सिउरुङमा बन्यो क्होइँबो धीं

कान्तिपुर संवाददाता

(लमजुङ) — गुरुङको प्ये (शास्त्र) र छ्या (संस्कार) सिक्ने र सिकाउने पाठशालाका रूपमा चिनिएको क्होइँबो धीं निर्माणमा जिल्लाका गुरुङ समुदाय एकजुट भएका छन् । सदरमुकाम बेंसीसहरमा तमु प्ये ल्हे संघ जिल्ला कार्य समितिले क्होइँबो धीं निर्माण गरिरहेको समय मर्स्याङदी गाउँपालिका–३ सिउरुङबासीले पनि बनाएका छन् । क्होइँबो धींमा गुरुङ समुदायका पुरोहित घ्याब्रे, पच्यु, बोन्पो लम आदि सिकाइन्छ । पुरोहित गुरुङ समुदायको जन्मदेखि मृत्यु संस्कारका लागि चाहिन्छ ।

गुरुङ समुदायका हरेक संस्कारमा प्ये मौखिक पढिन्छ । मृत्यु संस्कारमा दिनरात पढ्नुपर्ने शास्त्र मौखिक भएपछि यसलाई सिक्ने र सिकाउने ठाउँको रुपमा क्होइँबो धींको आवश्यक परेको स्थानीयले बताए । तमु प्ये ल्हु संघ सेरे नाँसा (सिउरुङ गाउँ) इकाई क्होइबो धीं निर्माण समितिका अध्यक्ष धनबहादुर गुरुङका अनुसार देशविदेशमा रहेका स्थानीयको सहयोगमा क्होइँबो धीं निर्माण गरिएको हो । यसबाट गुरुङ जातिको धर्म, इतिहास, शास्त्र, संस्कार, संस्कृति, भाषा सिक्न र सिकाउन मद्दत पुग्छ । यसबारे अध्ययन गर्न पनि क्होइँबो धींले सहयोग गर्छ ।

क्होइँबो धीं निर्माण समितिका सचिव गणेशबहादुर गुरुङका अनुसार गुरुङ जातिले सदियौंदेखि कूल धर्म ‘बोन’ मान्दै आएको छ । नयाँ पुस्ता धेरैले यसबारे ज्ञान नभएको र नयाँ पुस्तामा धर्म, संस्कारसंस्कृति, भाषा हस्तान्तरण गर्न क्होइँबो धीं आवश्यक परेको उनले बताए । ‘क्होइँबो धींमा हामी पुरोहितका शिष्य उत्पादन गर्छौं’ उनले भने । कोषाध्यक्ष शान्ताकाशी गुरुङले १६ लाख ५२ हजार ६ सय ५२ रुपैयाँमा क्होइँबो धीं निर्माण गरिएको बताइन् ।

तमु प्ये ल्हु संघ लमजुङका अध्यक्ष मिलबहादुर गुरुङले बेंसीसहरमा क्होइँबो धीं निर्माणकार्य अन्तिम चरणमा पुगेको बताए । यसअघि घलेगाउँमा क्होइँबो धीं निर्माण गरिएको छ । तमु प्ये ल्हु संघ केन्द्रीय अध्यक्ष हितकाजी गुरुङले संस्कार र संस्कृतिबिना मानिसका हरेक कार्य अपुरो र अधुरो हुने भन्दै क्होइँबो धीं निर्माणकार्य गाउँगाउँमा सुरु गरिएको बताए ।

प्रकाशित : कार्तिक १९, २०७६ ०९:४८
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

‘मृत्यु पथ’ बन्दै ग्रामीण सडक

घनश्याम खड्का

(म्याग्दी) — ग्रेड तथा घुम्ती नमिलेका साँघुरा ग्रामीण सडक यात्राको सुरक्षित मार्ग नभइ यात्रुको ‘मृत्यु पथ’ बन्दै गएका छन् । जिल्लाको पश्चिम मालिका गाउँपालिकामा पछिल्लो ३ दिनमा भएका २ दुर्घटनामा ६ जनाको अकालमा ज्यान गएको छ । उपभोक्ता समिति र डोजरका अपरेटर ‘प्राविधिक’ भै गाउँ–गाउँमा सडक पुर्‍याउने लहरसँगै बर्सेनि मानवीय क्षति हुने गरी ठूला दुर्घटना भइरहेका छन् । 

शुक्रबार मालिका–२ रुमको ताक्सेमा साँघुरो उकालो सडकमा यात्रु भार तान्न नसक्दा बोलेरो जिप दुर्घटना हुँदा सवार २ को घटनास्थलमै मृत्यु भयो । आइतबार साँघुरो सडकको घुम्तीमा बस मोड्न नसक्दा माइक्रो बस सडकदेखि तल खस्दा ४ को मृत्यु भयो । ‘जिल्लाका प्रायः सवारी/सडक दुर्घटनामा चालकको लापरबाहीभन्दा सडकको अवस्था बढी दोषी छ । अझ दक्ष मिस्त्री नहुँदा जीर्ण सवारी साधन पनि उस्तै दोषी छन्,’ प्रहरी निरीक्षक ध्रुव शर्माले भने, ‘जनप्रतिनिधि, प्राविधिक र उपभोक्ता सबैको ध्याउन्न सडक/ट्याक खोल्ने मात्र छ, यात्रुको सुरक्षा र सडकको गुणस्तरमा पटक्कै चासो देखिन्न ।’

‘सडक निर्माणमा ध्यान पुर्‍याउन नसक्दा वा लापरबाहीले बर्सेनि ठूलो मानवीय क्षति व्यहोर्नुपरेको स्थानीयले बताए । ‘गाउँका सडक आफ्नै मृत्युपथ भएका छन्’ नेकपा म्याग्दीका सचिव हरिकृष्ण श्रेष्ठले भने, ‘गुणस्तरीय र मापदण्ड अनुसारको सडक निर्माणमा नागरिक तहबाटै ठूलो दबाब जरुरी देखिएको छ ।’ उपभोक्ता समिति जुनसुकै अपारदर्शी भएको र सडकको गुणस्तरमा ध्यान नदिएको उनले आरोप लगाए ।

जिल्लाका सबै ६ स्थानीय तहको चालु आवको बजेटमा सडकलाई प्राथमिकता दिइएको छ । मालिकाले ६ मिटरभन्दा साँघुरा सडकमा लगानी नगर्ने नीति लिएको छ । तर, पनि सोही गापामा दुई दुर्घटना साँघुरो सडककै कारण भएको छ । गाउँपालिकाले चालु वर्षमा सडक स्तरोन्नति गर्न ५ करोड बजेट विनियोजन गरेको छ । जिल्ला सदरमुकाम सडक सञ्जालमा जोडिएर गाउँतर्फ मोटरबाटो उकालो लाग्न थालेपछि ०६५ देखि हरेक वर्ष यहाँका सडकमा ठूलो मानवीय क्षति हुने गरी सडक दुर्घटना भइरहेको छ ।

प्रहरी अभिलेखअनुसार जिल्लामा पछिल्लो ४ महिनामा ३ दुर्घटनामा ५ पुरुष र ३ महिलाको ज्यान गएको छ । ४० घाइते भएकोमा ७ जनाको अवस्था अझै गम्भीर छ । आइतबार मालिका–७ विममा भएको बस दुर्घटनामा घाइते ३१ मध्ये ८ जनालाई पोखरा रिफर गरिएको छ ।

तथ्याङ्कअनुसार जिल्लामा पहिलो मानवीय क्षति हुनेगरी ०६५ असोज १६ मा बेनी–दरवाङ सडकको तोलावाङमा नम्बरको बस दुर्घटनामा पर्दा तीनयात्रुको ज्यान गएको थियो । ०६६ साउन १२ मा सोही सडकको डम्बरामा माइक्रोबस दुर्घटनामा पर्दा ७ यात्रुले ज्यान गुमाएका थिए । त्यसैगरी ०६७ असोज १९ मा बेनी–जोमसोम सडकको बाँदरजुङमा जिप दुर्घटनामा १४, ०६८ साउन ७ मा बेनी–गलेश्वर खण्डमा ट्याक्सी दुर्घटनामा ८ जनाको ज्यान गएको थियो । ०६८ असोजमा बेनी–दरवाङ सडकको रणवाङमा मिनीबस सडकबाट खस्दा १३, ०७० कात्तिक १४ मा बेनी–पर्वत लेकफाँट–नागी सडकको खोलाखेत सडक खण्डमा जिप खस्दा १४, ०७१ असोजमा तिप्ल्याङ–राम्चे सडकको रिमा खण्डमा जिप खस्दा १३ र ०७२ कात्तिकमा बेनी–बरंजा सडकको थामडाँडामा मिनीमाइक्रो बस खस्दा दुई बालकसमेत तीनजनाको अकालमा ज्यान गएको थियो । ०७४ मा ८ वटा सवारी दुर्घटनामा ३ महिला, २ बालबालिका समेत १२ जनाको ज्यानगएको थियो । ०७५ मा ४ सवारी दुर्घटनामा ३ महिला समेत ५ जनाको र चालु आवको पहिलो चार महिनामा ३ दुर्घटनमा ८ जनाको ज्यान गएको छ ।

प्रकाशित : कार्तिक १९, २०७६ ०९:४७
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT