संग्रहालयमा पर्यटकको चाप

हरिराम उप्रेती

(गोरखा) — असोज लागेसँगै गोरखा संग्रहालयमा पर्यटकको चाप थेगिनसक्नु छ । पर्यटक बढेसँगै संग्रहालयले मंगलबार पनि खुला गर्ने निर्णय गरेको छ । अबदेखि सातामा सातै दिन खुल्ने भएको हो । 

कात्तिक ३० गते शनिबार एकै दिन २ हजार नौ सय ८६ पर्यटकले संग्रहालय प्रवेश गरेको सूचना अधिकारी सुनीता भडेलले बताइन् ।

पछिल्लो २ महिनामा २० हजार वढी पर्यटकले संग्रहालयको अवलोकन गरेका छन् । यो सिजनमा आन्तरिक पर्यटकको आवागमनमा वृद्घि भएको संग्रहालयको ठम्याइ छ । असोजको तुलनामा कात्तिकमा ४ गुणाले पर्यटक बढेका छन् । असोजमा ४ हजार ६ सय ५२ पर्यटक आएका थिए । कात्तिकमा यो संख्या बढेर १६ हजार ४० पुग्यो । यो शैक्षिक भ्रमणको सिजन भएकाले विद्यार्थीको संख्या उल्लेखनीय वृद्घि भएको हो । असोजमा ८ सय ३७ र कात्तिकमा ९ हजार ४ सय ३३ विद्यार्थीले संग्रहालयको अवलोकन गरेको भडेलले बताइन् । दैनिक ५ देखि २० विद्यालयका विद्यार्थी संग्रहालयमा आउने गरेका छन् ।

पर्यटकको चाप वढेपछि संग्रहालय प्रशासनले शैक्षिक भ्रमणको सिजन मानिने ३ महिना अव मंगलबार पनि संग्रहालय खुल्ला राख्ने निर्णय गरेको छ । यसअघि प्रत्येक मंगलबार प्रवेशद्वार पुग्दा पनि प्रवेश नपाएपछि पर्यटक आक्रोशित हुँदै फर्कन्थे । पुरातत्त्व विभागअन्तर्गतका संग्रहालयमा शनिबार नभई मंगलबार बिदा दिने प्रचलन छ । मंसिर, पुस र माघ महिनाका लागि मात्र यस्तो विशेष व्यवस्था मिलाइएको संग्रहालय प्रमुख नवराज अधिकारीले बताए ।

‘संग्रहालय घुम्ने टार्गेट बनाएर टाढा–टाढाबाट पर्यटक आएका हुन्छन्,’ उनले भने, ‘राजस्व पनि वृद्घि हुने, पर्यटक पनि खुसी हुने भएकाले यस्तो निर्णय गरेका हौँ ।’ अब साताभरि नै संग्रहालय खुल्ने उनले बताए । चालु वर्ष एक लाख पर्यटक भित्र्याउने लक्ष्य संग्रहालयको छ । तत्कालीन गोरखा राज्यको इतिहास बुझ्न आउनेका लागि यो लोकप्रिय गन्तव्य वनेको उनले बताए । संग्रहालय अवलोकन गर्नेमध्ये ४५ प्रतिशत विद्यार्थी हुन्छन् ।

संग्रहालयको १२ वटा कक्षमा ऐतिहासिक तथा जानकारीमूलक सामग्री राखिएका छन् । नेपाल एकीकरणमा प्रयोग भएका हातहतियार, भाँडाबर्तन, जातजातिको वेशभूषाअनुसारको डमी, तैलचित्र, पुष्पिका वाक्य, धार्मिक र बाजागाजा कक्ष छन् । द्रव्य शाहदेखि पृथ्वीनारायण शाहसम्मका राजाको जन्मकुण्डली कक्ष पनि यहाँ छ । धेरैजसो अवलोकनकर्ता हातहतियार ऐतिहासिक कक्षमा समय बिताउने गरेका छन् । तत्कालीन राजाको जन्मकुण्डली कक्षमा विद्यार्थी धेरै भुल्ने गरेका अधिकारीले बताए । अडियो भिजुल कक्ष पनि खुला भएको संग्रहालयले जनाएको छ । ‘यहाँ अवलोकन गरेपछि इतिहास संस्कृति र सामाजिक जीवन बुझ्न सजिलो हुन्छ,’ उनले भने । किताबमा पढेका कुरा प्रत्यक्ष देख्न पाइने भएकाले शैक्षिक भ्रमणमा गोरखा रोजेको झापाबाट आएका झलनाथ गौतमले बताए ।

प्रकाशित : मंसिर ४, २०७६ १०:३३
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

नदी किनारमै उद्योग

नदी वा खोलाबाट ५ सय मिटर टाढा मात्र उद्योग सञ्चालन गर्नुपर्ने मापदण्ड भए पनि ग्राभेल चाल्ने मेसिन किनारमै जडान 
हरिराम उप्रेती

(गोरखा) — गोरखा नगरपालिका–११ दरौदी नदी किनारमा नदीजन्य सामग्री ढुवानीमा सहजताको बहाना बनाउँदै मेसिन जडानका साथै चेनवाला एक्साभेटरको प्रयोग भएको छ । सम्बन्धित सरकारी कार्यालयलाई समेत जानकारी नदिई मेसिन जडान गरिएको हो । 

स्थानीय तह आफैंले बनाएको प्रारम्भिक वातावरणीय परीक्षण (आईई) मा खोलामा मेसिनरी सामग्रीको प्रयोग गर्न नपाइने उल्लेख छ । गण्डकी प्रदेशको ढुंगा, गिटी, बालुवा उत्खनन, संकलन, त्रसिङ र बिक्रीवितरण तथा क्रसर उद्योग स्थापना र संचालनलाई ब्यवस्थित बनाउने कार्यविधिमा नदी वा खोला किनारबाट ५ सय मिटर टाढामात्र उद्योग संचालन गर्नुपर्ने उल्लेख छ । ढुंगा, गिटी, बालुवा, माटो, चट्टान, दहत्तर बहत्तर संकलन गरी टुक्र्याउने फुटाउने पेल्ने वा कम्तीमा एक तह प्रशोधन गर्ने मेसिन औजार जडान भए उद्योग सम्झनुपर्ने यसमा क्रसर फिरफिरे रिफाइनरी गर्ने उद्योग पर्ने प्रदेशको कार्यविधिमा भनिएको छ । तर यो क्षेत्रमा अनुमति बेगर ग्राभेल चाल्ने मेसिन नदी किनारमै जडान गरिएको हो । रिफाइनरी उद्योग चलाउन खोला किनारमा जेनेरेटर लगिएको छ । ग्राभेल चाल्नमात्र मेसिन प्रयोग गरिएको सो स्थलमा भेटिएका अनिल तामाङले बताए । कात्तिक ४ मा मेसिन जडान गरी १९ गतेबाट काम थालेको उनले बताए । ‘यसलाई ग्राभेल चाल्ने मेसिन भन्छ,’ उनले भने ।

पानीको वहाव दुइतिर वगेको सो क्षेत्रको विच भागमा गत आर्थिक वर्ष संकलित नदिजन्य सामग्रीको घाटगद्दी गरिएको छ । उक्त क्षेत्रमा मेसिन जडान र चेनवाला एक्साभेटरको प्रयोगको वारे कुनै जानकारी नआएको गोरखा नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत कृष्णकुमारी श्रेष्ठले बताइन् । ‘घाटगद्दी गर्दा नदी किनारबाट ५ सय मिटर पर गर्नुपर्छ,’ उनले भनिन्, ‘यस विषयमा प्राविधिक पठाएर बुझ्छौँ ।’ खोला किनारमा घाटगद्दी गरेर मेसिनको प्रयोग गर्न नमिल्ने प्राविधिक बताउँछन् । गत वर्ष संकलित सो ठाउको नदिजन्य सामग्रीको स्टक प्रमाणित भने गोरखा नगरपालिकाले गरेको छ । गत वर्ष संकलन भएको १९ हजार घनमिटर नदीजन्य सामग्रीको स्टक प्रमाणित गरिएको नगरपालिकाले जनाएको छ । खोला किनारमा उक्त मेसिन जडानको अनुमति दिनै नमिल्ने प्राविधिकले बताए ।

निर्माण सामाग्री ढुवानीमा सहजताको वाहाना वनाउँदै ठेकेदारले चेनवाला एक्साभेटर प्रयोग गरेपनि नियमन निकायले चासो नदिएको पाइएको छ । खोला किनारमा मेसिनको प्रयोग गर्न नमिल्ने भनिएको छ । आपतकालिन अवस्थामा अनुगमन तथा मूल्यांकन समितिको सिफारिसमा मात्र मेसिन औजारको प्रयोग गर्न मिल्ने उल्लेख छ ।

दिनदहाडै खोला किनारमा मेसिन चल्दा स्थानीय पनि असन्तुष्ट छन् । ‘मेसिन किन चलाएको भन्न जाउँ तेरो जग्गा हो र भन्ने जवाफ देलान्,’ स्थानीय पुर्णे कुमालले भने, ‘हामीले पनि केहि भन्न सकेका छैनौं ।’ मेसिन कसरी स्थापना भयो आफूहरू अनभिज्ञ रहेको उनले बताए । गत वर्ष जथाभावी मेसिन प्रयोग गर्दा नदीको स्वरुप बिग्रिएको उनको गुनासो छ । रातको समयमा टिपर र ट्याक्टरले खोलाबाट नदीजन्य सामग्री ओसार्ने स्थानीयको भनाइ छ ।
निर्माण सामग्री प्रशोधन गरेर ढुवानी गर्दा सहज हुने भएकाले केही दिनका लागि मात्र मेसिन जडान गरेको गणेश कुण्ड कन्स्ट्रक्सनका प्रतिनिधि सुरेश पाण्डेले बताए । अवुवा– विर्दि–सेरा सडक खण्डका लागि सो स्थलबाट ग्राभेल ढुवानी गरिएको उनले बताए । ‘लाने बेला नगरपालिकासँग सिफारिस लिन्छौँ,’ उनले भने, ‘बेच्न लागेका होइनौँ, कर तिरेर राखेको माल हो, सडकको कामका लागि ग्राभेल लान लागेका हौं ।’

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ ०९:४९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×