रोपेको वर्ष दिनमै फल्यो स्याउ- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार

रोपेको वर्ष दिनमै फल्यो स्याउ

इटलियन उन्नत जातको स्याउमा फल लागेपछि किसान उत्साहित
हरिराम उप्रेती

गोरखा — व्यावसायिक स्याउखेती थालेका उत्तरी गोरखाका किसान एक वर्षमै स्याउ फलेपछि उत्साहित बनेका छन् । इटलीबाट ल्याएको उन्नत जातका स्याउका बिरुवा गतवर्ष मात्रै रोपिएको थियो । चुमनुब्री गाउँपालिका–४ प्रोकमा गतवर्ष किसानले समूह बनाएर ४ हजार ३ सय ७० बिरुवा रोपेका थिए ।

३ सय रोपनी क्षेत्रफलमा रोपेको स्याउ अहिल्यै फल्न थालेको चुमनुब्री स्याउ ब्लक समूहका अध्यक्ष लाक्पा डुन्डुप लामाले बताए ।

‘पाँच प्रजातिका स्याउ लगाएका थियौं,’ उनले भने, ‘यस वर्षबाट फल्न थालेको छ, एउटै बोटबाट पाँच किलोसम्म स्याउ फल्ने अनुमान गरेका छौं ।’ फर्मबाट २० हजार किलो स्याउ उत्पादन हुने किसानको अनुमान छ । गाउँपालिकाकै नमुना स्याउ फर्मको रूपमा प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य लिएको लामा बताउँछन् । सडक सञ्जाल नजोडिएको प्रोकमा स्याउ बिक्रीका लागि ढुवानीमा भने समस्या छ ।

उत्पादित स्याउ गोरखा बजार, काठमाडौ, चितवनलगायतका सहरमा लगेर बिक्री गर्ने उनको योजना छ । खच्चडमा बोकाएर र हेलिकप्टरमार्फत बजार पुर्‍याउने लामाले बताए । स्याउ बिक्रीमा सहजताका लागि फर्मभित्रै हेलिप्याड पनि बनाइएको उनले बताए । ‘३५ वर्षसम्म एउटा बोटले उत्पादन दिन्छ, वर्षैपिच्छे ५ किलोका दरले उत्पादन बढ्दै जान्छ,’ लामाले भने, ‘एक सय रोपनी आफ्नै जग्गा हो, दुई सय रोपनी लिजमा लिएका छौं, स्याउ फल्न थालेपछि खुसी लागेको छ ।’

प्रोक क्षेत्रमा स्याउ खेती हुँदै आए पनि त्यसले बजार पाएको थिएन । व्यावसायिक रूपले पहिलोपटक स्याउखेती थालिएको हो । दुई हजार ६ सय ५० देखि २७ सय उचाइको उक्त क्षेत्र स्याउ खेतीका लागि हावापानी सुहाउँदो भएको लामा बताउँछन् । ‘यसअघि एक–दुई वटा बोटमा फलेको स्याउ बिक्री गर्न पनि समस्या थियो, नमुनाका रूपमा फर्ममा स्याउ लगाएपछि अरूले पनि सिक्छन्, फर्म हेरेर अरू युवाले पनि यो खेतीतर्फ आकर्षित हुन्छन् भन्ने अपेक्षा हो,’ लामाले भने ।

चुमनुब्री र धार्चे गाउँपालिकामा गत वर्ष ५ हजार ८ सय ७० स्याउका बिरुवा वितरण गरिएको थियो । गोल्डेन डेलिसियस, फुजी र गाला प्रजातिका बिरुवा यहाँका किसानलाई लगाएका छन् । धार्चे–५ सिङलाका रमेश गुरुङले पनि ७ सय ५० बिरुवा स्याउ रोपेर व्यावसायिक खेती थालेका छन् । ३ वर्षअघि ३५ बिरुवा रोपेका गुरुङले गत वर्ष १५ किलो स्याउ बिक्री गरेका थिए । ७ सयमध्ये करिब ६० बोटमा फलेको उनले बताए । ‘तीन वर्षअघि लगाएको ३५ बिरुवाबाट यस वर्ष ३०–४० किलो स्याउ फल्छ भन्ने अनुमान हो,’ उनले भने, ‘पोहोर लगाएको बिरुवा सानो भएर यस वर्ष सबै बोटमा फलेको छैन, अब आउने सालमा चाहिँ ती बिरुवाले पनि उत्पादन दिन्छ ।’ हालसम्म उत्पादित स्याउ गाउँमै बिक्री भइरहेको उनले सुनाए । उनले भने, ‘स्याउ मीठो भए पनि रङचाहिँ अलिअलि कालो देखिएको छ ।’

धार्चे–१ सिरानगाउँ र ५ को सिङ्लामा पनि किसानले व्यावसायिक स्याउखेती थालेका छन् । सिरानगाउँमा २ सय बिरुवा लगाएका किसानका बारीका स्याउमा दाना लाग्न थालेको धार्चेका कृषि प्राविधिक सुरेन्द्र गुरुङ बताउँछन् । धार्चेमा मात्र गत वर्ष १४ सय स्याउका बिरुवा वितरण भएको थियो ।

प्रकाशित : श्रावण १०, २०७८ १२:२२
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

सडकले बर्सेनि सास्ती

हरिराम उप्रेती

गोरखा — लाप्राकबाट ३ घण्टाको पैदल यात्रापछि बारपाक पुगेर जिप चढी शिरबहादुर गुरुङ सदरमुकाम झरे । एक दिन खर्चेर गोरखा बजार आइपुगेका गुरुङलाई लाप्राक फर्कन अझै सास्ती छ । बारपाक सडक खण्डअन्तर्गत बालुवामा पक्की पुलसँगैको पहुँचमार्ग दरौंदीको भेलले भत्काएपछि आउजाउ सकस बनेको हो । 

बाह्रकिलो–बारपाक सडक खण्डअन्तर्गत चोरकाटेखण्ड । फाइल तस्बिर : कान्तिपुर

बारपाक–लाप्राक सडक पनि दुई सातायता अवरुद्ध छ । लाप्राकमा दैनिक उपभोग्य सामान ढुवानी हुन सकेको छैन भने बिरामी र विभिन्न कामले सदरमुकाम झरेकाहरू पनि समस्यामा परेका छन् । बारपाक सडक भएर लाप्राक र गुम्दाका स्थानीय आउजाउ गर्दै आएका थिए । बालुवा बजारसम्म पुगेका स्थानीय पैदल पुलबाट पारि तरेपछि बल्ल जिप चढेर यात्रा गर्छन् ।

‘जिप पाउने/नपाउने पनि ठेगान हुँदैन,’ उनले भने, ‘गाडी नपाए पैदल नै उकालो हिँडेर लाप्राक पुग्नुपर्छ, राङरुङबाटै हिँड्नुपरे लाप्राक पुग्न ६ घण्टा लाग्छ ।’ पुल र सडकसँग फलेक बिछ्याएर स्थानीयले जोखिमका साथ मोटरसाइकल तार्ने गरेका छन् । वर्षात्ले बारपाक–लाप्राक सडक खण्डमा असार १७ पछि सवारी सञ्चालन हुन सकेको छैन । ‘हिउँदमा बनाउँछन्, बर्खामा बगाउँछ,’ गुरुङले भने, ‘यसपटक मात्र होइन, बर्सेनि यस्तै समस्या हो ।’

बारपाक सडक खण्डअन्तर्गत अजिरकोट र बारपाक सुलिकोट गाउँपालिका जोड्ने दरौंदी नदीमाथिको पक्की पुल गत सोमबार पुनः भत्किएको छ । शुक्रबारबाट भेलले भत्काएको पुलसँगैको सडक मर्मतको काम सुरु भएको छ । असार दोस्रो साता पनि पुलसँगै भत्काए पनि सामान्य मर्मतपछि सवारी सञ्चालन हुँदै आएको थियो ।

बारपाक–लाप्राक सडक खण्डअन्तर्गत ठाउँ–ठाउँको पहिरो र कटानले अवरुद्ध बनेको धार्चे गाउँपालिका–४ लाप्राकका वडाध्यक्ष राज गुरुङले बताए । उक्त सडक खण्डअन्तर्गत वर्षात्ले प्यारीखर्क क्षेत्रमा सबैभन्दा बढी क्षति पुगेको छ । ‘बारपाकबाट ट्र्याक्टर, मोटरसाइकल पनि चलेको छैन,’ उनले भने, ‘दैनिक उपभोग्य सामग्री ढुवानी हुन सकेको छैन, भएको पनि सकिँदै छ । बाटोले समस्या पारेको छ ।’ गाउँमा कोही बिरामी परे पिठ्यूँमा बोकेर बारपाकसम्म ल्याउनुपर्ने बाध्यता थपिएको उनले बताए ।

बाह्रकिलो–बारपाकसम्म पनि बर्खाका बेला सवारी आउजाउमा समस्या रहेको स्थानीय बताउँछन् । बारपाकसम्मको ४६ किमिमध्ये ३३ किलोमिटर कालोपत्रका लागि ठेक्का आह्वान गरेर ११ किलो छेवेटार भालुस्वाँरा सडक कार्यालयले काम गरिरहेको छ । सडक कालोपत्रका लागि २०७१ बाट चार खण्डमा ठेक्का लागेको थियो । सम्झौताअनुसार बारपाकसम्मको सडक २०७५ असारसम्म कालोपत्र सकिनुपर्थ्यो । तर अझै १२ किलोमिटर सडक कालोपत्र बाँकी छ ।

बाँकी १२ किलोमिटर सडक चालु आर्थिक वर्ष कालोपत्र सक्ने लक्ष्य रहेको ११ किलो छेवेटार भालुस्वाँरा सडक कार्यालयका इन्जिनियर राजेश यादवले बताए । राङरुङदेखि मान्द्रेसम्मको सडकमा पहिरोले समस्या पारेको उनले बताए । ‘राङरुङ–मान्द्रे सडक खण्डमा दुई किलोमिटर ढलान पनि भएको छ, त्यही खण्डमा पहिरो धेरै छन् क्लियर गर्नुपर्नेछ,’ उनले भने ।

बालुवास्थित पक्की पुलसँगैको सडक शुक्रबारबाट मर्मत सुरु भएको उनले बताए । ‘स्थानीयले खोला डाइभर्ट गर्न दिएनन्, बालुवातर्फ नदीको बहाव सोझिएकाले जाली राख्न पनि समस्या भइरहेको छ,’ उनले भने, ‘पुल जोगाएर गाडी हिँड्न मिल्ने बनाउन काम सुरु गरेका छौं ।’ राङरुङ–मान्द्रे सडकमा साना सवारी सञ्चालन भएको उनले बताए । मान्द्रेमा भत्किएको ५० मिटर सडक बर्खापछि मर्मत गर्ने योजना रहेको उनले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण ९, २०७८ १३:५३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×