कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

सिंचाइ नहुँदा बाँझियो पकुवा

अगन्धर तिवारी

(पर्वत) — जनशक्ति नभएर खेतबारी बाँझिनु सामान्य भइसक्यो । आधुनिक प्रविधि, उपकरण, बीउ, मललगायत सुविधा भएर पनि सिंचाईको अभावमा कुश्मा नगरपालिकाभित्रकै उर्वरभूमि बाँझिन थालेको छ । 

कुश्मा–११ पकुवामा सिंचाइ अभावमा किसानले खेती गर्न पाएका छैनन् । अन्न, तरकारी र फलफुल खेतीको राम्रो सम्भावना भएको पकुवामा सिंचाइ सुविधा नहुँदा किसानले हिउंदे खेती गर्न पाएका छैनन् । आकासे पानीको भरमा वर्षामा धान रोपेका किसानले हिउँदे खेती लगाउन पाउँदैनन् । स्थानीय सीता रिमालका अनुसार वर्षौं पहिला बनेको पकुवा सिंचाइ नहर ठाउँठाउँमा भत्किएर जीर्ण भएर हिउँदमा खेती लगाउन नसकिएको हो । ‘वर्षामा पनि भल छोपेर धान रोप्ने हो,’ उनले भनिन्, ‘रोपेपछि आकाशको पानी नपरे रोप्नु मात्रै हुन्छ ।’ पकुवाको मुख्य खेती हुने फाँटसम्म आउने नहरमा समस्या भएको उनले बताइन् ।


फाँटदेखि करिब २ किलोमिटर नजिकको जहरेखोला वरिपरि व्यावसायिक तरकारी खेती गरेको देखेका किसान आफ्नो गाउँ टार भएर बाँझै हुँदा निराश छन् । खोलाकिनासमा सानातिना कुला निकालेर खेती गरेको भए पनि मुख्य फाँटमा पानी अभावकै कारण बाँझै भएको स्थानीय तोयानाथ रिमालले बताए । ‘खोलाकिनारको ओसेपमा कस्तो राम्रो खेती भएको छ,’ उनले भने, ‘पानी भए यो फाँटमा कस्तो फल्दो हो ।’ पकुवा सदरमुकाम कुश्मादेखि करिब ७ किलोमिटर टाढाको गाउँ हो । मध्यपहाडी लोकमार्गबाट करिब १० मिनेटमा पुग्न सकिने गाउँसम्म बाह्रै महिना यातायात सुविधा छ । सिंचाइ सहज भए गाउँमा उत्पादित सामान बजार पठाउन समस्या नभएको स्थानीय बताउँछन् । ‘तरकारी फलाए बिक्रीको समस्या छैन,’ स्थानीय गणेश पौडेलले भने, ‘घरघरै गाडी आउँछन् । आफैंले पनि सजिलै लैजान सकिन्छ ।’ बेमौसमी तरकारी फलाउन सके व्यापारी घरघरै आउने र मूल्य पनि राम्रो पाउने उनले बताए । सदरमुकामसहित पोखरा, बाग्लुङलगायत बजारसम्म उत्पादन सजिलै पुर्‍याउन सकिने भए पनि सिंचाइका कारण सबैतिर व्यावसायिक तरकारी उत्पादन सम्भव नभएको किसानले बताएका छन् । चार दशकअघि निर्माण गरिएको जहरे सिंचाइ योजना ६ वर्षअघिको वर्षा र पहिरोले धेरै ठाउँमा भत्किएको छ ।


अहिले नहरमा वर्षाका बेलासमेत पर्याप्त पानी ल्याउन नसकिएको किसानको गुनासो छ । हिउँदमा गहुँ, आलु, तोरी, फापरलगायत तरकारी उत्पादन गर्न सिंचाइको मुख्य समस्या रहेको रेशमलाल रिमालले बताए । सिंचाइ समस्या लिएर स्थानीय सरकारलाई धेरैपटक नहर मर्मतका लागि आग्रह गरिएको उनले बताए ।


कुश्मा नगरपालिकाले पकुवामा सिंचाइ सुविधा पुर्‍याउन नयाँ नहर निर्माणको योजना अघि सारिएको जनाएको छ ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ ०९:५३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

स्याउ उत्पादनमा सरकारको चासो

कान्तिपुर संवाददाता

(गण्डकी) — हिमाली क्षेत्रमा स्याऊ उत्पादन बढाउने लक्ष्यका साथ गण्डकी प्रदेश सरकारले विभिन्न योजना अघि बढाएको छ । मनाङ र मुस्ताङ्मा स्याउ उत्पादन हुँदै आएकोमा सरकार गोरखाको उत्तरी क्षेत्रमा पनि विस्तार गर्ने योजनामा लागेको हो । 

स्याउ जोन बनाउने उद्देश्यले प्रदेश सरकारले स्याउ विशेष कार्यक्रम सञ्चालन कार्यविधि, २०७६ स्वीकृत गरेको हो । गत असोज २६ को मन्त्रिपरिषद् वैठकले कार्यविधि स्वीकृत गरेको थियो । गण्डकीमा स्याउको उत्पादन राम्रो हुने भएपछि सरकारले यसलाई योजनाबद्ध रुपमा काम गर्ने गरि कार्यविधि तयार पारेको सरकारका प्रवक्ता एवं भौतिक पूर्वाधार विकासमन्त्री रामशरण बस्नेतले जानकारी दिए । उनका अनुसार यसवर्ष साढे ४ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । उनले गतबर्ष गोरखाको धार्चे र चुमनुब्री गाउँपालिकामा पनि स्याउखेती परीक्षण गरिएको बताए । उनका अनुसार गत वर्ष नै लगाइएका बिरुवाले फल दिएको र स्याउ उत्पादनका लागि उपयुक्त हावापानी र माटो देखिएपछि विस्तारमा लागिएको हो ।

प्रदेश सरकारले गोरखाकै धार्चे गाउँपालिकामा प्रत्येक घरमा २/२ वटाका दरले १४ सय बिरुवा वितरण गरेको थियो । इटलीबाट ल्याएको बिरुवा परीक्षणको रूपमा दिइएको हो ।

विदेशबाट वार्षिक ४ अरबको स्याउ आयात हुने भएकाले यसलाई रोक्न र नेपालमै उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिएको सरकारले जनाएकोछ । यसवर्ष ५० हजार उन्नत जातको विरुवा बाड्ने उनले बताए । प्रदेश सरकारले ७० प्रतिशत र ३० प्रतिशत किसानले बेहोर्नुपर्छ । बिरुवा गोरखामा बढी दिइनेछ साथै मनाङ र मुस्ताङमा वितरण हुनेछ ।

मुस्ताङमा गतवर्ष ५२ सय टन स्याउ उत्पादन भएको प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण परियोजना स्याउ जोन एकाइ कार्यालय मुस्ताङका प्रमुख माधव लम्सालले जानकारी दिए । उनका अनुसार ५० करोडको कारोबार भएको थियो । ‘यस वर्ष स्याउ टिप्ने क्रम जारी छ,’ लम्सालले भने, ‘५० करोडभन्दा बढीको उत्पादन हुन्छ । गत वर्षको तुलनामा यस वर्ष स्याउ उत्पादनमा वृद्धि भएको छ ।’ हालसम्म १२ सय हेक्टर क्षेत्रफलमा स्याउ लगाइएको छ भने ७ सय हेक्टर क्षेत्रफलमा लगाइएको स्याउले मात्र उत्पादन दिने गरेको प्रमुख लम्साल बताउँछन् ।

यसैगरी मनाङमा पनि यस वर्ष स्याउ उत्पादन बढेको छ । स्याउ जोन मनाङका अनुसार गतवर्ष ९ सय १६ टन स्याउ उत्पादन भएको थियो । परियोजना प्रमुख राजेश्वर सिलवालका अनुसार स्याउको क्षेत्रफल बढेकाले उत्पादन पनि बढ्ने भएको हो । मनाङमा गत आर्थिक वर्षसम्म २ सय ७ हेक्टर क्षेत्रफलमा स्याउ खेती गरिएको थियो । यसबर्ष करीब ४ हेक्टर बढेको छ । ८९ हेक्टर उत्पादनशील क्षेत्र रहेकामा यस वर्ष करिब ३ हेक्टर बढेको सिलवालले बताए । मनाङको जोनले १० हजार बिरुवा तयारी गरिसकेको छ ।

प्रकाशित : मंसिर ३, २०७६ ०९:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×