कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

पढ्दै र कम्प्युटर सिक्दै आमाहरू

घनश्याम खड्का

(म्याग्दी) — सदरमुकाम बेनीको पश्चिम म्याग्दीखोला किनारमा उज्यालो बैकल्पिक विद्यालय छ । विद्यालयको ३ कक्षाकी नियमित विद्यार्थी हुन बेनी नगरपालिका–३ भकिम्लीकी ७० वर्षीया दिलमाया पुन । ३ वर्षअघि भर्ना भएर उनले पढ्न सुरु गरेकी थिइन् ।

‘कखरा, एबिसी र हिसाबका जोडघटाउ सिकें । भागा र गुणन गर्न अलि अप्ठेरो लागेको छ,’ उनले भनिन्, ‘यो उमेरमा पढ्न पाउँदा खुसी छु ।’ उनी विद्यालयकै जेठी विद्यार्थी हुन् ।


पुनमात्र होइन, पर्वतको जलजला गाउँपालिका–३ वारीबेनीकी ६० वर्षकी रेनु मल्ल, मालिका–७ की ५० वर्षीया तुलकुमारी मल्ल, बेनीकी ५३ वर्षीया लालकुमारी सापकोटा, ५६ वर्षकी भुलमायाँ तिलिजा, ६० वर्षकै राधिका आचार्य र ४३ वर्षकी देवी सुवेदी विद्यार्थी हुन् । सुवेदी त एकघन्टा पैदल हिंडेर स्कुल पुग्छिन । ‘चार वर्षअघि ३ कक्षामा भर्ना भएर पढ्न थालेकी थिए अहिले ८ कक्षामा पुगे’ रेनुले भनिन, ‘सामान्य अंग्रेजी पनि जानेको छु । क्याल्कुलेटरमा भागा र गुणनको हिसाब पनि गर्छु । अझ ठूलो कुरा त कम्प्युटरमा आफ्नो नाम टाइप गर्न जानेको छु ।’ पढ्ने उमेरमा नपाएको र अहिले छोराछोरी हुर्केपछिको फुर्सद समयमा पढेर धोका मेटाएको बताउने उनी साना बालबालिकालाई पढाउन सक्ने हैसियत बनाएको भन्दै दंग छिन् ।


औपचारिक शिक्षाबाट वञ्चित वयस्कलाई शिक्षाको मूलधारमा ल्याउन सञ्चालित उज्यालो विद्यालयमा अहिले ९ कक्षासम्मको पढाइ हुन्छ । पढ्ने इच्छा भए उमेरले छेक्दैन भन्ने गतिलो अवसर विद्यालयले दिएको छ । विद्यालयमा १५ देखि ६० वर्ष समूहका ६८ आमा अध्ययनरत छन् । केही ६० वर्षमाथिका पनि छन् । नाम मात्र लेख्न सक्ने धोकाले पढ्न थालेका आमाहरूले अहिले नेपाली, अंग्रेजी, गणित विषय पढ्दै, लेख्दै र कम्प्युटर पनि चलाउन सिकिरहेका छन् ।


तत्कालीन जिल्ला शिक्षा कार्यालयको विद्यालय क्षेत्र विकास कार्यक्रमअन्तर्गत ०७३ देखि विद्यालय सञ्चालनमा छ । ‘बाल्यकालमा भाइबहिनी स्याहार्न र किशोरावस्थामा गोठ स्याहार्दै बित्यो । उतिबेला पढ्न नपाएकाले दाँतमा ढुंगो लागेझै भएर पढ्न थालेकी’ ५६ वर्षकी भुनुमाया तिलिजाले भनिन्, ‘अनपढ हुँदा सामाजिक तथा राजनीतिक क्षेत्रमा पछि परेको महसुस पनि भयो ।’ उनी ९ कक्षामा पढ्छिन् ।


विद्यालयमा अक्षर चिन्न गएकालाई पहिलो तहमा, ३ कक्षा पढ्दै छाडेका दोस्रो तह र ५ कक्षासम्म पढेर विद्यालय छाडेकालाई तेस्रो तहमा राखेर पढाइन्छ । ५ कक्षामाथि पढ्ने आमाका लागि छुट्टै कम्प्युटर कक्षा थपिएको छ । ‘मागअनुसार ५ कक्षामाथिका आमा विद्यार्थीलाई कम्प्युटरको आधारभूत विषय पढाउँछौं,’ विद्यालयकी संयोजक रीता गर्बुजाले भनिन् । प्रकाशित : फाल्गुन १५, २०७६ ०९:४५

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

१५ दिने मिथिला परिक्रमा : जति पाइला, त्यति पुण्‍य;

नेपालमा १०५ र भारतमा २८ किमि यात्रा पैदलै पूरा गरिन्छ 
अजित तिवारी

(जनकपुर) — १५ दिने लामो र कठोर परिक्रमामा हिँडेकी जनकपुर–८ सुन्दर सदनकी ८० वर्षीया पटवानी सखी सोमबार अचानक बिरामी परिन् । निरन्तरको हिँडाइले थलिएकी सखीलाई उच्च रक्तचाप देखिएपछि उपचारका लागि भारतको जयनगरस्थित अस्पतालमा भर्ना गरियो । 

चिकित्सकले उनलाई आराम गर्न सल्लाह दिए तर सखीलाई भने परिक्रमामा सहभागी भइहाल्ने हुटहुटीले डिस्चार्ज गर्न चिकित्सकलाई दबाब दिइन् । रक्तचाप सामान्य भएपछि उनी बुधबारबाट फेरि परिक्रममा सहभागी भएकी छन् । सुन्दर सदन मन्दिरका महन्थ नवलकिशोर यादवका अनुसार परिक्रमाप्रतिको अटुट लगावले नै उनलाई ८० वर्षको उमेरमा पनि ठमठम हिँड्न सहज भइरहेको छ । ‘परिक्रमामा सहभागीहरू विश्राम गर्ने थलोमा सखी दिनहुँ कथा वाचन गर्छिन्,’ महन्थ यादवले भने, ‘बिरामी भए पनि कथा वाचन गर्न टुटाउँदिनन् ।’ जति पाइला हिँडे उतिकै पुण्य पाइने लोभमा हरेक वर्ष फागुनमा हुने १५ दिने मिथिला परिक्रमामा सहभागी हुनेहरूको संख्या बढ्दो छ ।

आइतबार धनुषाको ठेरा कचुरीबाट शुभारम्भ परिक्रमा बुधबार महोत्तरीको मटिहानी पुगेको छ । यो धार्मिक परिक्रमा नेपाल र भारतका विभिन्न स्थानमा १५ दिनसम्म घुमेर फागुपूर्णिमाका दिन सम्पन्न हुनेछ । १५ औं दिन धार्मिक सहर जनकपुरको अन्तरगृह परिक्रमा गरेपछि तराईमा होली पर्व मनाइने चलन छ । नेपाल र भारतको १३३ किलोमिटर भूभागको परिक्रमा गरिने यो धार्मिक उत्सवमा दुबै देशका सयौं भक्तजन सहभागि हुन्छन् । परिक्रमामा सहभागि साधु–सन्त र सर्वसाधारणले नेपालमा १०५ किमि र भारतको २८ किमि क्षेत्र पैदलै हिंड्नेछन् । बिहान सूर्योदयदेखि हिंड्न सुरु गर्ने परिक्रमामा सहभागीहरू खानबस्नको प्रबन्ध आफैं मिलाएका हुन्छन् ।

फागुन अमावश्याको दिन कचुरीको मिथिलाविहारी मन्दिरबाट सुरु भएको परिक्रमा भारतको कलानेश्वर, फुलहर हुँदै महोत्तरीको मटिहानी, जलेश्वर, मडई, ध्रुवकुण्ड, कञ्चनवन तथा धनुषाको पर्वता, धनुषाधाम, सतोषर, औरही औरसाहा हुँदै फेरि भारतको करुणा, विसौल र कलानेश्वर पुगेर जनकपुर फर्किन्छन् । परिक्रमामा सहभागीहरू खानेकुरा, सुत्ने–ओछ्याउने, कपडा र औषधी सँगै बोक्छन् । टायर–गाडामा सामान ओसार्ने परिक्रमाका सहभागीहरूका लागि १६ स्थानमा विश्राम स्थल तोकिएको हुन्छ । रमाइलो कतिसम्म कि नेपाल–भारतका साधुहरू गाई, घोडा, उँट र बाँदरसमेत सँगै लिएर परिक्रमामा सहभागी हुन्छन् ।

साधु–सन्तको सामान पनि यिनै जनावरलाई बोकाइन्छ । जानकी मन्दिरका उत्तराधिकारी महन्थ रामरोशन दासका अनुसार राजा जनकको भूभाग रहेको ८४ कोस (१३३ किमि) को परिक्रमा गर्दा मोक्ष प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ । ‘साधु–सन्तहरूले परिक्रमाको रुट तोकेका हुन्,’ दासले कान्तिपुरसँग भने, ‘परिक्रमामा जति पाइँला हिंडे, उति पाप कट्ने विश्वास छ । परिक्रमामा सहभागिहरूको वासस्थान गाउँ–बस्ती भन्दा पर पोखरीको डिल वा आँपको वगैचामा राखिन्छ । भर्खरै मुना पलाएको आँपले बगैचा बासनामय छ । त्यही बिश्राम गर्ने परिक्रमाका सहभागिहरू धार्मिक नाँचगान गरेर रमाउँछन् । परिक्रमाकर्मी हतपत्ती गाउँ–बस्ती छिर्दैनन् । बिश्रामस्थलमा नजिकका गाउँ–बस्तीबाट चामल, दाल, नुन, तेल र दाउरा तथा सुत्न–बस्नका लागि परालको बन्दोबस्त मिलाइदिएका हुन्छन् । यी सबै जोगाड मिलाउन स्थानीयले आपसमै चन्दा संकलन पनि गर्छन् ।

परिक्रमामा सहभागि भएकाहरूलाई मंगलबार र बुधबार परेको पानीले बिजोग बनाएको छ । खुल्ला ठाउँमै बिश्राम र खानपान गर्नुपरेकाले समस्या पारेको छ । परिक्रमामा सहभागि सुन्दर सदनका महन्थ यादवका अनुसार लगातारको पानी र मौसममा आएको परिवर्तनको असर परिक्रमाकर्मीमा परेको छ । ‘संगै लगेका खाद्यन्न र लुगाकपडा सबै भिजेको छ,’ उनले भने, ‘मंगलबार राति त खाना पनि पकाउन सकिएन । सबै भिजेकाले भोकै सुते ।’

प्रकाशित : फाल्गुन १५, २०७६ ०९:४३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×