गण्डकी अस्पतालमा म्याग्दीकी सुत्केरीको मृत्यु- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

गण्डकी अस्पतालमा म्याग्दीकी सुत्केरीको मृत्यु

घनश्याम खड्का

म्याग्दी — श्वासप्रश्वासमा समस्या भएपछि उपचारका लागि गण्डकी अस्पताल पुर्‍याइएकी मालिका गाउँपालिका–५ देविस्थानकी एक सुत्केरीको मृत्यु भएको छ ।

बेनी अस्पतालका अनुसार अक्सिजनको मात्र ह्वात्तै घटेपछि अक्सिजन दिएर थप उपचारका लागि पोखरा रिफर गरिएकी मालिका–५ की २२ वर्षीया मुना पुन बुढाथोकीको सोमबार दिउँसो गण्डकी अस्पताल पोखरामा मृत्यु भएको हो ।

बेनी अस्पताल व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष बेलबहादुर कुटुवालका अनुसार लक्षणको आधारमा मृतकमा कोरोना संक्रमण आशंका गरिएको र मृत्युपछि स्वाब संकलन गरी पीसीआर परीक्षण गर्न लागिएको छ ।

गत कात्तिक ६ गते पोखराको गण्डकी अस्पतालमा शल्यक्रिया गरी सुत्केरी गराइएकी बुढाथोकी १५ दिनपछि रिफर भइ घर आएकी बुढाथोकीलाई श्वासप्रश्वासमा समस्या भएपछि आइतबार राति प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र दरबाङ ल्याइएकी बुढाथोकीलाई सोमबार बिहान १० बजे बेनी अस्पताल ल्याइएको थियो ।

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७७ १८:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

‘गैंडा नजोगिए ब्रोइलरको फार्म हेर्न चितवन को आउँछ ?’

रमेशकुमार पौडेल

चितवन — प्राकृतिक कारण, दुर्घटनाका साथै चोरी सिकारीले पनि गैंडा मर्ने क्रम बढ्न थालेपछि संघीय संसदको कृषि सहकारी तथा प्राकृतिक स्रोत समिति चितवन आएको छ । समितिका सभापति पूर्णकुमारी सुवेदीको नेतृत्वमा आएको टोलीले आइतबार निकुञ्ज मुख्यालय कसरामा निकुञ्जका अधिकारी र सेनाका गणपतिसँग गैंडा मर्नुको कारण र अवस्थाबारे जानकारी लियो । सोमबार सौराहामा स्थानीय सरोकारवालसँग छलफल गर्‍यो ।

‘गैंडा मर्ने अवस्था डरलाग्दो देखिन थाल्यो । संख्या मात्रै हेरेर र गनेर बस्न भएन । समितिले यसलाई गम्भीरताका साथ लिएको छ । समस्याको कारण खोतल्न, उपाय पत्ता लगाउन फिल्डमै आएका हौं । यसपछि हामी प्रतिवेदन लेख्छौं । सरकारलाई सुझाव र निर्देशन दिन्छौं,’ समितिका सभापति पूर्णकुमारी सुवेदीले भनिन् । संसदीय समितिको सफारिसका आधारमा सरकारले संरक्षणका लागि पाइला चाल्ने विश्वास उनको छ ।

यो आर्थिक वर्षको साउनयता मंसिर १३ सम्म चितवन निकुञ्ज र यस आसपासको क्षेत्रमा १६ वटा गैंडा मृत फेला परेका छन् । तीमध्ये चारवटा गैंडालाई तस्करहरुले खागका लागि मारेको निकुञ्ज कार्यालयले जनाएको छ । पछिल्ला वर्षमा तस्करहरुले गैंडा मार्ने क्रम सुस्ताए पनि अन्य कारणले मर्ने क्रम बढ्दो थियो । यो वर्ष चोरी सिकार पनि सुरु भएका कारण संरक्षणकर्मीहरु चिन्तित बनेका हुन् ।

‘कोरोनाको यस्तो महामारीको बेलामा पनि भेला गर्नु पर्ने अवस्था आयो । किन दौडेर आउनु पर्‍यो भन्दा चितवन निकुञ्जमा दिन प्रतिदिन प्राकृतिक वा अन्य कारणले गैंडा मर्न थाले । यसो किन भयो भन्ने चासो नै हाम्रो हो’, समितिका सदस्य राजबहादुर बुढा क्षेत्रीले भने । ०७०/७१ सालयता १५६ वटा गैंडा मरेको सुन्दा झसङ भएको उनले बताए । गैंडाजस्ता दुर्लभ वन्यजन्तु जोगाउन चितवन र सिंगो देश चिन्तित हुनु पर्ने उनले बताए ।

‘दुर्लभ जीव जोगाउने मानव दायित्व एकातर्फ छ । अर्कोतर्फ के हो भने गैंडा हेर्न देश विदेशबाट लाखौं पर्यटकहरु आउँछन् । देशको अर्थतन्त्रमा टेवा पुगेको छ । यही गैंडा बाघ, गोही नजोगिए चितवनमा ब्रोइलरको फार्म हेर्न कोही आउँदैन । यसको हेक्का हामी सबैलाई छ,’ संसदीय समितिका सदस्य बुढा क्षेत्रीले भने । निकुञ्ज प्रशासन, सेना, र स्थानीयको मिहेनतले नै संरक्षण प्रभावकारी हुने उनले बताए ।

‘हजारजति सेना छ । निकुञ्ज प्रशासनका कर्मचारीहरु छन् । उनीहरु यही कामका लागि तालिम प्राप्त जनशक्ति हो । तैपनि गैंडा मरेर, सडेर, गन्हाएर र हड्डीमात्र बाँकी रहेपछि बल्ल थाहा हुने रहेछ । यसो किन भइरहेको छ,’ बुढा क्षेत्रीले प्रश्न गरे । चोरी सिकारी र अन्य समस्याको सत्यतथ्य अवस्थ पत्ता लगाएर सही समाधान खोज्ने बेला आएको हुँदा आफूहरुको टोली चितवन आएको उनले बताए ।

निकुञ्ज प्रशासन, सेना र स्थानीयको सहकार्य जहाँ राम्रो छ त्यहाँ समस्याहरु खासै नदेखिएको हुँदा चितवनमा यो पक्षमा पनि बुझ्ने उनले बताए । सुझावका आधारमा प्रतिवेदन तयार गर्ने र त्यसका आधारमा सरकारले उचित कदम चाल्ने उनले बताए ।

संसदीय समितिले सोमबार सौराहामा आयोजना गरेको गैंडा सिकारको कारण र समाधान बारेको छलफल कार्यक्रम । तस्बिर : रमेशकुमार पौडेल/कान्तिपुर

सौराहामा स्थानीय तहका प्रमुखहरु पनि सहभागी थिए । माडी नगरपालिकाका मेयर ठाकुर ढकालले चोरीसिकारी नियन्त्रणका लागि नगरपालिका पनि अग्रसर भएको बताए । माडी क्षेत्रमा पनि गैंडा मुद्दामा परेका व्यक्तिहरु भएका कारण प्रहरी र सशस्त्र प्रहरीलाई त्यस्ता संवेदनशिल स्थलको निगरानी गर्न भनेको उनले बताए । माडी क्षेत्रमा गैंडा मर्‍यो या माडीका मान्छेले गैंडा मारे भन्ने अवस्था आउन नदिने प्रयासमा लागेको उनले बताए ।

वाग्मती प्रदेशसभा सदस्य तथा चितवन निकुञ्जको मध्यवर्ती क्षेत्र व्यवस्थपन समितिका पुर्व अध्यक्ष कृष्ण भुर्तेलले कोरोना संकट गहिरिँदा समुदायको ध्यान संरक्षणमा नपरेका कारण चोरीसिकारीको समस्या आएको बताए । उनले निकुञ्जले उचित रणनीति बनाएको भए संकट नआउने बताए । निकुञ्जको चोरी सिकारी इकाइको अवस्था मजबुद बनाउने उनले सुझाव दिए ।

संविधान सभाको सदस्यसमेत रहेका चेपाङ समुदायका अगुवा गोविन्दराम चेपाङले चोरी सिकारी नियन्त्रण गर्ने भन्दै सोझा गाउँलेहरुलाई समाउने तर तस्करहरुलाई छुन नसक्ने परिपाटीले संरक्षण प्रभावकारी बन्न नसकेको बताए । ‘गैंडा सिकार गरेको भन्दै सबैभन्दा धेरै समातिने चेपाङहरु छन् । ५९ सालतिर गैंडा मारेको भनेर ८३ जना चेपाङ समातिएका थिए । २५ वटा गैंडा मारेको भनेर राजकुमार चेपाङ जेलमा छन्,’ गोविन्दरामले भने ।

समातिने चेपाङहरुले बाटो देखाएको, भात पकाएको, गैंडा बस्ने ठाउँ चिनाएको उनले बताए । ‘एक दुईजनाले गैंडा नै मारेका पनि थियो होला । तर खाग बेच्न लैजाने त अरु थियो नि । राजकुमारले २५ वटा गैंडा मार्दा खाग किन्ने को थियो ? उनीहरु त कहिल्यै समातिएनन् । अनि संरक्षण कसरी हुन्छ,’ उनले प्रश्न गरे ।

चितवन निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत अणनाथ बरालले संसदीय समितिको मुख्य चासो चोरीसिकारीका कारण के हो, यसलाई रोक्न के गर्न सकिन्छ भन्ने रहेको बताए । ‘हामीले कारणहरु भनेका छौं । भदौमा गोली पड्कनुको कारण त्यो बेला भित्र रहेका सेनाका तीनवटा पोस्ट बाहिर आउनु थियो भन्यौं । सुधार गर्नु पर्ने क्षेत्र र उपाएहरु प्नि बताएका छौं । उपयुक्त सिफारिस हुन्छ भन्नेमा आशावादी छौं,’ बरालले भने ।

ठूलो एकसिंगे गैंडा विश्वबाट लोप हुने अवस्थामा पुगेको दुर्लभ वन्यजन्तु हो । यो गैंडा नेपाल र भारतका केही सिमित संरक्षित क्षेत्रमा मात्रै लगभग ३५ सयको हाराहारीमा छ । नेपालमा ६४५ गैंडा छन् । जसमध्ये चितवन निकुञ्ज र यस आसपासका वन क्षेत्रमा ६०५ गैंडा छन् । गैंडा मारेमा, यसको अंगको ओसारपसार र कारोबार गरेमा १० लाख रुपैयाँसम्म जरिवाना या १५ वर्षसम्म कैद वा कैद र जरिवाना दुवै हुने कानुनी व्यवस्था छ ।

प्रकाशित : मंसिर १५, २०७७ १८:३९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×