चार स्थान डेंगुग्रस्त घोषणा

कुश्मा, मोदी गाउँपालिकाको तिलाहार, जलजला गाउँपालिकाको वारिबेनी र पैयुँ गाउँपालिकाको हुवासलाई डेंगुको जोखिमयुक्त क्षेत्र घोषणा गरिएको छ
अगन्धर तिवारी

पर्वत — जिल्लाका ४ स्थानलाई डेंगुको प्रकोप क्षेत्र घोषणा गरिएको छ । सदरमुकाम कुश्मासहित मोदी गाउँपालिकाको तिलाहार, जलजला गाउँपालिकाको वारिबेनी र पैयुँ गाउँपालिकाको हुवासलाई डेंगुको जोखिमयुक्त क्षेत्र घोषणा गरिएको हो ।

देशभर डेंगुको प्रकोप फैलिइरहेका बेला जोखिमयुक्त क्षेत्र घोषणा गरी सतर्कता अपनाउन सुरु गरेको हो । स्वास्थ्य कार्यालयका सूचना अधिकारी प्रवीण भण्डारीका अनुसार मुख्य राजमार्ग तथा डेंगुको बढी संक्रमण देखिएको कास्की र तराईसँग निकट सम्बन्ध रहेका क्षेत्रलाई संक्रमणयुक्त क्षेत्रका रूपमा समेटिएको हो ।

संक्रमणयुक्त क्षेत्रमा जनस्वास्थ्यको टोलीले विशेष सतर्कताका साथै लामखुट्टे नियन्त्रणका विभिन्न कार्यक्रम सुरु गरेको छ ।
बजार क्षेत्रमा टायर, बोतल, फूलका गमला तथा अनावश्यक भाँडाकुँडा र पानी जम्ने खाल्डाखुल्डी भएर डेंगु सार्ने लामखुट्टेको बासस्थान बढी हुने भएकाले ती क्षेत्रमा दैनिकजसो सफाइ कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको भण्डारीले बताए । ‘डेंगु सार्ने लामखुट्टेको जीवनचक्र एक साताको मात्रै हुन्छ,’ भण्डारीले भने, ‘एक सातासम्म पानी जमिरहने जस्तोसुकै ठाउँमा प्रकोप फैलिन सक्छ ।’

एडिज एजेप्टी नामको लामखुट्टेको पोथी जाति १५ डिग्रिदेखि माथिको तापक्रममा सजिलै बस्ने र एकपटकमा एक हजारसम्म फुल पार्ने भएकाले टायरमा जमेको पानीमा यसको फैलावट बढी हुने बताए । डेंगुग्रस्त घोषित स्थानका व्यक्तिमा डेंगुको संक्रमण देखिएको छ । ‘अहिलेसम्म पर्वत ठेगाना भएका २५ जनामा डेंगु भेटिएको छ,’ डाक्टर विष्णु भण्डारीले भने, ‘जुन क्षेत्रमा संक्रमणको खतरा बढी छ, त्यहाँ सतर्कता अपनाउन टिम परिचालित छ ।’

जनस्वास्थ्यले गाउँका स्वास्थ्य चौकी, सम्बन्धित गाउँपालिका, नगरपालिका, विद्यालय, महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकालगायत सबैलाई डेंगुको संक्रमणबाट जोगिन लामखुट्टेका बासस्थान नष्ट गर्ने अभियान चलाएको उनले बताए ।

डेंगु सार्ने लामखुट्टे एक ठाउँबाट कम्तीमा ३ सय मिटरसम्म सजिलै ओहोरदोहोर गर्ने स्वास्थ्यकर्मीले बताए । सजिलै एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा सर्न सक्ने भएकाले डेंगुग्रस्त क्षेत्र घोषणा नगरिएका र लेकाली बस्तीमा समेत यसको संक्रमण फैलिन सक्छ । हरेक बस्तीमा व्यक्ति, परिवार, समुदाय, स्थानीय तह, विद्यालयलगायत सबैले लामखुट्टेको बासस्थान नण्ट गर्ने र लामो बाउला भएको कपडा लगाउन सचेतना अभियान सञ्चालन गरिएको जनस्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ ।

गत सातादेखि पर्वतमै डेंगुको परीक्षण थालिएकोमा एक जनामा डेंगुको लक्षण देखिएपछि उपचार सुरु गरिएको छ । अस्पतालका निमित्त सुपरिटेन्डेन्ट डा. शिशिर देवकोटाका अनुसार डेंगु र उपचारमा केही भ्रम फैलिएको भन्दै जिल्ला अस्पतालमा अहिले उपचार निःशुल्क भइसकेको बताए ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ १०:१०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गाउँ छाड्दै धमाधम बजारमा

नवीन पौडेल

नवलपुर — केही वर्ष पहिलेसम्म पूर्वी नवलपरासीको हुप्सेकोट गाउँपालिका–५ रुद्रपुरका धनबहादुर पुलामीको घर गाउँमा सबैभन्दा ठूलो र आकर्षक थियो । जस्तापाताले छाएको तीनतले घर अहिले भने रित्तै छ । काठमा धमिरा लागेको छ । आँगनको झारले दैलोसम्म पुगिनसक्नु भएको छ ।

पुर्खाले बनाएको घर छाडेर धनबहादुरलाई अन्त जाने मन थिएन । तर गाँंका सबै बजार र सुविधा उपलब्ध हुने स्थानमा बसाइसराइ सर्न लागेपछि उनले २ वर्षअघि घर छाडे । ‘घरत अझै पनि बलियो छ । बाजे बज्यैको सम्झना पुर्ख्यौली घर छाडेर अन्त जाने मन थिएन् । गाउँमा सुविधा छैन,’ उनले भने, ‘छरछिमेकी सबै सहरबजारमा झरे, परिवारका सदस्य पनि बस्न मानेनन् अनि म एक्लै बसेर के गर्नु ।’

मोटरबाटोको सुविधाका लागि रुद्रपुरगढीदेखि ३ किलोमिटर तल मोटर आउने बाटोको पहुँचमा रहेको जग्गामा घर बनाएर बसेका छन् । छोराछोरीलाई स्कुल पठाउन समस्या, बिरामी हुँदा पनि झट्टै उपचार नपाइने भएपछि धनबहादुरजस्ता धैरै परिवारले पहाडको घर रित्तै छाडेर बजार पसेका छन् ।

धौवादीका सुकुमाया थापाले पनि पुर्ख्यौली घरमा ताल्चा लगाएर पूर्वपश्चिम राजमार्गको नजिकै देवचुली नगरपालिका दलदलेको मुण्डेमा बसाइ सरेकी छन् । ‘बाटो, विजुलीको सुविधा छैन् । बिरामी भए पनि एम्बुलेन्स नपुग्ने स्थानमा छोराछोरी बस्नै मानेनन्,’ उनले भनिन्, ‘पुर्ख्यौली थलो, हावापानी राम्रो भए पनि बाध्यताले बजार आउन पर्‍यो ।’

यातायातको सुविधा नहुँदा थापाले पहिलेपहिले ६ महिनालाई पुग्ने खाद्यान्न एकै दिनमा किनमेल गरेर लैजाने गर्थिन् । वर्षातको ५ महिना सडक बन्द हुँदा खाध्यान्न संकट हुने भन्दै उनले एकै पटक खाद्यान्न लगेर पनि गुजारा चलाउँथिन् । तर छोराछोरी ठूलो भएपछि गाउँमा बस्नै मानेनन् ।

गाउँमा उत्पादन हुने अदुवा, पिडालु, तरुल बेच्नका लागि बजार आउने र सोही आम्दानीले खाद्यान्न किन्ने प्रचलन थियो । सवारी नचल्दा भारी नै बोकेर बेसी झर्ने स्थानीय अहिले सवारी सुविधा पुगे पनि बजार नै बसाइसराइ सर्ने क्रम बढ्दो छ । सवारी चले पनि वर्षातको ५ महिना बन्द हुने हुँदा पुख्यौली घर छाडेर भाडामा भए पनि बजार सर्नेक्रम बढ्दो छ ।

कोही वैदेशिक रोजगारमा गएर पैसा कमाएर बजारमा घर बनाएका छन् भने कोही सुविधाकै लागि भाडामा घर लिएर बसेका छन् । सुविधाकै कारण अहिले कावासोती र दलदलेको बजारक्षेत्रमा जनघनत्व बढेको छ । बुलिङटारका २५ वर्षीय मनोज ठेगामगर पनि कामको सिलसिलामा ३ वर्षदेखि दलदलेमा छन् । आफू बजारमाआएपछि परिवारका सदस्य पनि दलदलेमानै ल्याए ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ १०:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्