स्वास्थ्य सावधानी अपनाउन बेवास्ता- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार

स्वास्थ्य सावधानी अपनाउन बेवास्ता

स्वास्थ्य मापदण्ड नअपनाउनेमा सर्वसाधारण मात्र होइन, नियामक निकायकै कर्मचारी, व्यवसायी, बैंकर तथा शिक्षकसमेत छन्
घनश्याम खड्का

म्याग्दी — स्वास्थ्य मन्त्रालयले कोरोना संक्रमणको तेस्रो लहर आउन सक्ने भनी सचेत गराइरहँदा सर्वसाधारणले भने स्वास्थ्य सावधानी अपनाउन बेवास्ता गरिरहेका छन् । अधिकांश ग्रामीण भेग तथा बजार क्षेत्रमा पनि स्थानीयले मास्क लगाउने, भौतिक दूरी कायम गर्ने गरेको पाइँदैन ।

स्वास्थ्य सावधानी अपनाउन लापरबाही बढेपछि म्याग्दी सदरमुकाम बेनीमा प्रहरीले सुरु गरेको ‘तपाईंको मास्क खोइ ?’ अभियान ।

गाउँबाट बजार (बेनी) झर्दा भने प्रहरीले ‘गाली गर्छ’ भन्दै मास्क लगाउने धेरै छन् । तरकारी, खाद्यान्न, औषधि, दूध डेरी, मासु पसललगायतमा हरेक दिनजसो भीडभाड देखिन्छ । स्वास्थ्य सतर्कता नअपनाउनेमा सर्वसाधारण मात्र होइन, नियामक निकायकै कर्मचारी, व्यवसायी, बैंकर तथा शिक्षकसमेत छन् । ‘उपभोक्ताको अति भीड हुने पसलका व्यापारीले समेत मास्क लगाएका हुँदैनन्, न ग्राहकलाई मास्क लगाउन भन्छन् । लापरबाही धेरै नै बढेको छ,’ बेनीकी प्रमिला थजालीले भनिन्, ‘शिक्षित, कर्मचारी, नेताहरूले पनि मास्क लगाउँदैनन्, चिया पसल वा रेस्टुरेन्टमा जमघट उस्तै हुन्छ ।’

जिल्ला प्रशासन कार्यालयले औपचारिक रूपमा सबै क्षेत्रको निषेधाज्ञा हटाइसकेको छैन । व्यावहारिक रूपमा भने शैक्षिक संस्थाबाहेक सबै क्षेत्र खुलेका छन् । आर्थिक तथा सामाजिक गतिविधिलाई सक्रिय बनाउन निषेधाज्ञा खुकुलो पारिएको भए पनि कोरोना संक्रमणको जोखिम भने हटिसकेको छैन । तर मास्क लगाउने जस्तो आधारभूत स्वास्थ्य सावधानी अपनाउनसमेत आनाकानी गर्ने बढेपछि प्रहरीले‘तपाईंको मास्क खोइ ?’ अभियान चलाएको छ । ‘स्वास्थ्य जोखिममा छ, मास्क लगाउनुस्, दूरी कायम गरिदिनुस् भन्दा पुलिसले लगाए पुग्छ झैं गर्छन्,’ जिल्ला प्रहरी प्रमुख डीएसपी श्यामकुमार राईले भने, ‘निषेधाज्ञा खुकुलो भएसँगै स्वास्थ्य सुरक्षा मापदण्ड कायम गर्ने कुरा लथालिंग भएको छ । मास्क लगाउन दिए पनि अलि पर पुगेर खल्तीमा घुसार्छन् । कसरी सुध्रने हामी ?’

कोरोनाको दोस्रो लहर फैलिएसँगै वैशाख २२ देखि जारी निषेधाज्ञा असार १५ पछि खुकुलो हुँदै मसान्तबाट पूर्ण रूपमा हटाइएको छ । त्यसयता संक्रमण फैलने दर उकालो लागिरहेको छ । असार अन्तिम साता जिल्लामा सक्रिय संक्रमितको संख्या ४० भन्दा कम थियो । दैनिक संक्रमण पनि ४/५ जनालाई मात्रै थियो । सोमबारसम्म आइपुग्दा सक्रिय संक्रमितको संख्या सय र दैनिक संक्रमण १५–१८ जनासम्म हुने गरेका स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ । कार्यालयका अनुसार बेनी–२ ज्यामरुककोट, ४ सिङ्गा तातोपानी, ५ पुलाचौर, भीरमुनि र वडा ७ र ८ रहेको बेनी बजार क्षेत्र कोरोना संक्रमणको ‘रेड जोन’ मा छन् ।

‘कोरोनाको तेस्रो लहर सुरु हुनुअघि नै संक्रमणको अवस्था भयावह हुने जोखिम बढेको छ । निषेधाज्ञा खुकुलो भएसँगै सदरमुकाममा मात्र होइन, दुर्गम धवलागिरिको मुदी, मराङ क्षेत्रमा पनि संक्रमण तीव्र फैलिएको छ,’ स्वास्थ्य कार्यालय प्रमुख एकनारायण लम्सालले भने, ‘हामी जोखिम न्यूनीकरण गर्न सूक्ष्म तहमा व्यवस्थापन गरौं भन्छौं तर अन्य निकाय तयार छैनन् ।’

प्रकाशित : श्रावण १३, २०७८ १२:५९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

काठेखोलाको तथ्यांक अनलाइनमा

अब डिजिटल प्रोफाइलमार्फत मोबाइलबाटै सबै जानकारी लिन सकिने
प्रकाश बराल

बागलुङ — वैदेशिक रोजगारीले काठेखोला गाउँपालिकामा सयौं घर रित्तो छन् । धेरै स्थानीय बसाइँ सरेकाले उनीहरूका घरमा कोही भेटिँदैनन् । गाउँमा सयौं रोपनी जमिन बाँझै छ । व्यापार व्यवसाय गर्ने, पढ्ने र जागिरका लागि कतिपय बजारमा बस्छन् ।

बागलुङको काठेखोला गाउँपालिकाको डिजिटल प्रोफाइल सार्वजनिक गर्दै गाउँपालिका अध्यक्ष अमर थापा । स्मार्ट गाउँपालिका अभियानका लागि यो प्रोफाइल बनाइएको हो। तस्बिर : प्रकाश/कान्तिपुर

ती सूचना अब फिल्डमा पुगेर मात्रै लिनुपर्ने बाध्यता समाप्त भएको छ । अब गाउँपालिकाले बनाएको डिजिटल प्रोफाइलमार्फत घरमै बसेर सबै जानकारी लिन सकिन्छ ।

त्यति मात्रै होइन, किसानले बनाएका फर्ममा कति पशुपन्छी पालिएका छन्, कति लगानी छ भन्नेसमेत जान्न सकिन्छ । १० वर्षमा हुने जनगणनाको तथ्यांकबाट काम गर्नुपर्ने बाध्यता पनि हटेको छ । हरेक महिना फेरिने तथ्यांक अब घरबाटै जान्न पाउने गरी तथ्यांक निरन्तर अद्यावधिक हुने गाउँपालिका अध्यक्ष अमर थापाले बताए ।

प्रोफाइललाई गाउँपालिका र वडा कार्यालयबाट अद्यावधिक गर्न सकिने गरी व्यवस्थापन मिलाइएको छ । वडासचिवले वडाभित्रको तथ्यांक र पञ्जीकरणसमेत अनलाइन विधिबाट अद्यावधिक गर्न सक्नेछन् । गाउँपालिकाले वडा तहको सूचना पनि थप्ने व्यवस्था मिलाएको हो । यसरी थपिने तथ्यांकमा व्यक्तिगत सूचकसमेत भर्ने व्यवस्था छ ।

परिवार संख्या, परिवारका सदस्यको नाम, उमेर, शिक्षा, स्वास्थ्यको अवस्थासमेत व्यवस्थित बनाइएको छ । घर खरले छाएको छ वा पक्की के छ त्यो तस्बिरसहित देखिन्छ । घरका सदस्यले गर्ने रोजगारी, उनीहरूको औसत कमाइ, औसत खर्च र नियमित स्रोत उल्लेख गरिएको छ । व्यक्तिगत सूचक भने सम्बन्धित व्यक्तिले चाहेको अवस्थामा मात्रै खुल्छन् । सार्वजनिक स्थल, पर्यटकीय गन्तव्य, झरना, खोला, सडक, सामुदायिक वन, पुलपुलेसा भने सबैले हेर्न मिल्नेछ । ‘हामीले स्मार्ट गाउँपालिकाको अवधारणा ल्याएका थियौं, ४ वर्षमा पूरा भयो,’ थापाले भने, ‘अब हरेक टोलको आवश्यकता तथ्यांकमा पढेर योजना तर्जुमा गर्न सकिनेछ ।’ दुई वर्षदेखिको प्रयासबाट यो प्रोफाइल तयार भएको उनले बताए । काठमाडौंको मन्त्रालयमा बस्नेले समेत यो तथ्यांक हेरेर विकास अनुदानको व्यवस्थापन गर्न सक्ने उनले बताए ।

प्राविधिक रूपमा फोरजी इन्जिनियरिङ कन्सल्टेन्सीले यो डिजिटल प्रोफाइल बनाइदिएको हो । कन्सल्टेन्सीले प्रत्येक घरमा पुगेर झन्डै ४ सय प्रश्नको उत्तर खोजेर प्रविष्टी गरेको इन्जिनियर गंगाराम रेग्मीले बताए । ‘यसमा अझै धेरै विषय छुटेका छन्, ती थप्न मिल्ने गरी व्यवस्थापन गरेका छौं,’ उनले भने, ‘विद्यालयको खातामा प्रवेश गरेपछि बाँकी तथ्यांक भर्ने काम प्रधानाध्यापकलाई दिने गरी खाली छाडेका छौं ।’ स्वास्थ्य चौकीको जनशक्ति, सेवा र अवस्था, विद्यालय र कलेजको अध्ययन अध्यापन गर्न पाउने संकाय, शिक्षकको दरबन्दी विवरणजस्ता विषय वडासचिवमार्फत विद्यालयले भर्ने गरी ठाउँ खाली गरिएको उनले जनाए ।

हाल गाउँपालिकाभित्र बस्ने जनसंख्या २६ हजार १ सय ६४ छ । बसाइँ नसरेका, रोजगारी र पढाइका लागि पालिकाभन्दा बाहिर बस्ने ३ हजार ७ सय ४ छन् । उनीहरूसमेत २९ हजार ८ सय ६८ जना जनसंख्या रहेको प्रोफाइलबाट थाहा पाइन्छ । ‘जन्मेदेखि ४ वर्ष, ४ वर्षदेखि १० वर्ष र १० देखि १६ वर्षसम्मको उमेर समूहका बालबालिकाको तथ्यांक पनि नामसहित राखिएको छ,’ प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत चूर्णबहादुर कार्कीले भने, ‘साउनदेखि कति जनाले ज्येष्ठ नागरिक भत्ता पाउने अवस्थामा थपिँदै छन् भन्ने पनि देखिन्छ ।’ अपांगता भएकाको तथ्यांकसमेत छ । उक्त तथ्यांकमा परिचयपत्र लिएकाको नाम पनि राखिएको महिला तथा बालबालिका शाखाकी प्रमुख रश्मि शर्माले बताइन् । उनका अनुसार असार मसान्तसम्म २ सय ९४ जनाले अपांगता र ४० जनाले ज्येष्ठ नागरिक परिचयपत्र लिइसकेका छन् ।

यो प्रोफाइल कम्तीमा महिनाको एक पटक अद्यावधिक हुनेछ । कतिपय तथ्यांक भने दिनदिनै सूचना थप्नसमेत सकिने गरी सबै वडासचिवलाई तालिम दिइएको कार्कीले जानकारी दिए । ‘व्यक्तिगत तथ्यांक गल्ती भएको रहेछ भने पासवर्ड दिएर घरकै परिवारलाई थप्न लगाइनेछ,’ उनले भने, ‘सार्वजनिक रूपमा जानकारी नदिए पनि सेवा प्रवाहका लागि उनीहरूको तथ्यांक लिएर पालिकाले गोप्यता कायम गरिदिनेछ ।’ २५ लाख रुपैयाँमा प्रोफाइल तयार भएको हो ।

प्रकाशित : श्रावण १३, २०७८ १२:५७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×