‘कहाँ छ हाम्रो सरकार ?’- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार

‘कहाँ छ हाम्रो सरकार ?’

‘घरबार डुबायो । हेलिकप्टर दिनदिनै घुम्छ । तर राहत मिल्दैन । सरकार त कता हो कता ?’
आश गुरुङ

लमजुङ — जेठ ३१ को रातिदेखिको भीषण वर्षापछि बाढीपहिरो मच्चिँदा मनाङको चामेका बासिन्दा सबै माडा (सरकारी कार्यालय क्षेत्र) स्थित कारागार भवनमा गए । बाढीपहिरोमा फसेकाको उद्धारका लागि आएको सेनाको हेलिकप्टर ‘फ्युल’ भर्न पोखरा जाँदा मुख्यमन्त्री कृष्णचन्द्र नेपाली पोखरेलसहित मन्त्री राजीव गुरुङ (दीपक मनाङे) र सांसद चिन्ताबहादुर घले पनि असार ३ गते चामे पुगे ।

मनाङको चामेमा बाढीपहिरो आएपछि विस्थापित भएर सरकारी कार्यालय क्षेत्र माडास्थित कारागारको नयाँ भवनमा बसेका बाढीपहिरोपीडित । तस्बिर: कान्तिपुर

मुख्यमन्त्रीसहितका नेता आएपछि बाढीपहिरोपीडित झुम्मिए । तर राहत भने लगिएको थिएन ।

बाढीपहिरोले वितण्डा मच्चाएको महिना दिन पुग्दा पनि प्रदेश सरकारबाट पीडितका लागि राहत पुगेको छैन । पीडित अमरबहादुर गुरुङले सरकारको तर्फबाट राहत नपाएको गुनासो गरे । ‘नेताहरू आएका थिए । राहत केही ल्याएनन् । त्यसपछि त आउँदै आएनन्,’ उनले भने, ‘हाम्रो गाँसबास खोसिएको छ । यस्तो बेला सरकार आउनु पर्‍यो नि । खै कहाँ छ हाम्रो सरकार ?’

श्रीमती, २ छोरी र १ छोरासहित कारागार भवनमा बसेकामा त्यहाँ पनि खाली गर्नुपर्ने भएपछि बुधबारदेखि डेरा लिएर बसेको उनले बताए । ‘बिहीबार २० किलो चामल बाँडेको थियो । अब किनेर खानुपर्छ भनेको छ । काम छैन । पैसा पनि छैन । ऋणधन गरेर बनाएको घर पहिरोको डिलमै पुग्यो । साह्रै गाह्रो बनायो । कसलाई भन्न जाने ?’ गुरुङले दुखेसो गरे ।

पारि चामेकी मेलिना गुरुङको घर नै डुबाएपछि उनी अहिले नयाँबजारमा दिदीबहिनीकामा बस्न आएकी छन् । सुरुमा तलेखुस्थित आफन्तको घर गएकी उनी पछिल्लो समय गुम्बामा बस्दै आएकी थिइन् । ‘घरबार डुबायो । हेलिकप्टर दिनदिनै घुम्छ । तर राहत मिल्दैन,’ उनले भनिन्, ‘अलिअलि संस्थाले ल्याउँदा रहेछन् । सरकार त कता हो कता ?’

बाढीपहिरोपीडित अझै पनि घर फर्किन सकेका छैनन् । कोही वनजंगल, कोही टेन्टमै छन् । कोही आफन्तकामा र कोही भने डेरा लिएर बसेका छन् । मनाङको चामेमात्रै नभई तल्लो क्षेत्रको धारापानी र तालका बासिन्दा पनि अहिले राहतकै भरमा छन् । सरकारले भने राहत नपठाएको उनीहरूको गुनासो छ । नासों गाउँपालिका अध्यक्ष चन्द्र घलेले संघ सरकार र प्रदेश सरकारले कुनै पनि राहत नदिएको गुनासो गरे । ‘बरु हामीले बेंसीसहरबाट हेलिकप्टरमा ९ वटै वडामा खाद्यान्न पुर्‍यायौं । सधैं हेलिकप्टरबाट पुर्‍याएर साध्य भएन ।’ उनले भने ।

जिल्लाभर असारयता झन्डै पाँच सय जना विस्थापित भएका अनुमान छ । प्रमुख जिल्ला अधिकारी विष्णु लामिछानेले सरकारका तर्फबाट प्रशासनले त्रिपाल, टेन्ट, औषधि दिएको बताए । पीडितलाई उद्धार गरी सुरक्षित ठाउँमा राखेको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार मनाङको खाद्यान्नले १/२ महिना धान्छ । मजदुरलाई भने समस्या छ । ‘पछि राहत पनि नपाउने र किन्न पनि नपाउने समस्या हुन सक्छ । अहिले खाद्य संस्थानमा चामल वितरण गरिरहेका छौं,’ उनले भने । उनका अनुसार खाद्य संस्थानको चामेस्थित कार्यालयमा १ सय ५० क्विन्टल चामल छ । माथिल्लो मनाङको हुम्डेमा ८० क्विन्टल छ । सोना मनसुली १ किलोग्रामको १ सय रुपैयाँका दरले आवश्यकताअनुसार वितरण भइरहेको उनले बताए । ‘संकट हुन सक्छ भनेर विश्व खाद्य कार्यक्रमसँग २ सय २५ क्विन्टल मागेका छौं । खाद्य संस्थानसँग १ हजार क्विन्टल माग गरेका छौं । खाद्यान्न अभाव भए पनि संकटचाहिँ नहोला जस्तो लाग्छ,’ उने भने । उनका अनुसार बाढीपहिरोपछि मनाङमा १ सयभन्दा बढी पटक हेलिकप्टर आएका छन् । संघीय सरकार र प्रदेश सरकारले खाद्यान्न राहत हालसम्म नल्याएको भने उनले स्विकारे ।

मनाङका ४ वटै गाउँपालिका सडक सञ्जालबाट ‘ब्ल्याकआउट’ भएको छ । लमजुङबाट तल्लो क्षेत्रको नासों गाउँपालिका जाने अवस्था छैन । नासों गाउँपालिकाबाट चामे गाउँपालिका जाने सबै सडक र पुल बगाएको छ । चामेबाट माथिल्लो मनाङ जाने बेलिब्रिज मर्स्याङ्दीले डुबाएको छ । झोलुंगे पुल खतरामा परेको छ । चामेनजिकै कोतोबाट विकट नार्पाभूमि जाने पुल झुन्डिएको छ । ‘लमजुङबाट मनाङ आउने हवाईमार्गबाहेक कुनै उपाय छैन,’ प्रजिअ लामिछानेले भने ।

प्रकाशित : श्रावण ३, २०७८ ०९:४६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

मर्स्याङ्दी बाढीको वितण्डा : माथिल्लो मनाङ सडक सम्पर्कबाट विच्छेद

विद्युत्, टेलिफोन, इन्टरनेट नहुँदा पूरा जिल्ला नै ब्ल्याकआउटमा
आश गुरुङ

लमजुङ — जेठ ३१ रातिदेखि मर्स्याङ्दी नदीमा आएको भीषण बाढीले असार १ मा मनाङको सदरमुकाम चामेमा ५ घर डुबायो । सँगैको तातोपानी बगायो । घट्टेखोलामा आएको बाढीले पनि ५ घर बगायो ।

माथिल्लो मनाङ जोड्ने चामेस्थित मर्स्याङ्दी नदीको बेलिब्रिजलाई जोगाउने क्रममा फसेकोडोजर । तस्बिर सौजन्य : होमनाथ पन्थी

मर्स्याङ्दी नदीमा निर्मित माथिल्लो मनाङ जाने एकमात्र बेलिब्रिजमा बाढीले ल्याएका ठूल्ठूला काठका थाम अड्किनुका साथै निरन्तरको बाढीले बेलिब्रिज पुरिदै गयो । बेलिब्रिज पुरिएपछि स्थानीय झोलुंगे पुलबाट आवतजावत गरिरहेका थिए । त्यसकै पनि जगमा क्षति पुगेपछि कोल्टिएको पुल भासिएको छ ।

बाढीले छेउछाउ कटान गरी चामेस्थित लोकप्रिय माविको भान्साघर, आवासगृह पनि बगाएको छ । चामे–५ का वडाध्यक्ष कैले गुरुङका अनुसार मर्स्याङ्दीको बाढीले बेलिब्रिज पुरेको छ । झोलुंगे पुल लठ्ठाले समातेर मात्रै राखेको छ । जग भासिएपछि हिँड्न मिलेको छैन । ‘बेलिब्रिजमुनिबाट बग्नुपर्ने बाढी थुनिएर पुलमाथिबाट बगेको छ । बाढीले चामेतर्फ पर्खाल भत्काउँदै विद्यालयको भवन बगाएको छ, झोलुंगे पुललाई जोखिममा पारेको छ,’ उनले भने ।

उनका अनुसार २/३ दिनयता फेरि बाढी बढेपछि झोलुंगे पुललाई थप जोखिममा पारेको छ । ‘अहिले आपत्कालीनबाहेक अरूलाई हिँड्न दिइएको छैन,’ वडाध्यक्ष गुरुङले भने । उनका अनुसार उक्त पुलले चामे गाउँपालिकाका ४ र ५ वडा जोड्छ । यो माथिल्लो मनाङ जाने एकमात्र सडक र गोरेटोको पुल हो । यही पुल हुँदै विश्व प्रख्यात चक्रीय अन्नपूर्ण पदमार्ग, विश्वकै उच्च स्थानमा रहेकोमध्ये एक तिलिचो ताल, अग्लो हिमाली भन्ज्याङ थोराङला हुँदै मुस्ताङ निस्कन्छ ।

चामे गाउँपालिका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत नरबहादुर चन्दका अनुसार माथिल्लो मनाङको ‘लाइफलाइन’ को रूपमा रहेको बेलिब्रिजमा क्षति पुगेको छ । झोलुंगे पुल हिँड्नै नमिल्ने भएको छ । ‘हुन त बाढीपहिरोले मनाङ नै सडक सम्पर्क विच्छेद छ । विद्युत् छैन । विद्युत् नभएपछि टेलिफोन, इन्टरनेट पनि चलेको छैन’ उनले भने, ‘मनाङ नै ब्ल्याकआउट छ । जति कुरा गरे पनि पीडामात्रै छ ।’

नेपाल प्रहरीका डीएसपी सुवास खड्काका अनुसार निरन्तर वर्षाले पुलमा जोखिम बढ्दै गएको छ । ‘बेलिब्रिज त सबै डुबायो । झोलुंगे पुल पनि ढल्ने खतरा छ,’ उनले भने, ‘एउटा भएको एक्स्काभेटर पनि बाढीमा डुबेकाले काम गर्न सकिएको छैन ।’ बेलिब्रिजमुनिबाट पानी निकासा गर्न सकिए जोखिम कम हुने उनले बताए । एक्स्काभेटर निकाल्न काठमाडौंबाट हेलिकप्टरमा प्राविधिक आए पनि नसकेको उनले बताए ।

सशस्त्र प्रहरी बल नं. ३२ गुल्म, चामे मनाङका डीएसपी होमनाथ पन्थीका अनुसार जोखिमकै समयमा सशस्त्र प्रहरीले सबै बल र विवेक प्रयोग गरेर पुल जोगाउने प्रयास गरेको हो । तर, निरन्तरको वर्षाले सफल हुन सकेन । ‘बेलिब्रिजकै बीचमा गएर ठूलाठूला काठका थाम हटायौं । बाढीले छेउमा बालुवा थुपारेपछि बनेको तालले बेलिब्रिजमै पानी थुनियो । बाढीले धार परिवर्तन गरी झन् क्षति बढायो’ उनले भने । उनका अनुसार सबै कुराको असहजताले समस्या बनाएको छ । ‘ग्यास छैन । खाद्यान्न छैन । न बिजुली, न टेलिफोन । साह्रै पीडामा छौं । तैपनि आफ्नो कर्तव्य निभाइराखेका छौं’ उनले भने ।

प्रमुख जिल्ला अधिकारी विष्णु लामिछानेका अनुसार पानी परिरहेकाले बाढीको सतह बढिरहेको छ । उनका अनुसार बेलिब्रिज बाधजस्तो भएर बसेको छ । क्षति भएको झोलुंगे पुलबाटै जोखिम मोलेर जिल्लावासी वारपार गर्न बाध्य छन् । ‘सामान बोकेर हिँड्न बन्द गरेका छौं । नआई नहुनेलाई प्रहरी राखेर एक्लाएक्लै वारपार गर्ने व्यवस्था मिलाइएको छ,’ उनले भने ।

बेलिब्रिजबाट पानी बगाउने प्रयास गरिए पनि सफल हुन नसकेको उनले बताए । ‘भ्राताङको स्याउबारीबाट माननीय (पोल्देन छोपाङ गुरुङ) को डोजर ल्याउने भनेका छौं । तर, भ्राताङ भीरमै गाह्रो भयो । यहाँको एक्स्काभेटर डुब्यो । अन्यत्र केही ल्याउने ठाउँ छैन,’ उनले भने । उनका अनुसार अहिले लमजुङबाट मनाङ सीमा म्यार्दीभीरसम्म सडक खुलेको छ । बीचबीचमा पहिरो जाने क्रम चलिरहेको छ । ‘सडक खुलाउने विषयमा गृह मन्त्रालयलाई सेना खटाउने वा डुम्रे–बेंसीसहर–चामे सडक योजनालाई फास्ट ट्र्याकमार्फत काम गर्न दिने सम्बन्धमा स्वीकृत प्रदान गर्न भनी पत्राचार गरेका छौं,’ प्रजिअ लामिछानेले भने, ‘नत्र यहाँ वर्ष दिनसम्म सडक बन्दैन ।’

प्रकाशित : श्रावण १, २०७८ १२:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×