जाडो छल्न गोरखाबाट लुम्बिनी- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार

जाडो छल्न गोरखाबाट लुम्बिनी

हरिराम उप्रेती

गोरखा — गुम्बामा अध्ययन गर्ने ३० विद्यार्थी लिएर सोनाम लामा कात्तिक दोस्रो साता लुम्बिनी झरे । अत्याधिक चिसो हुने अबको चार महिना उत्तरी गोरखाको हिनाङ गुम्बाका विद्यार्थी लुम्बिनीमै रहने छन् । 

हिनाङबाट ३ दिन पैदलपछि गोरखा सदरमुकाम आएर चौथो दिन लुम्बिनी पुगेको सोनामले सुनाए । ‘चिसो बढ्यो, अब हिउँ पर्न थाल्छ, चिसोले बच्चा बिरामी पर्छन्, लुम्बिनीमा अब लगभग ४ महिना बस्छौं,’ उनले भने, ‘लेकका विद्यार्थी गर्मी चढेपछि तातो ठाउँमा बस्न सक्दैनन्, फेरि गर्मी लागेपछि हिनाङ उक्लन्छौँ ।’

विगत १५ वर्षयता उक्त गुम्बामा अध्ययन गर्ने बालबालिकाको वार्षिकी यसरी नै चलेको छ । गुम्बामा बालबालिकालाई आवासीय सुविधा उपलब्ध गराइएको छ । ‘गुम्बामा सबै विषय पढाउँछौँ, बौद्ध धम्रगन्धका विषय पनि हुन्छ, सँगै आधुनिक शिक्षा पनि दिन्छौं, गणित, विज्ञान, अंग्रेजी सबै विषयको पढाइ हुन्छ,’ उनले भने ।

चिसो बढ्यो । हिमाली काखमा रहेका अधिकांश विद्यालय अब हिउँले ढाक्छ । विद्यार्थी कक्षाकोठामा बस्न सक्दैनन् । चुमनुव्री गाउँपालिका–२ स्यालाका कक्षा ६ मा अध्ययन गर्ने दावा लामा, कापी, किताब, कपडासहित दुई दिनको पैदलयात्रा गरेर बेसी झरे । केही विद्यार्थी उत्तरी क्षेत्र पुगेको खच्चडलाई कपडा तथा किताब बोकाएर कोखेटार झरे । स्यालास्थित ल्हो माध्यमिक विद्यालयले २०७० यता जाडो छल्न घुम्ती विद्यालय सञ्चालन गर्दै आएको छ । जाडोको ६ महिना स्याला र गर्मीको ६ महिना २ दिन पैदल यात्राको दूरीमा रहेको आरुघाट गाउँपालिका–४ थुमिस्थित ओखेटारबाट कक्षा सञ्चालनका लागि भौतिक संरचना तयार पारिएको छ । ल्हो माविका २ सय १० विद्यार्थी जाडो छल्न कात्तिक तेस्रो सातासम्म ओखेटार झरे । ‘जाडोमा स्याला, गर्मीमा ओखेटारको विद्यालयमा पढ्छौँ,’ दावाले भने ।

जाडो बढेसँगै यो वर्ष कात्तिक २२ देखि ओखेटारको विद्यालय भवनबाट कक्षा सुरु भएको शिक्षक सञ्जय ढकालले बताए । ‘अब वार्षिक परीक्षा सकेर नयाँ शैक्षिक शत्र सुरु भएपछि बल्ल लेक उक्लन्छौँ,’ उनले भने । स्यालामा हिमाली आवासीय छात्रावासअन्तर्गत ९८ विद्यार्थीले आवासीय सुविधा पाएका छन् । कोटामा परेका विद्यार्थीले मासिक ४ हजार रुपैयाँ पाउँछन् । बाँकी विद्यार्थीलाई आवासीय सुविधा तथा कापी कलमलगायत व्यवस्थापनको ल्होका सोनाम दोर्जे लामाले गर्दै आएका छन् ।

उक्त विद्यालयमा छेकम्पारबाहेक चुमनुव्रीका ६ वटा वडाका विद्यार्थी अध्ययन गर्ने ढकालले बताए । ‘स्याला मनास्लु हिमालको नजिकै छ, अब हिउँ पर्न थालिसक्यो, बस्न सकिँदैन,’ उनले भने, ‘तल नझरी सुखै छैन, कोष पनि भ्याउन पर्‍यो ।’

घुम्ती विद्यालय सञ्चालनका लागि ओखेटार र स्याला दुवै ठाउँमा सुविधासम्पन्न विद्यालय भवन रहेको उनले सुनाए । दुर्गमका बालबालिकालाई विद्यालयतर्फ आकर्षित गर्नसाथै शैक्षिक गुणस्तर सुधारका लागि घुम्ती विद्यालय सञ्चालनमा सघाएको उनले बताए । यसअघि ९ कक्षासम्म रहेको उक्त विद्यालयले यस वर्षबाट कक्षा १० को पठनपाठन थालेको छ । आवासीय सुविधा भएपछि विद्यार्थीको शैक्षिक गुणस्तरको पनि निरन्तर निगरानीमा सहयोग पुगेको उनले सुनाए ।

चुमनुव्रीमा बालकक्षासहित २२ विद्यालय छन् । उत्तरी गोरखा अन्तरगत छेकम्पार, चुम्चेत, सामागाँउ, प्रोक, ल्हो, बिहिका विद्यालयमा चिसोको समयमा पठनपाठन प्रभावित हुने गर्छ । जाडोले विद्यार्थी कठ्यांग्रिएर कक्षामा बस्न नसक्ने शिक्षक बताउँछन् । हिमाल नजिकैका केही विद्यालयमा चिसो बढेसँगै पठनपाठन प्रभावित हुने गरेको चुमनुव्रीका शिक्षा शाखाप्रमुख बलराम पाठकले बताए ।

‘धेरै चिसो बढिसक्यो, हिउँ पर्‍यो भने त कक्षा चलाउनै सकिँदैन,’ उनले भने, ‘मौसम हेरेर कक्षा सञ्चालन गर्नुपर्छ, हिउँ परेर चिसो बढेपछि बन्द गर्ने, दुई/चार दिन पढाउने, घाम देखे फेरि खोल्ने गर्दै पढाउनुपर्छ ।’ हिमाल नजिकै रहेका गाउँको छेकमस्थित छुलेनीले प्राथमिक विद्यालय र साम्दोको साम्दो प्राविमा चिसो बढ्दै जाँदा पठनपाठन बढी प्रभावित हुने गरेको उनले बताए ।

प्रकाशित : मंसिर १७, २०७८ १३:३२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

एमसीसी बैठक: नेपाल सम्झौता पनि मुख्य एजेन्डा

डिसेम्बर १४ मा एमसीसी बोर्ड अफ डाइरेक्टरको बैठक बस्दै
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) सम्झौतालाई छिटो टुंग्याउन अमेरिकाले दबाब देखाइरहेका बेला यही डिसेम्बर १४ मा एमसीसी बोर्ड अफ डाइरेक्टरको बैठक बस्ने भएको छ ।

आगामी बैठकमा एमसीसीसम्बन्धी अहिलेसम्म भएका प्रगति विवरणका साथै नेपालसँगको सम्झौताका बारेमा पनि छलफल हुने भएको छ । भर्चुअली हुने बैठकको एजेन्डामा नेपालसँगको सम्झौतालाई पनि राखिएको छ ।

दक्षिण तथा मध्य एसिया मामिला हेर्ने अमेरिकी सहायक विदेशमन्त्री डोनाल्ड लुले केही दिनअघि सडक र ऊर्जा पूर्वाधार विकासका लागि अनुदान दिने गरी मिलेनियम च्यालेन्ज कर्पोरेसन (एमसीसी) सँग भएको सम्झौता स्वीकार गर्ने वा नगर्ने अधिकार नेपाल सरकार र संसद्मा निहित रहेको प्रस्ट पारेका थिए । उनले सम्झौता कार्यान्वयनमा लाने/नलाने निर्णय भने छिटो गरिदिन नेपाली पक्षसँग आग्रह गरेका थिए ।

डिसेम्बर १४ अर्थात मंसिर २८ गते नै मन्त्रिपरिषद्को सिफारिसमा राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले संघीय स‌ंसद्को दुवै सदन बोलाएकी छिन् । यद्यपि संसद्‍मा एमसीसीसम्बन्धी प्रस्ताव लगिने/नलगिने भन्नेबारे भने सरकारले केही स्पष्ट पारेको छैन ।

अमेरिकी सहायक विदेशमन्त्री लुसँगको भेटमा प्रधानमन्त्री तथा कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाले सम्झौता अनुमोदन गर्ने बताएका थिए । त्यस्तै माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले राष्ट्रिय सहमति गरेर अघि बढ्ने बताएका थिए । एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले भने आफूहरूसँग एमसीसीबारे सरकारले कुनै छलफल नगरेको बताएका थिए । अमेरिकाले भने नेपालले तत्काल एमसीसीबारे टुंगो नलगाए अन्यत्रै लैजाने बताएको छ ।

सन् २०१७ मा नेपाल र एमसीसीबीच सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो । ‘एमसीसी स्वीकार गर्ने वा नगर्ने भन्ने विशुद्ध नेपालकै हातमा छ । तर नेपालले छिटो निर्णय गरिदिए सहज हुन्छ,’ सहायक विदेशमन्त्री लुले नेताहरूसँग भनेका थिए, ‘धेरै मुलुक एमसीसी सहयोगलाई कुरेर बसिरहेका छन् ।’

उनले एमसीसी सम्झौता संसद्मा छलफल गरेर अघि बढाउन उपयुक्त हुने बताए । ‘लोकतन्त्रमा कुनै पनि विषयमा पर्याप्त छलफल आवश्यक छ । हामी एमसीसीमाथि पनि छलफल होस् भन्ने चाहन्छौं,’ उनले भनेका थिए, ‘तर हाम्रो चासोको विषय भनेको गलत सूचना प्रचार हो । यस विषयमा फातिमा सुमार (एमसीसीकी उपाध्यक्ष) ले पनि भनेकी थिइन् ।’ लुले एमसीसीका विषयमा कसरी गलत सूचना प्रचार भयो भन्नेबारेमा आफूलाई थाहा नभएको प्रस्ट पारे ।

प्रकाशित : मंसिर १७, २०७८ १३:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×