होमस्टेमा परम्परागत संस्कृतिलाई प्राथमिकता

सम्झना रसाइली

(तनहुँ) — नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० र गण्डकी प्रदेश सरकारले घोषणा गरेको आन्तरिक पर्यटन भ्रमण वर्षलाई लक्षित गर्दै यतिबेला ग्रामीण पर्यटन प्रवर्द्धनका कार्यक्रमलाई तीब्रता दिइएको छ । यही कार्यक्रम अन्तरगत संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय काठमाडौंले तनहुँको भानु नगरपालिका–१३ टुटेपानीमा होमस्टे (घरबास)मा संस्कृति प्रवर्द्धन सम्बन्धी अभिमुखिकरण कार्यक्रम गरेको छ ।

भानुको टुटेपानी सामुदायिक होमस्टेको समन्वयमा मन्त्रालयले गण्डकी प्रदेशका नवलपुर, स्याङ्जा, बाग्लुङ, पर्वत, म्याग्दी, कास्की, मनाङ, लमजुङ, गोरखा, मुस्ताङ जिल्लाको एक/एक वटा र तनहुँका पाँचवटा होमस्टे सञ्चालक समितिका पदाधिकारीलाई भेला गराई ग्रामीण पर्यटनमा स्थानीय समुदायको परम्परागत भाषा, संस्कृति, रितिरिवाजको महत्वका विषयमा अभिमुखिकरण गरेको मन्त्रालयका उपसचिव हरिकृष्ण ज्ञावलीले बताए ।

उक्त अभिमुखिकरण कार्यक्रममा सहभागी होमस्टे सञ्चालकले आ–आफ्नों अनुभव आदान–प्रदान गर्दै संस्कृतिको महत्वका विषयमा चर्चा गरेका थिए । पहुँनाहरूलाई परम्परागत सांस्कृतिक कार्यक्रम प्रस्तुत गरी स्वागत गर्दा सबैलाई लोभ्याउने गरेको भानु नगरपालिका–१३ स्थित टुटेपानी सामुदायिक नमूना होमस्टेका अध्यक्ष क्याप्टेन होमबहादुर गुरुङले बताए । उनी भन्छन्, ‘होमस्टेमा आउँने पाहुँनालाई गुरुङ समुदायको परम्परा अनुसार टिका र रिपा लगाई दिने तथा सांस्कृतिक नृत्य प्रस्तुत गरी स्वागत गर्दा पाहुनाहरूलाई मनोरञ्जन हुनुका साथै नयाँपुस्तालाई संस्कृति हस्तान्तरणसँगै प्रचारप्रसारमा समेत टेवा पुगेको छ ।’

होमस्टेमा आउने पाहुँनालाई बाह्रमासे घाँटु नाच, कृष्ण चरित्र, सोरठी, झ्याउरे, पाउँदुरे, चुड्का लगायतका गुरुङ समुदायको परम्परागत साँस्कृतिक कार्यक्रम देखाउने गरेको र यी सांस्कृतिक कार्यक्रमले होमस्टेमा आएका पाहुनालाई थप आकर्षित गर्ने गरेको उनी बताउँछन् । उनले भने, ‘ग्रामीण पर्यटन र होमस्टे सञ्चालनका लागि परम्परागत संस्कृतिले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दो रहेछ ।’ बाग्लुङको भकुण्डेमा अतिथि सत्कार होमस्टे सञ्चालन पश्चात परम्परागत संस्कृति संरक्षणका साथै पर्यटन प्रवर्द्धनमा टेवा पुगेको होमस्टेका अध्यक्ष खिमबहादुर थापा बताउँछन् । ‘हामेस्टे नहुँदा भैरवथान मन्दिर दर्शन गर्न आउने पर्यटकलाई राति बस्नको लागि समस्या हुने गर्दथ्यो,’ अध्यक्ष थापाले भने, ‘विसं २०७३ मा अतिथि सत्कार होमस्टे सञ्चालन पश्चात भक्तजनलाई घर फर्किन ढिलाइ भएपनि समस्या भएको छैन ।

यसले गर्दा यस क्षेत्रमा पर्यटनको राम्रो आकर्षण बढ्नुका साथै स्थानीय स्तरमै रोजगारीको वातावरण सिर्जना हुँदा आर्थिक पाटो पनि बलियो बन्दै गएको छ ।’ विशेष गरेर मगर समुदायको बाहुल्यता भएको उक्त होमस्टेमा मगर समुदायको परम्परागत संस्कृति प्रदर्शनीका साथै संरक्षणमा पनि होमस्टे लागि परेको छ । अध्यक्ष थापाले भने, ‘हाम्रो परम्परागत बाँजागाँजा के–कस्ता हुन्छन् भन्नेबारे हामीलाई त्यति थाहा थिएन । अहिले हामीले धेरै पुराना–पुराना लोपोन्मुख संस्कृति, नाचगानको पनि खोजतलास गरी होमस्टेमार्फत त्यसलाई जीवन्त गर्ने प्रयास गरेका छौं ।

प्रकाशित : आश्विन ३, २०७६ १०:०७
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

अस्पतालको बजेट अन्यत्रै खर्च

प्रतीक्षा काफ्ले

(गण्डकी) — प्रत्येक स्थानीय तहमा एक/एकवटा अस्पताल निर्माण गर्ने गरी गण्डकी प्रदेश सरकारले विनियोजन गरेको ३२ करोड रुपैयाँ अन्यत्रै खर्च गरेको पाइएको छ । स्थानीय सरकारसँग समन्वय नहुँदा जग्गा अभावको कारण देखाउँदै अन्यत्र खर्च गरिएको हो ।

प्रदेश सरकारले आर्थिक वर्ष ०७५/७६ मा प्रदेशका ८५ वटै स्थानीय तहमा अस्पताल खोल्ने निर्णय गरेको थियो । जनताको घरदैलोमा स्वास्थ्यको पहुँच पुर्‍याउने उद्देश्यले ‘एक स्थानीय तहमा, एक अस्पताल’ कार्यक्रम घोषणा गरेको थियो । सामाजिक विकास मन्त्रालयअन्तर्गत रहेको यो कार्यक्रम यस बर्ष भने हटाइएको छ ।

कार्यक्रम सञ्चालन गर्न समस्या भएपछि यस वर्ष हटाइएको मन्त्रालयका प्रवक्ता रमेश अधिकारीले बताए । उनले भने, ‘अस्पताल स्थापना गर्ने जुन लक्ष्य थियो, त्यस अनुरुप काम गर्न कठिन भयो । स्थानीय सरकारसँग बजेट विनियोजन गर्नुपूर्व सल्लाह गर्नुपर्ने थियो । हामीले त्यसो नगर्दा स्थानीय तहले असहयोग गर्नु स्वाभाविक नै हो ।’ उनले अस्पताल निर्माण गर्नको लागि स्थानीय तहले जग्गा खोजिदिने र अनुगमनको कार्य पनि गर्नुपर्ने बताए ।

यसो त संघीय सरकारले पनि एक स्थानीय तहमा एउटा अस्पताल अनिवार्य निर्माण गर्ने बताएको थियो । संघीय सरकारले स्वास्थ्यको महत्त्वपूर्ण योजना पनि हो । संघीय सरकारको योजनालाई प्रदेशले पनि साकार दिन लागेको मन्त्रालयले बताएको छ । ‘एउटै योजनामा के जुध्ने भनेर पनि हो,’ उनले भने, ‘संघीय सरकारले पनि अस्पताल नै निर्माण गर्ने भनेपछि हामीले भइरहेका संघ–संस्थाको स्तरोन्नती गरौं भनेर नै कार्यक्रम हटायौं ।’ उनले गत वर्षको विनियोजित रकमले भइरहेका भवनको पूर्वाधार निर्माणमा सहयोग गरेको बताए । यसो त भवन निर्माण गर्ने रकम औषधि खरिदमा खर्चिएको पनि मन्त्रालय बताउँछ ।

स्वास्थ्यका पूर्वाधार निर्माण भए पनि जनशक्ति कम भएकाले स्थानीय तहको माग अनुसार उक्त ३२ करोड रुपैयाँ विभाजन गरिएको मन्त्रालयले बताएको छ । ‘सेवा विस्तार गर्ने तयारीमा जाँदा त्यहाँको अवस्थाले प्रभावित भएपछि मन्त्रालयले अवको कार्यक्रमको प्राथमिकतामा पूर्वाधार र जनशक्ति राख्ने भनेर हामीले सोही अनुसार निर्णय गरेका हौं,’ उनले पुन: थपे । अहिले मन्त्रालयको मातहतमा ९ वटा जिल्ला अस्पताल र एउटा सामुदायिक अस्पताल छ । ११ आयुर्वेद औषधालय छन् ।

प्रकाशित : आश्विन ३, २०७६ १०:०३
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×