उपनिर्वाचन : शीर्ष नेताको लर्को

कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — मंसिर १४ मा हुने बागलुङ २ (ख) को उपनिर्वाचन मिति नजिकिँदै छ । प्रदेशसभा निर्वाचन भए पनि यहाँ आफ्नो पहिचान जोगाउने वा भत्काउने भन्ने राजनीतिक मुद्दाले ‘हेवीवेट’ नेताहरू आउने क्रम बढेको छ । 

ZenTravel

मुख्य प्रतिस्पर्धा नेकपा र कांग्रेसबीच देखिन्छ । त्यसैले यी पार्टीका शीर्ष नेताहरू आउने क्रम सुरु भएको हो । नेकपा कार्यकारी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल शनिबार बुर्तिबाङमा आएर राष्ट्रिय जनमोर्चाका उम्मेदवारलाई मत मागे । संघीयताका लागि जीवनभर लडेका दाहालले पहिलोपल्ट संघीयताविरोधी दलको उम्मेदवारलाई मत मागेका हुन् । यहाँ राष्ट्रिय जनमोर्चाका खिमविक्रम शाहीलाई नेकपाले समर्थन गरेर संयुक्त वाम उम्मेदवार बनाएको छ । शाहीको पक्षमा मत माग्न दाहाल गुल्मीको वामीटक्सारसम्म हेलिकोप्टरमा आएर मोटर चढेर बुर्तिबाङ पुगेका थिए ।

गत निर्वाचनमा नेकपाकै समर्थनमा निर्वाचन जितेको राजमोले योपल्ट पनि निरन्तरता दिने पक्षमा छ । कांग्रेस त्यो किल्ला भत्काउने दाउमा छ । सबै वाम मिलेकाले आफ्नो सुरक्षित ठान्ने राजमोविरुद्ध कांग्रेसले भने नेकपाको आन्तरिक कलहमा खेलेर जित्ने दाउ बनाएको छ । यहाँ आन्तरिक कलहले निर्वाचनको मुखमा नेकपाका दुई नेता पार्टीबाटै निष्कासित भएका छन् ।

दाहालले राजमो उम्मेदवारको पक्षमा मत मागे पनि संघीयता ल्याउन संघर्ष गरेको इतिहास भन्न छुटाएनन् । तर संघीयताविरोधी दलका उम्मेदवारलाई जिताउन आग्रह पनि गरे । उनले आफ्नो राजनीति थालनी गरेको नेकपा मसालको चुनावी मोर्चा भएकाले निकटता रहेको पनि भन्न छुटाएनन् । राजमो अध्यक्ष चित्रबहादुर केसी उपस्थित मञ्चमा उभिएर दाहालले केही एजेन्डा फरक भए पनि पार्टीको सबैभन्दा नजिकको मित्र भनेर सम्बोधन गरे । राजनीतिक रूपमा अगुवा र गुरु भएकाले उनले केसीको दललाई मत मागेको समेत छनक दिनेगरी भाषण गरे ।

कार्यक्रममा केसीले संघीयता नेपालमा टिक्नै नसक्ने दाबी गरे । राज्यको क्षमतासमेत नभएकाले घुमीफिरी एकात्मक राज्य प्रणालीमा आउनुपर्ने उनको भनाइ थियो । नेकपाकै समर्थनमा आफ्ना उम्मेदवार उठेकाले दलको विरोध भने गरेनन् । बरु उनले वामपन्थीहरू कहिले झगडा गर्ने, कहिले मिल्ने विशेषता बोकेको भन्दै नेकपाको बचाउ गरे । केसीले कांग्रेसविरुद्ध भने आक्रोश पोखे । लिपुलेकलगायतको नेपाली भूमि भारतले मिचेको जग्गा फिर्ता माग्ने विषयमा राष्ट्रिय एकता कायम भएकोमा दाहाल र केसीले विपक्षीको केही प्रशंसा गरे ।

दाहालले बुर्तिबाङ आएर विकासे नारा अगाडि सारेका छन् । उत्तरगंगा जलाशययुक्त जलविद्युत आयोजना निर्माण छिटो गर्न ऊर्जामन्त्रीसँग कुरा गर्ने, ढोरपाटन सालझन्डी सडक र मध्यपहाडी लोकमार्गको सबै खण्ड छिटो बनाउन पहल गर्ने उनले बताए । महासचिव विष्णु पौडेलले देशलाई आर्थिक समृद्धिमा नेकपाले मात्र लैजान सक्ने दाबी गरे ।

उता कांग्रेस केन्द्रीय सदस्य शंकर भण्डारी सातादेखि निर्वाचन प्रचारमै बुर्तिबाङमा डेरा जमाएर बसेका छन् । उनले कहिले निसीखोला, कहिले तमानखोला र कहिले ढोरपाटनमा पुगेर कांग्रेस उम्मेदवार जित शेरचनलाई मत मागेका छन् । संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र आइसक्दा संघीयताविरोधी दललाई मत दिन नहुने उनको मत छ ।

प्रकाशित : मंसिर ८, २०७६ १०:२४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

हिउँ छिचोल्दै तिब्बती नाकामा

क्याङ–छिमी नाकासम्मको बाटो अध्ययनका लागि टोली सिमानामा पुगेको हो
आश गुरुङ

(लमजुङ) — मनाङको नार्पाभूमि गाउँपालिका ४ र ५ फु गाउँका बासिन्दा हिउँ र भीरपहरा छिचोल्दै नेपाल र तिब्बत (चीन) को सीमा पुगेका छन् ।विकट फु गाउँबाट करिब १२ घण्टा लाग्ने बाटो २ दिन लगाएर उनीहरू सीमा क्षेत्र क्याङ–छिमी नाका पुगेका हुन् ।

फुगाउँ पुग्न सदरमुकाम चामेबाट पैदल २ दिन लाग्छ । क्याङ–छिमी नाकासम्मको अध्ययन गर्न उनीहरूले नार्पाभूमि गाउँपालिकाका प्राविधिकलाई लिएर गएका थिए । ३८ वर्षअघि उक्त क्षेत्र हुँदै तिब्बती मेलामा गएर खाद्यान्न लिएर आएका फु गाउँका लाक्पा साम्डु लामा र पेम्पा तेन्जिङ गुरुङसहितको टोलीले नाकामा पुगेर फर्केका हुन् । लाक्पाका अनुसार क्याङ–छिमीबाट १ घन्टा हिँडेपछि पुगिने खुङ सुङना (तीन ठाउँबाट पानी आउने ठाउँ) क्षेत्रमा मेला लाग्थ्यो । ‘हामी चिनियाँ (तिब्बती) सँग मित लगाउँथ्यौं । मेलाको दिन तोकिन्थ्यो । चौंरी, भेडा, च्याङ्ग्रा लगेर गएका हामी नाका कटेर मेलासम्म पुग्थ्यौं । नुन र खाद्यान्नलगायत सामान साटफेर गरेर ल्याउँथ्यौं,’ उनले भने । लाक्पा र पेम्बाले पहिल्याएको बाटो हुँदै नार्पाभूमि–५ का वडाअध्यक्ष सोनाम तेजे लामा, ४ का अध्यक्ष छिरिङ डेन्डो घले, गाउँपालिकाका सूचना प्रविधि अधिकृत तथा योजना शाखा प्रमुख उज्ज्वल बाँस्तोला, सब–इन्जिनियर अमन दरैलगायत १२ र अन्य गाउँले गरी १६ जनाको टोली सीमाना पुगेको थियो ।

बास्तोलाका अनुसार क्याङ–छिमी नाका ५ हजार ८ सय मिटर उचाइमा रहेको छ । नाकाको नेपालतर्फ रत्नचुली, चख्खु र कराङजे पिक हिमाल रहेको छ । नार्पाभूमि–४ का अध्यक्ष छिरिङ डेन्डो घलेका अनुसार नेपालतर्फ हेर्दा अन्नपूर्ण पहिलो, दोस्रो र तेस्रो साथै मनास्लु हिमाल देखिएको थियो । चीनतर्फ एउटा हिमाल देखिएको थियो । ‘हामी क्याङ–छिमी नाकासम्मको बाटो अध्ययनका लागि गएका थियौं । हिउँ र भीरपहरा छिचोलेर नाका पुग्यौं । हिउँ भएको ठाउँबाहेक पूरै मरुभूमि छ । कुनै बुट्यान छैन,’ उनले भने, ‘चीन तिब्बततर्फ फाँटै फाँट देखिन्छ । अलि अप्ठेरो भनेको हामीतिरै रहेछ ।’ नेपालतर्फ धेरै पछि हिँडेको र मर्मत नगरिएकाले केही ठाउँमा बाटो अप्ठेरो रहेको उनले बताए । यात्राको क्रममा ठाउँठाउँमा टेन्ट टाँगेर बसेको उनले सुनाए ।

उनीहरूले नाका पहिल्याउँदै जाँदा पर्यटकले हिमाल चढ्न जाँदा प्रयोग गर्ने सावेल, क्रम्पन, डोरीलगायतका सहयोगी सामग्री लिएर गएका थिए । मनाङबाट निर्वाचित प्रतिनिधिसभा सांसद पोल्देन छोपाङ गुरुङको आर्थिक सहयोगमा टोली सीमा क्षेत्र पुगेर फर्केको हो । ‘एक घण्टा हिँडे तिब्बतको डाँडा–डाँडा पुगिँदो रहेछ । त्यो ठाउँमा तिब्बतीय बस्ने गोठहरू पनि छन् भन्ने हामीसँगै गएका बूढाहरूबाट सुनियो,’ उनले भने, ‘हाम्रो ठाउँ छोडेर उनीहरूको ठाउँमा जान साथीहरू केही आत्तिए । जान सकिएन ।’

सांसद गुरुङले तिब्बत जोड्ने नाका खुलाउने विषयमा आफू सकारात्मक भए पनि सरकारले नै पहल थाल्नुपर्ने बताए । यसबाट दीर्घकालीन फाइदा लिन सकिने उनले बताए । गाउँपालिकाका अधिकृत बाँस्तोलाका अनुसार केही ठाउँमा बाहेक नाका जान धेरै गाह्रो छैन । गोरेटो बाटोसमेत नरहेको अवस्थामा भने भिरालो ठाउँमा समस्या भएको उनले बताए । नेपालतर्फ उकालो १ दिनको बाटो खोङग्युर भीरसम्म गोरेटो र घोडेटो बाटो छ । यसका लागि तत्कालीन दुर्गम क्षेत्र विकास कार्यक्रम र तत्कालीन जिविस मनाङले सहयोग गरेको थियो । ‘गरेमा सम्भव नहुने केही छैन । नत्र तिब्बतबाट नुनतेल र खाद्यान्न ल्याएर यहाँका बासिन्दाले कसरी खाए होलान्,’ उनले भने । चिनियाँ प्रविधि भित्र्याएर सुरुङमार्फत र सुरुङबाहिरबाटै पनि सडक निर्माण गर्न सक्ने देखिएको उनले बताए । २०२८ सालपछि तत्कालीन राजा महेन्द्रको पालामा मनाङतर्फको बाटो नबनाएसम्म नार र फू क्षेत्रका स्थानीयले तिब्बतबाटै ल्याएका खाद्यान्न प्रयोग गर्ने गरेको स्थानीयले बताए । ४ हजार २ सय मिटरको नार र ४ हजार ५० मिटरको फु गाउँमा करु र आलुबाहेक अन्यको खेती हुँदैन ।

सन् २००३ बाट मात्रै पर्यटकका लागि खुला गरिएको नार र फु क्षेत्र चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतसँग जोडिएका छन् । नार्पाभूमि गाउँपालिका ५ का अध्यक्ष सोनाम तेजे लामाका अनुसार नार र फु पत्ता लाग्नुअघि स्थानीयले तिब्बतबाट घोडा–खच्चड, याक, चौंरीबाट खाद्यान्न आपूर्ति गर्दै आएका थिए । चीन र नेपाल सरकारले चाहेमा यो नाका खोल्न सकिने र अहिले पनि खाद्यान्न सामग्री ल्याउन सकिने उनले दाबी गरे । ‘यो नाका खुलेमा घोडा, खच्चड तथा याकचौंरीबाट सामान ल्याउन सकिन्छ । यसका लागि बाटो भने बनाउनुपर्छ,’ उनले भने, ‘दीर्घकालका लागि भने सुरुङ वा सडकमार्ग निर्माण गर्नुपर्छ ।’ क्याङ–छिमी नाका खुलेमा सिंगो मनाङ जिल्लामात्रै नभएर लमजुङ, गोरखा, धादिङ, कास्कीलगायत जिल्ला प्रत्यक्ष लाभान्वित हुने उनले बताए ।

मनाङका प्रमुख जिल्ला अधिकारी पुष्पराज पौडेलका अनुसार नार र फु गाउँबाट तिब्बत जान सकिने बाटाहरू रहेको जानकारी आएको छ । नार र फु क्षेत्र विदेशी नागरिकका लागि प्रतिबन्धित ठाउँ हो । यहाँ पुग्न छुट्टै खालको अनुमति चाहिन्छ । पर्यटकको सबै विवरण राखेर थप शुल्क लिएर मात्रै पर्यटकले उक्त ठाउँ जान पाउँछन् । तिब्बतबाट दलाई लामा लखेटिएपछि उनका अनुयायी तिब्बती खम्बाहरू विभिन्न समयमा मनाङ प्रवेश गरेका थिए । त्यसपछि उनीहरूलाई फर्कन नदिन तिब्बतले नाकामा कडाइ गरेको थियो । त्यसअघि नाकामा धेरै कडाइ नभएको स्थानीयले बताए ।

प्रकाशित : मंसिर ८, २०७६ १०:२३
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×