कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सडक खन्दा धितो राखेको खेत बेचियो

ऋषिङ्गपाटन बूढाकोट धारूङभन्ज्याङ मोटरबाटो खन्दा भिमाद–५ का लोकबहादुर थापा र नारद गैह्रेले धितो राखेको खेत साहुले लिलाम गरिदिए
प्रताप रानामगर

(दमौली) — गाउँमा मोटरबाटो खन्दा लिलाम भएको खेत अझै फिर्ता भएको छैन । ऋषिङ्पाटन बूढाकोट धारुङभज्याङ् मोटरबाटो खन्दा भिमाद–५ का लोकबहादुर थापा र नारद गैह्रेले धितो राखेको खेत साहुले लिलाम गरिदिएका थिए । 

सडक खन्दा बाँकी रहेको ७ लाख ७० हजार रुपैयाँ भुक्तानी नभएपछि भिमादबजारका साहु देवबहादुर ज्वारचनले धितो राखेको उक्त जग्गा बेचिदिएका हुन् । व्यक्तिगत लेनदेन नभई गाउँको विकासका लागि साहुँसँग आर्थिक कारोवार गरेको तर अहिले समस्यामा परिएको थापाले बताए । ‘बाटो खन्दा एक्साभेटर प्रयोग गरेको भाडा समयसमयमा तिर्दै आएका थियौं । भाका अनुसार पूरै रकम चुक्ता गर्न सकिएन,’ उनले भने, ‘त्यही समयमा मेरो छोरा गम्भिर बिरामी भएकाले पोखरा र काठमाडौ उपचारमा व्यस्त भएँ । अदालतमा मुद्धा हालेर जग्गा लिलामी गरिएछ ।’


ज्वारचनले मोटरमार्गका तत्कालिन अध्यक्ष गणेशप्रसाद गैह्रे, जग्गा धितो राख्ने थापा र नारदलाई प्रतिवादी बनाएर जिल्ला अदालत तनहुँमा मुद्दा दर्ता गरेकोमा ०७२ बैशाख १७ मा उक्त जग्गा ज्वारचनको नाममा हुने फैसला गरेको थियो । थापा र गैह्रेका नाममा रहेको दुवै जनाको खेत २६ लाख १० हजार ९ सय ६९ रुपैयाँ ७६ पैसामा लिलाम गरिएको थियो । थापाको नाममा रहेको साभुङ भगवतीपुरको कित्ता नम्बर ११६ को ४ रोपनी १ आना १ पैसा क्षेत्रफलको खेतलाई २० लाख ३३ हजार ३ सय रुपैयाँमा लिलाम गरिएको थियो । त्यस्तै नारदका नामको कित्ता नम्बर ११३ को २ रोपनी जग्गा मध्ये १ रोपनी ८ आना जग्गा १ लाख ६५ हजार १ सय ६९ रुपैयाँ ७६ पैसा र कित्ता नम्बर १३ को ४ रोपनी २ आना खेतलाई ४ लाख १२ हजार ५ सय रुपैयाँमा लिलाम भएको हो ।


अदालले आफ्नो नाममा जग्गा बनाइदिए पनि बाँकी रकम भुक्तानी गरे जग्गा फिर्ता गर्ने ज्वारचनले वचन दिएका थिए । उनले त्यसो भने पनि पछि जग्गा बेचेका हुन् । जग्गा भिमाद–२ घर भई हाल भिमाद बजार बस्ने कल्पना सुवेदीको नाममा ०७४ फागुन २९ मा ज्वारचनले नामसारी गरिदिएको मालपोत कार्यालयको तथ्याङमा छ । जग्गा सुवेदीले बैंक रोक्कासमेत गरेका छन् । मोटरमार्ग उपभोक्ता समितीले लोकबहादुर र नारदको जग्गा फिर्ता गर्न पैसा लिएर कल्पनाका श्रीमान ध्रुव सुवेदीलाई लिएर साहुँ ज्वारचनलाई भेट्न गए पनि पार लागेन । जग्गा फिर्ता गर्न उपभोक्ता समितिले तिर्नुपर्ने रकम तिर्ने भनेर जाँदा पनि ज्वारचनले सुवेदी देखाउने र सुवेदीले ज्वारचनलाई देखाएर छलकपट गरिरहेको स्थानीयले बताए । सुवेदीले जग्गाधनी थापा र गैह्रेलाई मात्र बोलाएर छलफल पनि गरेका थिए । लोकबहादुरले भने, ‘ध्रुवजीले ज्वारचनसँग जग्गा पास गर्दा ८० लाख रुपैयाँ थैली राखेको भन्नु भयो । हामीले तिर्न बाँकी जम्मा ७ लाख ७० हजार रुपैयाँ हो भन्यौ । थैली बढी राखेकाले बढी राजश्व तिरेको र व्याज रकम गरी २८ लाख रुपैयाँ दिए जग्गा फिर्ता गर्ने ध्रुवजीले भनेकाले अप्ठेरो परेको छ ।’ सामाजिक काम गर्दा गरेको व्यवहार हो । हामी दुवै जनाले निर्णय गर्न सक्दैनौं भनेर हामी गाउँलेसँग छलफल गछौ भनेर घर फर्केको उनले बताए । गाउँ भेलाले बढी रकम तिर्न नसक्ने निर्णय गरेको छ ।


बाँकी रकम तिर्नका लागि स्थानीय र बुद्धीजीवी मिलेर रकम संकलन गरेको मोटरमार्गका तत्कालिन कोषाध्यक्ष रणबहादुर थापाले बताए । ‘बाटो खनेको रकम तिर्न चन्दा संकलन गरेर राखेका छौ,’ उनले भने, ‘संकलित ८ लाख रुपैयाँ बैंकमा छ ।’ जग्गा लिलाम भएपछि पनि ज्वारचनले उपभोक्ता समितिसँग रकम भुत्तानी लिएको मोटरमार्ग उपभोक्ता समितिका तत्कालिन अध्यक्ष गणेश गैह्रेले बताए । ‘जग्गा लिलामपछि पनि समितीले रकम भुक्तानी गरेका छौ,’ उनले भने, ‘दुई लाख रुपैयाँ भुक्तानी दिएका छौं ।’


ज्वारचनले समयमा रकम भुक्तानी नदिएकाले आफुले पाउनुपर्ने रकम पाउनका लागि कानुनी प्रक्रियामा गएको बताए । अदालतले आफ्नो नाममा जग्गा बनाए पनि जग्गाधनीलाई रकम भुक्तानीका लागि ६ महिना समय दिएकोमा पैसा भुक्तानी नगरेपछि सुवेदीलाई बिक्री गरेको उनको भनाइ छ ।


तत्कालिन भूमिसुधार तथा व्यवस्थामन्त्री भिमप्रसाद गौतमको आश्वासनले गाउँमा मोटरबाटो खन्नका लागि लोकबहादुर र नारदको नाममा रहेको जग्गा भिमाद ज्वारचनसँग तमसुक बनाएर एक्साभेटर लगेका थिए । मोटरमार्ग आर्थिक वर्ष ०६६/६७ मा खनिएको हो । मोटरबाटो खन्दा ३ सय १८ घण्टा लागेको थियो । प्रतिघन्टा ४ हजार ५ सय २० रुपैयाँका दरले सडक खनिएको थियो । एक्साभेटरबाहेक काठमाडौंबाट प्रतिदिन १५ हजार रुपैयाँका दरले ब्रेकर ल्याइएको थियो । ब्रेकरको ढुवानी रकम र चार दिन ब्रेकर प्रयोग गरेको खर्च गरी ९० हजार रुपैयाँ लागेको थियो । मोटरबाटो र ब्रेकर खर्च तत्कालीन जिविसबाट २ लाख, गाविसबाट १ लाख र स्थानीयबाट चन्दा संकलन गरी तिरेपनि बाँकी ७ लाख ७० हजार रुपैयाँ मात्र ऋण छ । मोटरबाटो खनेपछि तिनै मन्त्री गौतमले मोटरबाटोको उद्घाटनसमेत गरेका थिए । उद्घाटनमा सबै गाउँलेलाई साक्षी राखेर मोटर बाटो खन्दा लागेको १८ लाख रुपैयाँ मन्त्री परिषद्को बैठकबाट पारित गरी बजेटको व्यवस्था गरिदिने मन्त्री गौतमले प्रतिबद्धता गरेका थिए ।


प्रकाशित : मंसिर २२, २०७६ १०:१६

प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

वन्यजन्तुद्वारा बाली नष्ट

कान्तिपुर संवाददाता

(पर्सा) — खेतमा पाकेको धान बाली भित्र्याउन ढिलो भएपछि सखुवाप्रसौनी हात्तीपालिका १ शितपुरकी किसान पवित्रा भुजेलको चिन्ता बढेको छ । 


हात्ती, घोड्गधा, बँदेल जस्ता वन्यजन्तु जत्तिबेला पनि हात्ती पसेर बाली नष्ट पार्न सक्ने भएकाले उनलाई बालीको चिन्ता छ । ‘केही दिन यता हात्ती पल्किएको छ, कत्ति खेर हात्ती आएर बाली नष्ट गर्छ भन्ने चिन्ता छ,’ उनले भनिन्, ‘मजदुर नपाउँदा बाली काट्न ढिलो हुन्छ, बाली नष्ट होला भन्ने पिरले रातभरी निन्द्रा लाग्दैन ।’

स्थानीय किसान पन्नालाल उरावको पनि यस्तै पिडा छ । खेतमा फुलेको तोरीबारी जोहात्तीन उनलाई हम्मेहम्मे छ । घोड्गधा आएर तोरीबारी नष्ट गर्ने चिन्ताले उनी प्राय: बाली रुङ्गन गइरहन्छन् । ‘के गर्ने दु:खजिलो गरी हुर्काएको बाली नष्ट हुन दिन भएन,’ उनले भने, ‘हाम्रो नियति नै यस्तै छ, बर्षेनी आफ्नै बालीनाली जोगाउन सधैंभरी एक जना कुरुवा बस्नैपर्छ ।’

नजिकको राष्ट्रिय वनबाट आउने बँदेल, हात्ती, घोड्गधा, चित्तल जस्ता जंगली जनावरले बाली खाएर सखाप पार्ने गरेकाले यस भेगका शितपुर, अकुवनियाका बासिन्दा आजित भएकाछन् ।

उरावले साँझसम्म खेतमा सुरक्षित बाली बिहानपख बदेलले सखाप पारी सक्ने बताए । बदेलले मकैको स्वाद बढी मनपराउने हुँदा बर्षेनी आफूहरूले मकै बालीमा पनि ठूलो क्षति व्यहोर्नु परेको बताए । आफूहरूले वर्षौंदेखि बालीनालीको नोक्सानी खेप्नु परेको तर कुनै निकायबाट वन्यजन्तु नियन्त्रण र किसानलाई क्षतिपूर्ति दिने व्यवस्था नभएको उनले गुनासो गरे ।

विगतमा देखा नपरेका घोडगधा केही वर्ष यता ठूलो संख्यामा आइरहेको उराव बताउँछन् । ‘वन्यजन्तु हो, हामीले चलाउन भएन, कडा कानुन लाग्छ,’ उनले भने, ‘तर वन्यजन्तुबाट क्षति हुने बालीनालीको क्षतिपूर्ति हामीले कहिल्यै पाउँदैन ।’

प्रकाशित : मंसिर २२, २०७६ १०:१३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×