विस्थापितलाई बासको चिन्ता- गण्डकी - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

विस्थापितलाई बासको चिन्ता

प्रकाश बराल

बागलुङ — दिउँसो बारीमा काम गर्न गए पनि जैमिनी नगरपालिका–१ का बलराम पौडेलको परिवार सुत्न बागलुङ नगरपालिका–१२ को अमलाचौर पुग्छ । कोरोना संक्रमणको त्रास अझै हटेको छैन । त्यसैले बास पाउन पनि सजिलो छैन । बाढीपहिरोले घर जोखिममा पारेकाले गाउँमा बस्न सकेका छैनन् । त्यसैले अमलाचौरमा अरूकै पालीमा ओत लागेर बिहान काममा फर्कन्छन् ।

टुनीबोट गाउँका भेषराज पौडेलको परिवार ९ दिनसम्म सरंगेस्थित कालीगण्डकी दूध उत्पादक सहकारीको संकलन केन्द्रमा बसे । मंगलबारदेखि कुस्मीसेरा बजारमा डेरा लिएका छन् । ‘बाहिर खान नमान्ने भएकाले आमालाई बहिनीको घर पठाएको छु, हामी डेरा लिएर बसेका छौं,’ पौडेलले भने, ‘सात घर भत्केका छन्, उनीहरू फर्कने अवस्थामा छैनन्, हामी भने सहज भइदिए फर्कने योजनामा छौं ।’

ग्रामीण सडक खन्दा खसेको बाढीपहिरोले यहाँका ३९ परिवार जोखिममा परेपछि विस्थापित भएका हुन् । सबै घरमा हिलो पसेको छ । कतिको घर पहिरोले भत्काउने अवस्थामा छ । यहाँ पुग्ने सडकमै दर्जनौं पहिरो छन् । यातायातका साधन चल्दैनन् ।

रेडक्रस, उद्योग वाणिज्य संघ, लायन्स क्लब, बैंकर्स एसोसिएसनजस्ता संस्थाले नगद र जिन्सी सहयोग गरेपछि पीडितहरू सार्वजनिक भवन र छिमेकीको पालीमा बस्न सकेका छन् । नगरपालिका र गण्डकी प्रदेश सरकारले मृतकका परिवारलाई राहत बाँडेको छ । यहाँको पहिरोमा दस दिनअघि तीन जनाको ज्यान गएको थियो ।

बडीगाड गाउँपालिका–२ स्थित मध्यपहाडी लोकमार्गबाट दगातुमडाँडा जाने ग्रामीण सडकको पहिरोले चार परिवार विस्थापित छन् । पटकपटक खस्ने पहिरोले यहाँका दुर्गा अर्याल, धनबहादुर घर्ती, जितबहादुर विक र धनबहादुर थापाका ४ घर पुरिएका छन् । उनीहरू छिमेकीको घरमा आश्रय लिएर बसेका छन् ।

ढोरपाटन नगरपालिका–९ को भुजीखोलाको बाढीपहिरोले विस्थापित भएकालाई पनि उस्तै चिन्ता छ । कोही छिमेकीको घरमा बस्छन् । कतिपय ढोरपाटनस्थित आफ्नै गोठमा सरेका छन् । १५ परिवार भने पाल टाँगेर बसेका छन् । ‘खानका लागि चामल, दाल र तेल पाएका छौं तर बस्ने बास छैन,’ लाकुरीबोटका जितबहादुर सुनारले भने, ‘कति दिन विद्यालयको कोठामा बस्ने ?’ सुनारका ८ जनासहित तीन परिवार विद्यालयमा आश्रय लिएर बसेका छन् ।

उनीहरूको घर बगाएपछि केही सम्पत्ति बाँकी छैन । ‘दैनिक झरी परिरहेकाले पालमा पानी चुहिएर भिजिन्छ’ सुकुरदुङकी बिना घर्तीमगरले भनिन्, ‘तीन वर्षको छोरासहित पालमा बस्न थालेको महिनादिन पुग्न लागिसक्यो ।’ भदौ १७ गतेको पहिरोले उनीहरू विस्थापित भएका थिए । तत्काल घर बनाउने अवस्था नभएपछि उनीहरू चित्रा र पाल टाँगेर बसेका हुन् । पीडितलाई ढोरपाटन नगरपालिकाले ६ बोरा चामल दिएको छ । त्यसअघि अन्य दाताले दिएको दुई बोरा चामल दिएका थिए ।

छिमेकीको घरमा आश्रय लिइरहँदा समस्या परेपछि डेढ वर्षको छोरा लिएर ढोरपाटनतिर लागेको स्थानीय लक्ष्मी विकले बताइन् । उनी सामानमाथि छोरा बोकेर पैदलै हिँडिरहेकी थिइन् । पहिरोले ढोरपाटनतर्फ जाने सडक भत्काएको छ । पूरै सडक खोल्न एक महिनाभन्दा बढी लाग्ने नगरप्रमुख देवकुमार नेपालीले बताए । लक्ष्मीका सासू–ससुरा पशुचरनका लागि पहिल्यैदेखि ढोरपाटनमै छन् । चिसो लागेपछि भने माथि बस्न सकिँदैन । त्यति बेला कता बस्ने भन्ने पिरले उनीहरूलाई सताइसकेको छ । सानो बच्चा भएकाले उनी गाउँमै बसिरहेकी थिइन् । पहिरोले घर बगाएपछि बस्ने स्थान नपाएर पाटन उक्लेको लक्ष्मीले सुनाइन् ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७७ १३:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

जो खानासँगै पस्किन्छन् कला

शनिबार मात्र सुमनले सत्याग्रहमा रहेका डा. गोविन्द केसीको मुखाकृति फलफूलमा कुँदेका छन् । यसअघि पनि कुलमान घिसिङदेखि अनुराधा कोइरालासम्मको आकृति कुँदेर वाहवाही बटुलिसकेका छन् ।
बुनु थारु

काठमाडौँ — कक्षा १० को अन्तिम दिन । विद्यालयमा बिदाइ कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो । सुमन विश्वकर्माले गीत गाउनुका साथै नृत्य पनि प्रस्तुत गरे । थुप्रै विधामा पुरस्कार हात पारे । तत्कालीन सांसद घनश्याम खतिवडा कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि थिए ।

सुमनको प्रतिभा देखेर उनले कार्यक्रम सकिएपछि सोधे, ‘आरोहण गुरुकुलको नाटक कार्यशालामा जान्छौ त ?’ सुमनले स्वीकृति जनाए । एसएलसी सिध्याएपछि आफ्नो छोरा रंगकर्मी प्रवीण खतिवडालाई भेट्नू भन्दै उनले फोन नम्बर दिए ।

‘मलाई त अरू के चाहियो ? नाच्न, गाउन अनि अभिनय गर्न पाइन्छ भनेर फुरुंग परेँ,’ सुमन सम्झन्छन्, ‘कहिले एसएलसी दिउँला अनि काठमाडौँ जान पाउँला भनेर सपना बुन्दै बस्न थालेँ ।’

बुबा खाडी मुलुकमा काम गरेर फर्किएका थिए । उनी छोरोलाई पनि विदेश नै पठाउन चाहन्थे । तर सुमनमा कलाकारिताको नशा बसिसकेको थियो ।

एसएलसी दिएपछि आमाबुबालाई ‘कन्भिन्स’ गरेर उनले मोरङबाट काठमाडौँको यात्रा तय गरे । २०६६ मा काठमाडौँ आएपछि उनको फराकिलो संसार सुरु भयो । पुरानो बानेश्वरस्थित आरोहण गुरुकुलमा नेपालका विभिन्न ठाउँबाट आएका साथीहरूसँगै कार्यशालामा सहभागी भए ।

भिडियाे :

अभिनय कक्षामा सहभागी हुँदा पनि उनको ध्यान चित्र कोर्नमै जान्थ्यो । एक दिन अग्रज रंगकर्मी सुनील पोखरेलले प्रशिक्षण दिँदै थिए । त्यही बेला सुमनले उनको स्केच तयार पारेछन् । कक्षा सकिएपछि उनलाई देखाए ।

‘सरले स्याबासी पनि दिनुभयो र क्लासभन्दा अन्त ध्यान दिएको भनेर गाली पनि गर्नुभयो,’ सुमनले हाँस्दै सुनाए ।

उनी एकमहिने कार्यशालामा छनोट भए । त्यसपछि विराटनगरकै गुरुकुलमा पठाइयो । एसएलसीको रिजल्ट आइसकेको थियो । अब कुन विषय पढ्ने, मेसो पाउन सकिरहेका थिएनन् । त्यति बेला होटल म्यानेजमेन्ट पढ्ने लहर नै चलेको थियो । साथीहरूले हौस्याए । लहलहैमा यही विषय रोजेका उनी अहिले होटल लाइनमै आइपुगेका छन् ।

कुलमान घिसिङ

सुमन गुरुकुलकै होस्टलमा बसेर पढ्न थाले तर पढाइमा ध्यान लगाउन सकेनन् । ‘त्यति बेला नाटकमा त्यति भविष्य छैन कि जस्तो लाग्यो । अहिलेजस्तो सहज पनि थिएन स्कोपका हिसाबले,’ उनले भने, ‘अन्त्यमा पढाइ नै रोजेँ ।’ एक वर्षपछि उनले रंगकर्म छोडे ।

प्लसटु सिध्याएपछि सुमनले दुई वर्ष यत्तिकै बिताए । त्यसपछि स्नातक पढ्न काठमाडौं छिरे । इन्टरनेसनल कलेज अफ होटल म्यानेजमेन्टमा ब्याचलर इन होटल म्यानेजमेन्ट विषय लिएर पढ्न थाले । ‘होटल म्यानेजमेन्टमा पनि क्रिएटिभ डिपार्टमेन्ट कुन हो, त्यसैमा छिर्छु भनेर सोच बनाएँ, किनकि कला भन्ने चिज मबाट छुट्न सक्दैन, कसरी खानाहरूसँग प्ले गर्न सकिएला भनेर सोच्थेँ,’ उनी भन्छन् ।

अनुराधा कोइराला

स्नातक सिद्धिएपछि सुमनले इन्टर्नसिपका लागि दुबई जाने मौका पाए । नयाँ कुरा सिक्न पाइने ठूलो उत्साह थियो । तर हाउसकिपिङमा गएका उनलाई किचनमा छिर्नै दिइएन । ‘म त किचेनमा काम गर्न पाइन्छ भनेर गएको तर ट्वाइलेट र बेड सफा गर्ने काम गर्नुपर्‍यो । हुन त हाम्रै विषयमा परे पनि मेरो रुचि किचेन डिपार्टमेन्टमा थियो,’ उनले सुनाए, ‘म त्यहाँ रमाउन सकिनँ र पैसा तिरेर फर्कें । किनकि इन्टर्नसिप पूरा भएको थिएन ।’ उनी दुबईमा ८० दिनको बसाइपछि काठमाडौँ फर्किए ।

फलफूलमा कला

दुबईबाट फर्किएपछि सुमनले होटल र्‍याडिसनमा ६ महिना ट्रेनीका रूपमा काम गर्ने अवसर पाए । त्यहाँ विभिन्न सेफहरूसँग घुलमिल हुँदा उनलाई उनीहरूजस्तै बन्ने इच्छा जाग्यो । क्रिसमसको समय थियो, सुमनले खरबुजामा सान्टाक्लजको अनुहार, जिसस क्राइस्ट र केही फूलहरूको आकृति बनाए ।

‘त्यो नै मेरो जीवनको पहिलो फ्रुट कार्भिङ हो,’ उनले हौसिँदै सुनाए, ‘सबैले मेरो कलाको प्रशंसा गरेँ । धेरैले फलफूलमा फूलहरू बनाएका थिए तर मानिसको अनुहार बनाएका थिएनन् ।’

फलफूलमा कसरी आकृति दिन सकिएला भनी स्वाध्ययन गर्ने बानी र अभ्यासले त्यो सम्भव भएको उनी बताउँछन् । मोरङका २८ वर्षीय सुमनले ललितकलाको औपचारिक शिक्षा लिएका होइनन् । मामाले चित्रकलामा रुचि जगाइदिएको बताउँछन् । पहिले उनी विभिन्न पोस्टर, ब्यानर, फ्लेक्सहरूमा लेख्ने र चित्र बनाउने गर्थे ।

सुमन दुई वर्षयता झम्सीखेलस्थित भिभान्त होटलमा काम गर्दै छन् । एक महिनाको नाइट ड्युटीमा उनी रातभर किचेनमा अभ्यास गरिरहन्थे । बिस्तारै हात पनि बस्दै गयो । उनी सुरुमा किचेनमै उपलब्ध चक्कु प्रयोग गरेर आकृति बनाउँथे । फ्रुट कार्भिङ गरेर आकृति बनाउन अलि विशेषखाले चक्कु चाहिन्छ । सुमनको कला देखेर प्रभावित भएका वरिष्ठ सेफ खिम बरालले उनलाई आफूले प्रयोग गर्ने ‘फ्रुट कार्भिङ टुल्सहरू’ दिए ।

डा. गाेविन्द केसी

उनी आफूले काम गर्ने होटलमा तरकारी तथा फलफूल लिएर आउने मान्छेलाई पहिले नै छानेर फलफूल ल्याइदिन भन्छन् । फर्सी, स्विट लेमन, मेवा, खरबुजा, गाजर, मुला आदिमा आकृति कुँद्न सक्छन् । फूललगायत साना आकृति कुँद्न खासै समय नलाग्ने तर मान्छेको पोट्रेट बनाउन बनाउन ३ देखि ४ घण्टासम्म लाग्ने सुमनको अनुभव छ । उनका अनुसार आकृति कुँदिने फलफूल अण्डाकारको हुनुपर्छ । यो पाकेको र ताजा पनि हुन जरुरी छ । यसरी बनाइएका आकृति कम्तीमा एक साता टिक्छन् । खरबुजा नरम हुने भएकाले यसमा बनाउन अलि सजिलो हुन्छ । फर्सीमा आकृति दिन गाह्रो हुन्छ तर अरूमा भन्दा राम्रो बन्छ ।

बिदाको दिन शनिबार उनले १९औँ सत्याग्रहमा बसिरहेका डा. गोविन्द केसीको मुखाकृति बनाएका छन् । भन्छन्, ‘जनताका लागि लडिरहेका व्यक्तिको समर्थनमा बनाएको हुँ ।’ उनले कुलमान घिसिङ, अनुराधा कोइरालाको मुखाकृति, गणेश देउता, सान्टाक्लजको चित्र र भिजिट नेपाल २०२० को लोगोसमेत फलफूलमा कुँदेका छन् । उनलाई सबैभन्दा मन परेको भने अनुराधा कोइरालाको मुखाकृति हो । फर्सीमा कुँदेर बनाइएको उक्त आकृतिमा अनुराधा बोल्नै लागेझेँ मुस्कुराइरहेकी देखिन्छिन् । सुमनको यी सीप विभिन्न बिहे पार्टी तथा विशेष समारोहहरूमा ‘डिस्प्ले’का रूपमा देखिन पाइन्छ ।

भिजिट नेपाल २०२०

‘फ्रुट कार्भिङ’ भनेको फलफूललाई सिँगार्ने कला हो जुन युरोपेली र अन्य एसियाली मुलुकमा प्रचलित छ । विदेशतिर क्युलिनिरी टेक्निकका रूपमा लिइने यो विषय पढाइ हुन्छ । यसरी पढेका सेफहरूको स्कोप पनि राम्रो छ । प्रोफेसनल सेफहरूले खानालाई थप आकर्षक देखाउन ‘फ्रुट कार्भिङ’को प्रयोग गर्छन् ।

हाउस अफ राजकर्णिकारले आयोजना गरेको ‘मास्टर सेफ च्यालेन्ज नेपाल २०१९’ का विजेतासमेत हुन्, सुमन । खाना बनाउनसमेत पोख्त उनी अहिले खानेकुरामामार्फत आफ्नो कला पस्किन पाएकोमा खुसी मान्छन् । ‘फ्रुट कार्भिङ’ गर्ने सेफ नेपालमा एकदमै कम छन् । यसलाई एकेडेमिक रूपमा लैजाँदा यसका जनशक्ति थपिने र स्कोप पनि बढ्ने उनको बुझाइ छ । सुमनलाई आफ्नो सीप अरू सेफहरूलाई पनि सिकाउन मन छ । अनि उनलाई विश्व–बजारमा नेपाली खाना चिनाउन मन छ । ‘विदेश जाँदा खानाको मेन्युमा चाइनिज, कन्टिनेन्टल, इन्डियन खाना हुन्छन् तर नेपाली खाना हुँदैन,’ सुमन भन्छन्, ‘ठूला सेफहरूको ग्रुपिजमका कारण विश्वमा नेपाली खाना नचिनिएको हो ।’

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७७ १३:१२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×