज भएको छ । यस्तो होला भन्ने सोचेकै थिएनौं । खुसीको सीमै छैन ।’

गण्डकी प्रदेश सरकारले लिफ्टिङ प्रविधिबाट खानेपानी पुर्‍याएपछि गाउँबासीलाई सहज भएको हो । ‘बिहान भाले नबास्दै बस्ती तलको कुँवामा पानी लिन जानुपर्थ्यो’, उनले भनिन्, ‘अब चौबिसै घण्टा आँगनमै पानी आउने भएको छ । होमस्टेमा पाहुँना आउँदा पनि अब पानीको जोहो गर्नुपर्ने चिन्ता हटेको छ ।’

प्रकाशित : माघ ४, २०७८ १२:५४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जोखिम बढ्यो, छैन सतर्कता

पहिलेका आइसोलेसन, क्वारेन्टिन सञ्चालनलाई निरन्तरता दिन स्थानीय तह निष्क्रिय, हेल्थडेस्क लथालिंग
हरिराम उप्रेती, प्रकाश बराल

गोरखा, बागलुङ — कोभिड जोखिम बढेसँगै सरकारले देशभरका विद्यालय माघ १५ सम्म बन्द गर्ने निर्णय गर्‍यो । सरकारको निर्देशनसँगै जिल्लाका विद्यालय पनि बन्द छन् । केही विद्यालयले अनलाइन कक्षा सञ्चालन गरी सिकाइ सहजीकरणको तयारी गरे पनि अधिकांश विद्यालय पठन पाठनलाई निरन्तरता दिने विषयमा अन्योलमा छन् । 

तर सार्वजनिक स्थल, सेवा प्रदायक कार्यालयमा भने भीडभाड उस्तै छ । पहिलो र दोस्रो लहरको कोरोना संक्रमणको बेला जिल्ला भित्रने नाकामा स्थापना भएका हेल्थडेक्स लथालिंग छन् । अघिल्ला वर्ष स्थापना भएका आइसोलेसन र क्वारेन्टिन सञ्चालनलाई निरन्तरता दिन स्थानीय तह अग्रसर छैनन् । ‘हालसम्म कुनै पनि सतर्कता अपनाइएको छैन, अन्तिम अवस्थामा पुगिसकेपछि तयारी गर्ने कुराले नागरिकलाई आफू सुरक्षित छु भन्ने महसुस हुँदैन,’ नागरिक अगुवा स्थानेश्वर दवाडी भन्छन्, ‘विगतको सिकाइलाई ध्यान दिँदै सुरुदेखि सतर्कता अपनाउनु जरुरी छ ।’

परीक्षणको दायरा बढाउनुपर्ने उनले बताए । संक्रमित समेत खुलमखुला हिँड्दा जोखिम झनै बढेको उनले बताए । ‘संक्रमितले पनि सतकर्ता अपनाइदिनुपर्‍यो, परीक्षण गरेपछि पनि रिपोर्ट नआउँदासम्म खुलमखुला हिँड्नु भएन,’ उनले भने । जिल्ला प्रशासनले पुस २८ बाट लागु हुने गरि २५ जनाभन्दा बढी उपस्थिति हुने गरी मेला, भेला तथा महोत्सव र सामाजिक कार्य नगर्न आदेश जारी गरेको छ ।

सेवाग्राहीको बढी चाप हुने जिल्ला प्रशासन, मालपोत, नापी, आन्तरिक राजस्व कार्यालय र बैंक तथा वित्तीय संस्थामा स्वास्थ्य सुरक्षाको मापदण्ड पालना गरी भीडभाड नहुने व्यवस्था मिलाउन निर्देशन गरेको छ । तर सरकारी कार्यालयले नै भीडभाडलाई व्यवस्थित बनाउन सकेका छैनन् । ‘सेवा पनि दिने भीडभाड पनि नगर्ने किसिमले व्यवस्थित बनाउन सकिन्छ,’ दवाडीले भने, ‘तर सरकारी कार्यालयमा यस्तो देखिँदैन, कोचिएर, ठेलिएर सेवा लिनुपर्ने बाध्यता छ ।’

स्वास्थ्य कार्यालय गोरखाका अनुसार हाल २८ सक्रिय संक्रमित छन् । यीमध्ये पालुङटारस्थित आँपपिपल अस्पतालका ४ चिकित्सकलाई पनि कोरोना संक्रमण पुष्टि भएको छ । गोरखा नगरपालिकामा १४, पालुङटार नगरपालिकामा ७, भीमसेन थापा गाउपालिका र सिरानचोक गाउँपालिका १/१ जना र आरुघाट गाउँपालिकामा ५ सक्रिय संक्रमित छन् । कोभिड जोखिम बढेसँगै परीक्षणको दायरा बढाउने तयारीमा रहेको आरुघाट गाउँपालिकाका स्वास्थ्य शाखा प्रमुख विजय श्रेष्ठले बताए । ‘रुघाखोकीका बिरामी बढ्दै छन्, शंका लागेकालाई परीक्षणको लागि आउन भनेका छौँ,’ उनले भने ।

जिल्लामा खोप अभियान चलिरहेको छ । १८ वर्ष माथिका एक लाख ५९ हजार दुई सय ३८ लाई खोप लगाउने लक्ष्य राखिएकोमा एक लाख २६ हजार ६ सय ९० जनाले पूर्ण खोप लगाएका छन् । ११.४३ प्रतिशतले पूरा मात्रा खोप लगाउन बाँकी छ । १२ देखि १७ उमेर समुहका २६ हजार ६ सय ६१ मध्ये ८९.५२ प्रतिशतले मात्र पहिलो मात्राको खोप लगाएका छन् । उनीहरूलाई दोस्रो मात्राको डोज दिनै बाँकी रहेको स्वास्थ्य कार्यालय गोरखाका सुचना अधिकारी नवराज खड्काले बताए ।

विदेशबाट आएकालाई बढी निगरानी

कोरोना संक्रमण बढ्दै गएपछि जिल्लाका नाका र धार्मिक स्थलमा कडाइ शुरु भएको छ । भारत र तेस्रो देशबाट आएकाको बिशेष निगरानी थालिएको छ । धार्मिक स्थलमा पनि धेरै मानिस जम्मा हुन रोक लगाइएको छ ।

मठमन्दिरमा हिडेकालाई प्रहरी नै खटिएर अनिवार्य मास्क लगाउन भनेको प्रहरी उपरिक्षक कृष्णबहादुर पल्लीमगरले बताए । जिल्ला प्रवेश गर्ने मालढुंगामा चौबिसै घण्टा चेकिङ भइरहेको प्रमुख जिल्ला अधिकारी रमेश ढकालले बताए । ‘क्वारेन्टाइन नभएकोले बिदेशबाट आएका कोही रहेछन् भने सोझै वडाध्यक्षलाई सूचना दिएर होमआइसोलेसन बस्ने व्यवस्थापन सुरु भएको छ,’ ढकालले भने, ‘होल्डिङ सेन्टर र केही सांकेतिक आइसोलेसन भने बनाउनुपर्ने भएको छ ।’ त्यसका लागि स्थानीय तह, स्वास्थ्य कार्यालयसँग छलफल भइरहेको उनले बताए ।

यसअघि पहिलो लहरमा अधिकांश विद्यालयलाई क्वारेन्टिन बनाइएको थियो । यो पटक भने विद्यालयहरू सकेसम्म प्रयोगमा नल्याउने गरी छलफल भएको शिक्षा विकास तथा समन्वय इकाइका उपसचिव कृष्णराज रेग्मीले बताए । अस्पतालमा भने आइसोलेसनसहित अन्य उपचारको तयारी भइरहेको स्वास्थ्य कार्यालयका प्रमुख सुरज गुरौले बताए । ‘जिल्लामा ५४ जना सक्रिय संक्रमित रहेको र गम्भीर बिरामी परेमा तत्काल अस्पताल पुर्‍याउने व्यवस्थापन गरेका छौं’ गुरौले भने, ‘यो पटकको फैलावट धेरै छ ।’ फैलावटको दृष्टीले ओमिक्रोन भाइरस भएको स्वास्थ्यकर्मीले अनुमान गरेका छन् ।

अधिकांश पोजिटिभ केसहरू एन्टिजेन्टमार्फत भएकाले कुन भाइरस भन्ने पत्ता नलागेको हो । कोभिड १९ मा एक जनाले बढीमा २ वा तीन जनालाई संक्रमण पार्न सक्छ भने ओमिक्रोन भाइरस एकजनाले १० जनासम्मलाई संक्रमित बनाउन सक्ने उनले बताए ।

संक्रमणको जोखिम बढेकै कारण मेला महोत्सव र कार्यक्रमहरू अधिकांश कटौती भैसकेका छन् । विभिन्न दिवस तथा कार्यक्रम पनि सीमित मानिस बसेर सम्पन्न गरेको ढकालले बताए । यहाँको कुश्मीसेरामा सञ्चालित जैमिनी महोत्सव र बिहुँमा सञ्चालित महायज्ञलाई पनि छोट्याइएको उनले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : माघ ४, २०७८ १२:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×