कोरोना प्रभावितले नै पाएनन् ऋण- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार

कोरोना प्रभावितले नै पाएनन् ऋण

कान्तिपुर संवाददाता

कास्की — कोरोना महामारीबाट प्रभावित साना तथा मझौला व्यवसायीलाई लक्षित गरी गण्डकी प्रदेश सरकारले जीवन रक्षा कोषको स्थापना गरेको थियो । एक अर्ब बजेट विनियोजित कोषको कार्यक्रमले चालु आवमा पनि निरन्तरता पाएको छ । तर व्यवसायीले धितो राख्दासमेत कोषबाट ऋण लिन नसकेको गुनासो गरेका छन् । 

निश्चित बैंक तथा वित्तीय संस्था तोकिएको हुदाँ सहजै पहुँच नपुगेको व्यवसायीको भनाइ छ । मंगलबार प्रदेश अर्थमन्त्री रामजी बरालले आन्तरिक स्रोत कसरी बढाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा पोखराका व्यवसायीसँग छलफल राखेका थिए । उक्त अवसरमा पर्यटन व्यवसायी टीकाराम सापकोटाले कोभिडले थलिएको व्यवसाय अझै चलायमान हुन नसकेको बताए । ‘पेशा नै परिवर्तन गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ,’ उनले भने, ‘बर्गर–पीजा बेच्ने हामी दालभात बेच्न बाध्य छौं ।’ उनले कोषमार्फत पहुँचवालाबाहेक अरुले राहात नपाएको गुनासो गरे ।

महामारीमा पनि बैंकहरु नाफामा गएको बताउँदै व्यवसायीले ब्याजदर कम गर्नुपर्ने माग राखे । पश्चिमाञ्चल होटल संघका अध्यक्ष लक्ष्मण सुवेदीले सरकार छ या छैन भन्ने व्यवसायीलाई महसुस नै नभएको टिप्पणी गरे । ‘ठाउँ नै पिच्छे कर बुझाउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘कर एक ठाउँमा मात्र बुझाउने वातावरण सिर्जना होस् ।’ ट्रेकिङ व्यवसायीलाई पहिला १० हजार तिर्नुपर्नेमा अहिले २५ हजार तिर्नुपरेको उनले उदाहरण दिए ।

‘बिदाको भोलिपल्ट पुग्दा समय सकिएको भन्दै थप २५ प्रतिशत जरिवाना लिइन्छ, यसले थला परेको व्यवसायमाथि नुनचुकको काम गरेको छ,’ उनले भने । सरकारको कोषमा समेटिएका १ हजार होटलमध्ये २१ वटाले मात्र ऋण पाएको उनले सुनाए । धितो राख्दा पनि सरकारले तोकेका वित्तिय संस्थाबाटै ऋण नपाएको उनको गुनासो छ ।

व्यवसायीले गण्डकी सरकार संघीय सरकारको इकाइजस्तो भएको आरोप लगाउँदै आफैं निर्णय गर्न नसक्दा आर्थिक कारोबार पनि बढ्न नसकेको बताए । उनीहरुले सरकारलाई पर्यटन ऐन ल्याउन सुझाव दिए । उद्योग वाणिज्य महासंघका पूर्वअध्यक्ष आनन्दराज मुल्मीले गण्डकीमा लगानी गर्छु भन्ने वातावरण नै नबनेको ठोकुवा गरे ।

अर्थमन्त्री बरालले प्रदेशले आवाज उठाउन नसके संघको इकाइजस्तै भएर बस्नुपर्ने स्विकारे । ‘व्यवसायीलाई थोरै भए पनि राहत व्यवस्था गरेका छौ,’ उनले भने, ‘अब पर्यटन मजदुरलाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने भन्ने चिन्ता छ ।’ उनले प्रदेशले बैंक स्थापना गर्न जरुरी रहेकोमा जोड दिए ।

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७८ १२:०८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

बेमौसमी वर्षाको प्रभाव: टिप्ने बेला हरियै सुन्तला

हरिराम उप्रेती

गोरखा — सुन्तला टिपेर बजार लैलाने सिजन सुरु हुँदासम्म सुन्तला बोटमै हरिया छन् । दानामा गुलियोपन भर्खर लाग्दै छ । अघिल्ला वर्ष कात्तिक पहिलो साताबाटै यहाँका किसानका सुन्तला बजार पुग्थे । यस वर्ष मंसिर पहिलो सातासम्म सुन्तला बोटमै हरिया छन् । गोरखा नगरपालिका–१४ कि निर्मला थापाले डेढ साताअघि तीन सय बोटको बगैंचाका सुन्तला बिक्रीका लागि ठेकेदारलाई जिम्मा लगाइन् । तर रङ नआउँदा ठेकेदारले टिप्न पाएका छैनन् ।

‘यस वर्ष भर्खर कलर आउँदै छ । अझै केही दिन लाग्ने भयो,’ थापाले भनिन् । ६ लाख रुपैयाँमा सुन्तला ठेकेदारलाई बिक्री गरेको उनले बताइन् । ‘९–१० लाख रुपैयाँको सुन्तला बिक्री गर्ने लक्ष्य थियो,’ उनले भनिन्, ‘दाना लाग्ने बेला सुन्तलामा पहेँलो पतेरा देखियो, पछि दाग पनि देखियो । ढिलो पनि पाक्यो । त्यसैले ठेकेदारसँग पनि बार्गेनिङ गर्न सकेनौं ।’ कात्तिक पहिलो साता आएको बेमौसमी वर्षाका कारण सुन्तला ढिला पाकेको उनको भनाइ छ ।

विगतमा तिहारमा खान तयार हुने सुन्तलामा यस वर्ष गुलियोपन ढिला पसेको किसान बताउँछन् । भट्टबेंसी क्षेत्रका ३० भन्दा बढी किसानका बगैंचाका सुन्तला बोटमै हरियो रहेको थापाको भनाइ छ । ‘फाटफुट मात्र सुन्तला बिक्री भएको छ, अमिलो सुन्तला बेच्न लैजान पनि ठेकेदार डराएका छन्,’ उनले भनिन्, ‘यो घाम नलाग्ने, हुस्सु बढी लाग्ने ठाउँ पनि हो । त्यसमाथि बमौसमी वर्षाले पनि सुन्तलालाई असर गर्‍यो ।’

साउन र भदौमा बढी पानी परेको र घाम कम अनि बादल बढी लागेर तापक्रम नमिल्दा यस्तो समस्या आएको कृषि प्राविधिक बताउँछन् । अघिल्ला वर्षमा तिहारका बेला गोरखाका सुन्तला बजार पुगिसक्थे । यो वर्ष मंसिर दोस्रो सातासम्म पनि सुन्तला बजार पुगेका छैनन् । जलवायु परिवर्तनको असर सुन्तला खेतीमा देखिएको देउरालीका दीपबहादुर आलेले बताए । उनले झन्डै पाँच सय बोटका बगैंचा १९ लाख रुपैयाँमा ठेक्का दिएका छन् । ‘१५–२० जना किसानको सुन्तला ठेक्का लागिसकेको छ । तर फाटफुटबाहेक टिप्न थालिएको छैन । अब कलर आएपछि ठेकेदारले टिप्न थाल्छन्,’ आलेले भने, ‘गोरखाको सुन्तला भनेर बजारमा पनि छ्यापछ्याप्ती पुगेको छैन ।’

खुद्रामा सुन्तला बेच्ने किसानले पनि सुन्तला पर्याप्त मात्रामा बजार पुर्‍याएका छैनन् । यहाँको सुन्तला काठमाडौं, बुटवल, भैरहवा नारायणगढ, मुग्लिङलगायत सहरमा बिक्री हुने गरेको छ । मनकामना, मास्कीछाप, ताप्ले, भट्टबेंसी, फिनाम र नारेश्वर सुन्तला पकेट क्षेत्र हुन् ।

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७८ ११:५९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×