प्रधानमन्त्रीलाई कालो झण्डा देखाउने ६ जना पक्राउ 

प्रतीक्षा काफ्ले

पोखरा — सत्तारुढ दल नेकपाको गण्डकी प्रदेशस्तरीय गोष्ठीलाई सम्बोधन गर्न पोखरा आएका प्रधानमन्त्री एवं नेकपा पार्टी अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई कालो झण्डा देखाइएको छ । पोखरा एयरपोर्टमा युवाहरुको समूहले कालो झण्डा देखाएको हो । कालो झण्डा देखाउने ६ जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ ।

पक्राउ पर्नेमा नेत्र चापागाईं, रेशम सापकोटा, विशाल तिमिल्सेना, प्रवेश भट्टराई, निर्दोषविक्रम पौडेल र असिम सुवेदी रहेका छन् । निर्देष र असिम नेपाल विद्यार्थी संघका विद्यार्थी नेता हुन भने अन्य समाजवादी पार्टी अन्तर्गत विद्यार्थी संगठनका रहेको कास्की प्रहरी प्रमुख एसपी दानबहादुर कार्कीले जानकारी दिए । एसपी कार्कीका अनुसार पक्राउ परेकाउनीहरुलाईथुनामा राखिएको छ ।


प्रकाशित : फाल्गुन १२, २०७६ १७:०४

ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

'नबुझ्नेलाई मेकअप भनेको मुखमा पाउडर पोत्ने त हो'

रीना मोक्तान

काठमाडौँ — 'जीवनरेखा' फिल्मको छायाङ्कन हुँदै थियो । निर्देशक प्रकाश थापा 'एक्सन कट' भन्दै थिए । कलाकारहरु उनकै इसारामा अभिनय गर्नमा व्यस्त । छायांकनस्थल भरिभराउ थियो । केही फाट्टफुट्ट दर्शक । प्राविधिक यताउता गर्दै थिए । 'स्पट ब्वाई' भएर छायाङ्कनस्थल पुगेका सन्तु तामाङलाई सुरुमा यी सबै दृश्य नियाल्दा अर्कै ग्रहमा आइपुगेझैं लाग्यो ।

सबैजनालाई चिया-खाजा खुवाउने जिम्मा पाएका सन्तुले चिया पुर्‍याउँदा होस् या खाजा पुर्‍याउँदा उक्त दृश्यहरु उत्साहित हुँदै नियाल्थे। यो २०३७ को कुरा हो। १५ वर्षीय सन्तुको मनमा रहर जाग्यो, 'यही क्षेत्रमा प्रवेश गर्न पाए ?'


त्यतिबेला सन्तु तत्कालिन शाही चलचित्र संस्थानमा कार्यलय सहयोगी(पियन) थिए। संस्थानले बनाएको 'जीवनरेखा'को छायाङ्कनस्थलमा पहिलोपटक पुगिसकेपछि सन्तुलाई उक्त माहोलले लामो समय तानिरह्यो। त्यसपछिको उनको दैनिकी संस्थानमै बित्न थाल्यो। अचानक एकदिन निर्देशक लक्ष्मीनाथ शर्माले उनलाई मेकअप आर्टिस्ट बन्न उत्साह दिए, 'नेपालमा मेअकप आर्टिस्ट छैन। तिमी मेकअप सिक, यसमा राम्रो भविष्य छ।'

फिल्म क्षेत्रमा प्रवेश गर्न सन्तुको लागि योभन्दा राम्रो बाटो अर्को थिएन। त्यसैले 'हुन्छ' भनिहाले। त्यसपछि नेपाली फिल्म क्षेत्रले अर्गानिक मेकअप आर्टिस्ट पायो। त्यो भन्दाअघि त भारतबाट मेकअप आर्टिस्ट बोलाउनुपर्थ्यो। समय र खर्च बढी लाग्थ्यो। सन्तुले भान्सा छोडेदेखि छिमेकी देशबाट मेकअप आर्टिस्ट डाकिरहनु परेन। उनले नै मेकअपको जिम्मा सम्हालन थाले। फिल्महरु लगातार बन्न थालेसँगै बिस्तारै मेकअप आर्टिस्ट पनि बढ्न थाले।

अहिले तीनै सन्तु नेपालका पुराना मेकअप आर्टिस्टका रुपमा चिनिन्छन्। तीन सयभन्दा बढी फिल्ममा मेकअप आर्टिस्टको काम गरिसकेका उनी ५५ वर्षको उमेरमा पनि उतिकै सक्रिय छन्। नयाँ पुस्ताका कलाकार (अनमोल केसी, सौगात मल्ल, सृष्टि श्रेष्ठ…)लाई पनि श्रृङ्गारेको अनुभव छ उनीसँग। सन्तुले कलाकारलाई चिटिक्क बनाउन थालेको पनि चालीस वर्ष पूरा भइसक्यो।

०००

सन्तुको जन्म काभ्रेमा भएको हो। उनी सानो छँदै आमा बितिन्। कान्छी आमा घरमा भित्रिएसँगै किचकिच सुरु भयो। कान्छी आमाको व्यवहार सहन नसकेर १० वर्षको उमेरमा काठमाडौं आए। ठूलोबुबाको सातोदोबाटोमा घर थियो। ठूलोबुबासँगै बस्न थाले। जीवन गुजारा गर्न काम गर्नुपर्छ भन्ने कुरा उनको बाल मस्तिष्कमा थियो। काम खोजे। एउटा भट्टीमा भाँडा माझ्ने काम पाए। भट्टीबाट अर्काको घरमा काम पाए। संजोग, सन्तु जसको घरमा काम गर्न पुगे उनी शाही नेपाल चलचित्र संस्थानको महा-प्रबन्धक उत्तमलाल श्रेष्ठ थिए। उनको घरको सबै काम सन्तुको जिम्मामा हुन्थ्यो। संस्थानबाट अवकाश पाउँदा उत्तमलालले नै सन्तुलाई संस्थानमा कार्यालय सहयोगीका काम मिलाइदिएका थिए।

उनी आज पनि कृतज्ञ छन् उत्तमलालप्रति। संस्थानमा काम थालेपछि दैनिक निर्माता, निर्देशकसँग सन्तुको भेट हुन्थ्यो। सन्तुले संस्थानमा काम थालेकै वर्ष अर्को फिल्म 'बद्लिँदो आकाश' बनाउने घोषणा भयो। निर्देशक थिए, लक्ष्मीनाथ शर्मा। त्यही बेला हो, निर्देशक शर्माले सन्तुलाई मेकअप आर्टिस्टमा भविष्य देखाइदिएको। बद्लिँदो आकाशबाट नै उनले मेकअपमा असिस्टेन्टको रुपमा काम गर्न थाले।

भारतबाट आएका मेकअप आर्टिस्ट बाबुराओ काम्लेसँग बद्लिँदो आकाशमा असिस्टेन्ट रहेर काम सिके। त्यसपछि सन्तान फिल्ममा प्रकाश गटवालसँग काम सिके। उनीहरुसँग काम सिक्न निकै गाह्रो हुन्थ्यो सन्तुलाई। सुरुमा त भारतबाट आएका ती मेकअप आर्टिस्ट हत्तपत्त सन्तुलाई काम सिकाउन तयार हुन्थेनन्। मेकअप गर्ने कोठा बन्द गरेर कलाकारलाई मेकअप गर्थे।

त्यस्ता व्यवहारले सन्तुको मन दुख्थ्यो। रिसाएर छायाङ्कनस्थल छोडेर जान्थे। तर उनलाई जसरी पनि काम सिक्नु थियो। संस्थानलाई भारतीय मेकअपम्यानको व्यवहार सुनाइदिन्थे। संस्थानकाले नै भारतबाट आएका मेकअप आर्टिस्टलाई सन्तुलाई मेकअप सिकाइदिन अनुरोध गर्थ्यो। टाठाबाठा सन्तु एक झलकमै सिप सिक्न माहिर थिए। बिस्तारै कलाकारको अनुहारमा पाउडर टचअप गरिदिने जिम्मा पाउँदै गए। 'रि-टच गर्न जाँदा, हात काम्थ्यो। अप्ठ्यारो हुन्थ्यो। तर बिस्तारै सिकियो' मेकअप गर्दाका पहिलो क्षण सम्झन्छन्।

पहिलोपटक अभिनेता शिव श्रेष्ठको अनुहारमा पाउडर टच गर्दा हात काँपेको सन्तुले अझै बिर्सेका छैनन्।

यसरी 'विश्वास', 'के घर के डेरा' फिल्मसम्म आइपुग्दा असिस्टेन्ट भएर काम गरे। त्यो बेला एउटा फिल्म सकिन ६ महिना लाग्थ्यो। भारतबाट आएका मेकअपम्यान ४० दिनको सम्झौता गरेर आएका हुन्थे। सम्झौताको समय नाघेपछि उनीहरु भारत फर्कन्थे। बाँकी छायाङ्कनको मेकअप गरिदिने जिम्मा स्वत: सन्तुको काँधमा पर्‍यो। त्यसरी मेकअपमा सन्तुको हात बस्न थाल्यो। 'मायालु' फिल्मबाट त उनले नै पूरा मेकअपको जिम्मा लिन थाले।

त्यसपछि त लगातार फिल्महरुमा मेकअप गर्न भ्याइनभ्याइ हुन थाल्यो सन्तुलाई। नेपाल टेलभिजन सुरु भयो। टेलिभिजनको सबै विज्ञापनमा मेकअप उनकै जिम्मामा पर्थ्यो। टेलिश्रृङ्खलामा पनि उनकै अधिपत्य चल्थ्यो। महजोडीका चिरञ्जीवि, वनपाले भन्ने टेलिफिल्ममा उनैले नै मेकअप गरिदिएका हुन्। फोटोसुटदेखि संस्थानले बनाउने डकुमेन्ट्रीमा मेकअपको जिम्मा उनलाई थपिन थाल्यो।

११ वर्ष संस्थानमै रहेर मेकअप आर्टिस्टको पेसा गरे सन्तुले। त्यसपछि राजिनामा दिएर स्वतन्त्र भएर झनै सक्रिय हुँदै गए। त्योबेलाका चलेका स्टार शिव श्रेष्ठ, भुवन केसी, सरोज खनाल, नीर शाह, भुवन चन्द, कृष्टि मैनाली, मौसमी मल्लदेखि लगभग पुराना सबै कलाकारलाई उनी नै मेकअप गरिदिन्थे।

राजेश हमालको पहिलो फिल्म 'युगदेखि युग'सम्ममा उनले नै मेकअप गरिदिएका थिए। पुराना स्टारको पहिलो फिल्मदेखि नै मेकअप गरिदिएको अनुभव उनीसँग छ। आफ्नो पेसामा रमाउँथे सन्तु। त्यसैले यति लामो यात्रा तय गरिसक्दा पनि समय बितेको पत्तो छैन। '४० वर्ष कसरी बित्यो थाह भएन। रमाइलो गरेर काम गरियो। सायद रमाइलो नभएको भए यतिका समय बित्थेन होला,' उनी सुनाउँछन्।

त्यो बेला कलाकारलाई भेट्न त के देख्न कठिन विषय हुन्थ्यो। तर सन्तु त ती कलाकारलाई छुन पाउँथे। उनीहरुको अनुहार चिट्टिक्क पारिदिने उनी नै हुन्थे। आफ्नो कामप्रति गर्व मान्थे। आफूले श्रृङ्गारेको कलाकारलाई पर्दामा देख्दा उनी मख्ख पर्थे। कति फिल्मको सानोसानो भूमिकामा कलाकार अभाव हुँदा उनले नै अभिनय गरेका पनि छन्। यस अर्थमा उनी कलाकारसमेत हुन्।

मेकअप आर्टिस्टका दु:

त्यो बेला फिल्म क्षेत्रमा प्रवेश गर्न मानिसहरु हिचकिचाउँथे। तर सन्तुले यतै आफ्नो कर्म देखे। बिस्तारै उनले यस क्षेत्रमा अरु मेकअप आर्टिस्टलाई पनि जन्म दिएका छन्। उनीसँग मेकअप सिकेका अशोक रोक्का, सरोज पाण्डे, मीना लामा अहिले फिल्म क्षेत्रमा सक्रिय छन्। समयसँगै मेकअपम्यानहरु मेकअप पर्सन भए। अर्थात महिला मेकअप आर्टिस्ट बढे।

सन्तुले मेकअप गर्दा इन्टरनेट थिएन। श्रृङ्गारका सामाग्री भारतबाट मगाउन गाह्रो थियो। एउटा क्रिमका लागि लामो समय पर्खनु पर्थ्यो। सामाग्री पाउन नै गाह्रो हुन्थ्यो सन्तुलाई।

हेर्दा सामान्य लागे पनि कलाकार श्रृङ्गार्ने काम चुनौतीपूर्ण रहेको सन्तु बताउँछन्। 'मेकअप त फिल्मको धेरैवटा खम्बामध्येको एउटा हो। नबुझ्नेलाई मेकअप त पोत्ने त हो। तर यो बुझ्नेको लागि धेरै गहिरो छ । कलाकारको चरित्र, अवस्था, मुड अनुसार मेकअप गर्नुपर्छ,' उनले सुनाए, 'कलाकारको कमजोरी छोपिदिने काम मेकअप आर्टिस्टले गर्छ। कहिलेकाहीँ हामी १२ घण्टा उभिएर काम गर्थ्यौं। २४ घण्टा पनि उभिनुपर्थ्यो।'

त्यो बेला ‍मेकअप आर्टिस्टको कामलाई फिल्मकर्मीले क्रेडिट दिँदैनथे। त्यो अवस्थामा भने सन्तुको मन कुँड्थ्यो। पारिश्रमिक राम्रै पाउँथे। तर अहिले त त्यो अवस्था पनि नरहेको उनी बताउँछन्। 'त्यो बेला कम फिल्म बन्थे, सोचेको पारिश्रमिक पाइन्थ्यो,’ उनले तर्क गरे, ‘अहिले मेकअप आर्टिस्ट पनि धेरै छन्, फिल्म पनि धेरै छन्। तर यो क्षेत्रमा चित्तबुझ्दो पारिश्रमिक भने छैन।

पछिल्लो समय केही अवार्डमा मेकअप आर्टिस्टलाई स्थान दिन थालेपछि उनीजस्ता पर्दा पछाडिका कलाकारको योगदानको कदर भएको सन्तु दाबी गर्छन्।

बिना मेकअप पनि सुन्दर देखिने अभिनेत्रीमा करिश्मा मानन्धर पर्ने गरेको सन्तु बताउँछन्। उनको हात अनुहारमा पर्नसाथ गौरी मल्ल, कृष्टि मैनाली निदाउन खोज्थे।

झन्डै छायांकार

मेकअपसँगै बीचमा सन्तुले क्यामेरा चलाउन पनि सिकेका थिए। झण्डै २०/२५ वटा फिल्ममा आफूले स्टिल फोटो खिचेको उनको दाबी छ। ती फोटोका पोस्टकार्ड बनाएर बिक्रिवितरण गरेको दिनहरु उनले भुलेका छैनन्। 'राजेश हमाल अनि करिश्माको फोटोको पोस्टकार्ड बनाएर बेचेको थिएँ। छायांकार गौरीशंकर धुजुसँग मेकअपमा काम गर्दा फोटो अनि काम पनि गर्थे' उनी सुनाउँछन्।

उनी मेकअप सक्नासाथ क्यामेरा लिएर स्टिल फोटो खिच्न सक्ने भइसकेका थिए। मेकअपलाई निरन्तरता नदिएको भए आफू छायांकार भइसक्ने बताउँछन् सन्तु। 'फोटोको काम नछोडेको भए क्यामेरापर्सन भइसक्थें' मुसुक्क मुस्कुराउँदै भने। यसरी लाइटदेखि मेकअपसम्मको काम गर्दा कति त उनलाई सोध्ने पनि गर्थे, 'होइन, तिम्रो खास पेसा के हो?'

'मेकअप हो' आँखा चिम्सो पर्ने गरेर हाँस्दै जवाफमा भनिदिन्थे।

मेकअपसँग सँगै सन्तुले नेपाली फिल्म क्षेत्रमा आएको परिवर्तन देखेका छन्। कलाकारहरुको 'अप्स एन्ड डाउन'लाई नजिकैबाट नियालेका छन्।

अभिनेता राजेश हमाल मेकअपमा बस्नुअघि सन्तुको खुट्टा ढोग्थे। सन्तुलाई सबैले मान सम्मान दिन्थे। तर अहिलेका नयाँ पुस्तामा अहम रहेको सन्तुको अनुभवले भन्छ।

'अहम त हिजोकोभन्दा पनि आजको कलाकारमा देख्छु। हामीले धेरै त्यस्ता स्टार कलाकार देख्यौं। कति कलाकार त पलायन नै हुनुभयो। अहिलेको कलाकारको अहम गर्दा मलाई केही पनि लाग्दैन,' उनी भन्छन्, 'किनकि उहाँहरुको त्यो चुरीफुरी कतिञ्जेललाई हो थाहा छैन। कहिलेकाहीँ त्यस्तो कलाकार देख्दा बिचरा जस्तो लाग्छ।'

मेकअपमा भविष्य छैन

लामो समय यस क्षेत्रमा बिताएका सन्तु फिल्म क्षेत्रमा भविष्य देख्दैनन्। शरीरले साथ दिएसम्म मात्र यो क्षेत्रमा सक्रिय रहन सकिन्छ। आफ्नो पेसालाई आकाशे खेतीको संज्ञा दिन्छन् उनी। कहिले महिनौं काम, त कहिले महिनौं बिना काम।'जिन्दगीलाई हेर्ने हो भने त यो कति चाँडो बित्यो थाहा भएन। तर, भविष्य चाहिँ छैन जस्तो लाग्छ फिल्म क्षेत्रमा। सरकारी जागिर गर्‍यो भने पेन्सिन पाक्छ। यहाँको काम हातखुट्टा चलेसम्म मात्र हो। चल्न छोडेपछि विचरा। त्यसपछि बिर्सिदिन्छ,' गम्भीर भावमा उनले सुनाए।

हालै 'पोइ पर्‍यो काले', 'लभ यु हमेसा', 'सम्झना बिर्सना', 'म यस्तो गीत गाउँछु २'मा मेकअपको काम सकेर बसेका सन्तु अहिले फिल्म निर्माणमा पनि होमिएका छन्। उनी अब आफ्ना समकालिन मित्र निर्देशक शिशिर राणा र तारा किम्बे थापासँग मिलेर नयाँ प्रोजेक्टको तयारीमा छन्।

'पैसा भएर फिल्म निर्माण गरेको त होइन। अब यही क्षेत्रमा लागियो। त्यसैले नयाँ आफैंले पनि प्रोजेक्ट थाल्ने सोच्यौं,' उनले भने।

प्रकाशित : फाल्गुन १२, २०७६ १६:३८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×