सूचना नलुकाउन निर्देशन

कान्तिपुर संवाददाता

गण्डकी — गण्डकी प्रदेशका सभामुख नेत्रनाथ अधिकारीले प्रदेशको विकास र समृद्धिका लागि प्रदेशसभाका कुनै पनि सूचना नलुकाउन र नरोक्न सचिवालयलाई निर्देशन दिएको बताएका छन् । भौतिक पूर्वाधारका कारण पत्रकारलाई सूचना र तस्बिर संकलनमा समस्या भएको स्विकार्दै उनले यसको व्यवस्थापनमा लागेको जनाए । 

सूचना खोजी गर्ने दायित्व पत्रकारको रहेको बताउँदै उनले विधायन समितिलगायत प्रदेशसभाअन्तर्गत गठिन सबै समितिका वैठकमा पत्रकारको सहभागिता बढाइएको बताए । ‘सूचना लुकाउन आवश्यक छैन । लुकाएकापनि छैनौं,’ संसदीय पत्रकार मञ्च गण्डकीको साधारणसभामा शनिबार उनले भने, ‘संसदीय मूल्य, मान्यताअनुसार पत्रकारिता गर्न अनुरोध गर्छु ।’ संसदीय पद्धति र संसदीय व्यवस्थामा संसद् सर्वमान्य हुने र संसदीय रिपोर्टिङ गर्ने पत्रकारले पनि सर्वमान्य अर्थात् विश्वसनीय समाचार सम्प्रेषण गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए । प्रदेश राजधानीमा मात्र नभई प्रदेशसभालाई जिल्लाका पत्रकारसँग पनि जोड्ने उद्देश्यसाथ वाररुमको स्थापना गर्न लागिएको बताए ।सभामुख अधिकारीले संघीय सरकारले सञ्चार ऐन नल्याउँदा गण्डकीले पनि ल्याउन नसकेको बताए ।

गण्डकी र वासिङ्टनबीच भगिनीको प्रस्ताव
पोखरा (कास)– अमेरिका भ्रमणमा गएका गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले वासिङ्टन राज्यसँग भगिनी सम्बन्ध गाँस्न प्रस्ताव गरेका छन् । वासिङ्टनका गभर्नर जे इन्स्लीसँगको भेटमा उनले उक्त प्रस्ताव गरेका हुन् ।

मुख्यमन्त्री गुरुङ र मुख्य न्यायाधिवक्ता राजेन्द्र घिमिरेको नेतृत्वमा नेपालबाट अमेरिका पुगेको उच्च प्रतिनिधिमण्डलले बिहीबार वासिङ्टनका गभर्नर जे इन्स्लीलाई उनको सियाटलमा रहेको कार्यालयमा भेट गरेका थिए । मुख्यमन्त्री गुरुङले आफ्नो भ्रमणका क्रममा वासिङ्टन र गण्डकी प्रदेशबीच धेरै समानता देखेको प्रकाश पारे । ‘वासिङ्टन र गण्डकी प्रदेशमा मुख्यतया कृषिमा आधारित अर्थव्यवस्था छ । दुवै स्थान हिमशिखर र प्राकृतिक तालतलैयाले घेरिएका छन्,’ उनले भने, ‘नेपालको राष्ट्रिय फूल लालिगुराँस वासिङ्टन राज्यको पनि आधिकारिक फूल हो ।’

मुख्यमन्त्री गुरुङले गभर्नर इन्स्लीलाई व्यापार, उद्योग र सांस्कृतिक आदानप्रदानका लागि गण्डकी प्रदेशका तर्फबाट औपचारिक निमन्त्रणा दिए । उनले दिगो वातावरण र पर्यटनका लागि स्वच्छ ऊर्जा, जलविद्युत्, कृषि, बागवानी, पूर्वाधार विकासलगायत क्षेत्रमा लगानी गर्न आग्रह गरे ।
भ्रमण वर्षको सन्दर्भमा मुख्यमन्त्रीको निमन्त्रणा स्विकार्दै गभर्नर इन्स्लीले आगामी वर्ष भ्रमण गर्ने आश्वासन दिए । ‘नेपाल मेरो भ्रमण सूचीमा छ । मेरो परिवारले हिमाल मन पराउँछन् र म ती हिमनदीको अस्तित्व हाम्रो भावी पुस्तासम्म रहोस् भन्नेमा चासो राख्छु,’ उनले भने, ‘नेपाल भ्रमण गर्न पाउनु मेरा लागि सपना साकार भएजस्तै हुनेछ ।’ विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धिबाट हिमाललाई जोगाइराख्न नेपालले गरेको प्रयास आफूले सधैं उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गर्ने गरेको उनले सुनाए ।

सियाटल आधारित गैरनाफामूलक वकालत समूह नेपाल ग्लोबल ट्रेड यूएसएका संस्थापक मोहन गुरुङले नेपाल र अमेरिकाबीच द्विपक्षीय सम्बन्ध प्रवर्द्धन गर्नुपर्ने बताए । उनले वासिङ्टन राज्यबाट सन् २०२० मा नेपाल र भारतसँग हुने संयुक्त व्यापार मिसनबारे भइरहेको प्रगति सुनाए । बैठकमा गण्डकी कार्पेट उद्योगका भक्त गुरुङ, बाउन्टी हिमालयका सञ्जीवकुमार पाण्डे, माइक्रोसफ्टमा काम गर्ने गैरआवासीय नेपाली दीपेश क्षत्री, एसियाली प्रशान्त अमेरिकी मामिलासम्बन्धी राज्य आयोगका आयुक्त ताम क्यू दिनलगायत बैठकमा सहभागी थिए ।

प्रकाशित : मंसिर १, २०७६ १०:०१
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

स्नातकपछिको अध्ययनमा अन्योल

जिल्लामा उच्च शिक्षाको पहुँच नहुँदा विद्यार्थीले स्नातकोत्तरको पढाइ कहाँ गर्ने भन्ने अनिश्चित
अगन्धर तिवारी

पर्वत — सदरमुकाम कुश्मास्थित गुप्तेश्वर बहुमुखी क्याम्पसको व्यवस्थापन संकायमा स्नातक चौथो वर्षकी उमा सिलवाललाई अबको पढाइबारे टुंगो छैन । जिल्लाभर स्नातकोत्तरको पढाइ नहुँदा विद्यार्थी बाहिरी जिल्ला जानुपर्ने बाध्यतामा छन् ।

सिलवालसहित स्नातक गर्दै गरेका १ सय २१ विद्यार्थीको भविष्य अन्योलमा छ । गुप्तेश्रमा व्यवस्थापन, शिक्षा र मानविकी संकायमा गरी ३ सयको हाराहारीमा विद्यार्थी छन् । शिक्षा र व्यवस्थापन संकायमा स्नातकसम्म पढाइ हुने कुश्माकै अर्को शिवालय क्याम्पसमा २ सय ४७ विद्यार्थी छन् । गुप्तेश्वर २०४८ र शिवालय २०६७ मा स्थापना भएका क्याम्पस हुन् ।

फलेबासस्थित जिल्लाकै पुरानो पर्वत बहुमुखी क्याम्पसमा डेढ सय विद्यार्थी छन् । क्याम्पस प्रमुख खिलप्रसाद शर्मा पौडेलका अनुसार व्यवस्थापन, शिक्षा र मानविकीमा स्नातक पढ्न बागलुङ र जैमिनी नगरपालिकासमेतका विद्यार्थी आउँछन् । यहाँका विद्यार्थी पनि माथिल्लो तहको योग्यताको खोजीमा महँगो शुल्क तिरेर बाहिर जान बाध्य छन् ।

‘जिल्लाकै पुरानो क्याम्पस भनेर के गर्नु,’ पौडेल भन्छन्, ‘स्नातकपछिको अध्ययन कहाँ सम्पन्न गर्ने भन्ने अन्योल सधैं हुन्छ ।’ ‘घरनजिकैको क्याम्पस पढ्दा धेरै सजिलो हुने तर उपल्लो तहको पढाइ नहुँदा बाहिर गएर पढ्न खर्च बढी लाग्ने विद्यार्थी रमेश क्षत्री बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘पढाइका लागि मात्रै घरबाहिर बस्नुपर्दा आम्दानी नहुने परिवारका विद्यार्थीको बीचमै पढाइ रोकिन्छ ।’ पढाइ खर्च नभएकै कारण आर्थिक भार थेग्न वैदेशिक रोजगारी रोज्ने गरेका धेरै उदाहरण भएको उनले बताए ।

क्याम्पस तहको ३५ वर्षको इतिहासमा जिल्लामा १२ स्नातक तहका क्याम्पस सञ्चालित छन् । कुश्मा र फलेबास नगरपालिकामा ३–३ क्याम्पस छन् । बिहादी गाउँपालिकामा २, पैयुँ, महाशिला, मोदी र जलजलामा एक/एक छन् । सबैले त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट सम्बन्धन लिएका छन् । ‘त्रिवि सेवा आयोगबाट ८/१० लाख सहयोग आउँछ,’ गुप्तेश्वर क्याम्पसका प्रमुख सुभाष पन्तले भने, ‘त्यतिले के गर्नु ।’ उनका अनुसार क्याम्पसको सञ्चालन खर्च वार्षिक करिब एक करोड छ । विद्यार्थीबाट करिब ५० लाख शुल्क संकलन हुन्छ ।

‘डिग्रीका कक्षा सञ्चालनका लागि पहल नभएको होइन,’ पन्त भन्छन्, ‘पूर्वाधारका हिसाबले हामी मजबुत छौं तर आर्थिक स्रोत मुख्य कुरा हो ।’ स्थानीय समुदाय, सञ्चालक समिति र राजनीतिक नेतृत्वको अदूरदर्शिताका कारण स्नातकोत्तर तहको अनुमति ल्याउन नसकिएको
उनी सुनाउँछन् ।

१२ क्याम्पसमा १७ सय हाराहारीमा स्नातक तहका विद्यार्थी छन् । यीमध्ये अधिकांश स्नातकोत्तर पढ्छन् । साथै बैंक, वित्तीय संस्था, सरकारी, गैरसरकारी संस्थाका कर्मचारी र शिक्षक स्नातकोत्तरका सम्भावित विद्यार्थी हुन् । जिल्लामा करिब ५ हजार शिक्षक, कर्मचारी छन् । तीमध्ये १० प्रतिशतले क्याम्पस भर्ना भएर पढ्दा पनि ५ सय विद्यार्थी हुने पन्त बताउँछन् ।

‘अहिले पनि धेरै वित्तीय संस्था र अरू कर्मचारीले स्नातकोत्तरको अध्ययनबारे जिज्ञासा राख्छन्,’ पन्तले भने । पर्वत क्याम्पसका प्रमुख खिलप्रसादले पछिल्लो समय लोकप्रिय बनेका कानुन, जनसम्पर्क, समाजशास्त्रलगायतका विषय पढाउन सके कर्मचारी, शिक्षक, सामाजिक कार्यकर्ता सबैका लागि उपयुक्त हुने बताए । शिवालय क्याम्पसका प्रमुख कमलनाथ शर्माले सदरमुकाममा स्नातकोत्तर तहको क्याम्पस सजिलै चल्ने बताउँछन् । ‘अहिले धेरै विद्यार्थी बागलुङ र पोखरा जान्छन्,’ शर्माले भने । नेतृत्व तहको अरुचिका कारण जिल्लामा उच्च शिक्षाको विकास हुन नसकेको उनको गुनासो छ । ‘अरू विकास बजेट लाखौं फ्रिज हुन्छ । क्याम्पसका लागि बजेट माग्दा कहिल्यै छ भन्दैनन् । राजनीतिक नेतृत्व साह्रै अनुदार देखिन्छ,’ उनले भने ।

२०४१ सालमा त्रिविबाट सम्बन्धन लिएर मानविकीमा प्रमाणपत्र तहको पढाइ सुरु भएको थियो पर्वत क्याम्पसमा । प्रमुख शर्माका अनुसार लगत्तै स्नातक तहको पढाइ थालिएको थियो । उच्च शिक्षाप्रति स्थानीय समुदायको चासो कम हुँदै गएकाले स्नातकोत्तरको पढाइको त कुरै छाडौं, अहिलेसम्म भएका संरचना पनि जोगाउन मुस्किल रहेको उनले बताए । संरचना बनाउन क्याम्पस प्रशासनले गरेको पहलमा कुनै क्षेत्रको साथ नपाएपछि भइरहेका संकाय धान्नसमेत मुस्किल भएको प्राध्यापकको गुनासो छ ।

कतैबाट सहयोग नआएकाले समस्या भएको वहाकी सामुदायिक क्याम्पसका प्रमुख एकनारायण भट्टराई बताउँछन् । ‘उच्च शिक्षाबारे चासो बटुल्न बृहत् अन्तरक्रियाको खाँचो छ,’ भट्टराई भन्छन्, ‘माध्यमिक तहसम्मको शिक्षाजस्तै क्याम्पस तहलाई पनि राज्यले चासो दिनुपर्छ ।’ ग्रामीण क्षेत्रका क्याम्पसले निम्न आय हुने र छोरीबुहारीका लागि राम्रो अवसर दिएको बिहादीका अगुवा हरि न्यौपाने बताउँछन् । ‘राम्रो पढाइकै खोजीमा धेरै बाहिरिएका छन्,’ न्यौपाने भन्छन्, ‘गाउँमा अवसर भए बाहिर पढ्न कसलाई रहर हुँदो हो ।’ ‘सामुदायिक क्याम्पसको मुख्य आम्दानी विद्यार्थीको शुल्क नै हो,’ शिवालय क्याम्पस सञ्चालक समितिका पूर्वअध्यक्ष गोविन्द पहाडी भन्छन्, ‘विद्यार्थी संख्या कम भएपछि सबै कुरामा समस्या हुन्छ ।’ हाल सञ्चालित क्याम्पसका विषयमा नै स्नातकोत्तर तहका कक्षा सञ्चालन भए क्याम्पस चलाउन समस्या नहुने उनको तर्क छ ।

गुप्तेश्वर क्याम्पस सञ्चालक समितिका अध्यक्ष सुन्दरप्रसाद जोशीका अनुसार ३ वर्षदेखि स्नातकोत्तरको कक्षा सञ्चालनको पहल भइरहेको छ । राजनीतिक नेतृत्वले चासो देखाए स्नातकोत्तर तहको क्याम्पस ठूलो विषय नभएको सरोकारवाला बताउँछन् । मानव विकास सूचकांकमा ११ औं स्थानमा रहेर पनि उच्च शिक्षामा अपेक्षित प्रगति नहुनु जिल्लाको चिन्ताको विषय भएको शैक्षिक अगुवा राजेन्द्र पहाडीले सुनाए । राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष गणेशप्रसाद तिमिल्सिनाले स्नातकोत्तरको पढाइबारे जिल्लामा कतै बहस र माग नभएको बताए । ‘अरू धेरै विषयमा विचारविमर्श हुन्छन्,’ उनले भने, ‘यो विषयमा कतै बहस भएको छैन ।’

प्रकाशित : मंसिर १, २०७६ ०९:५८
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×