गाउँ छाड्दै धमाधम बजारमा

नवीन पौडेल

नवलपुर — केही वर्ष पहिलेसम्म पूर्वी नवलपरासीको हुप्सेकोट गाउँपालिका–५ रुद्रपुरका धनबहादुर पुलामीको घर गाउँमा सबैभन्दा ठूलो र आकर्षक थियो । जस्तापाताले छाएको तीनतले घर अहिले भने रित्तै छ । काठमा धमिरा लागेको छ । आँगनको झारले दैलोसम्म पुगिनसक्नु भएको छ ।

पुर्खाले बनाएको घर छाडेर धनबहादुरलाई अन्त जाने मन थिएन । तर गाँंका सबै बजार र सुविधा उपलब्ध हुने स्थानमा बसाइसराइ सर्न लागेपछि उनले २ वर्षअघि घर छाडे । ‘घरत अझै पनि बलियो छ । बाजे बज्यैको सम्झना पुर्ख्यौली घर छाडेर अन्त जाने मन थिएन् । गाउँमा सुविधा छैन,’ उनले भने, ‘छरछिमेकी सबै सहरबजारमा झरे, परिवारका सदस्य पनि बस्न मानेनन् अनि म एक्लै बसेर के गर्नु ।’

मोटरबाटोको सुविधाका लागि रुद्रपुरगढीदेखि ३ किलोमिटर तल मोटर आउने बाटोको पहुँचमा रहेको जग्गामा घर बनाएर बसेका छन् । छोराछोरीलाई स्कुल पठाउन समस्या, बिरामी हुँदा पनि झट्टै उपचार नपाइने भएपछि धनबहादुरजस्ता धैरै परिवारले पहाडको घर रित्तै छाडेर बजार पसेका छन् ।

धौवादीका सुकुमाया थापाले पनि पुर्ख्यौली घरमा ताल्चा लगाएर पूर्वपश्चिम राजमार्गको नजिकै देवचुली नगरपालिका दलदलेको मुण्डेमा बसाइ सरेकी छन् । ‘बाटो, विजुलीको सुविधा छैन् । बिरामी भए पनि एम्बुलेन्स नपुग्ने स्थानमा छोराछोरी बस्नै मानेनन्,’ उनले भनिन्, ‘पुर्ख्यौली थलो, हावापानी राम्रो भए पनि बाध्यताले बजार आउन पर्‍यो ।’

यातायातको सुविधा नहुँदा थापाले पहिलेपहिले ६ महिनालाई पुग्ने खाद्यान्न एकै दिनमा किनमेल गरेर लैजाने गर्थिन् । वर्षातको ५ महिना सडक बन्द हुँदा खाध्यान्न संकट हुने भन्दै उनले एकै पटक खाद्यान्न लगेर पनि गुजारा चलाउँथिन् । तर छोराछोरी ठूलो भएपछि गाउँमा बस्नै मानेनन् ।

गाउँमा उत्पादन हुने अदुवा, पिडालु, तरुल बेच्नका लागि बजार आउने र सोही आम्दानीले खाद्यान्न किन्ने प्रचलन थियो । सवारी नचल्दा भारी नै बोकेर बेसी झर्ने स्थानीय अहिले सवारी सुविधा पुगे पनि बजार नै बसाइसराइ सर्ने क्रम बढ्दो छ । सवारी चले पनि वर्षातको ५ महिना बन्द हुने हुँदा पुख्यौली घर छाडेर भाडामा भए पनि बजार सर्नेक्रम बढ्दो छ ।

कोही वैदेशिक रोजगारमा गएर पैसा कमाएर बजारमा घर बनाएका छन् भने कोही सुविधाकै लागि भाडामा घर लिएर बसेका छन् । सुविधाकै कारण अहिले कावासोती र दलदलेको बजारक्षेत्रमा जनघनत्व बढेको छ । बुलिङटारका २५ वर्षीय मनोज ठेगामगर पनि कामको सिलसिलामा ३ वर्षदेखि दलदलेमा छन् । आफू बजारमाआएपछि परिवारका सदस्य पनि दलदलेमानै ल्याए ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ १०:०९
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

तीन प्रदेश जोड्ने तेलपानी सडक

सुदूरपश्चिमको भुरीगाउँबाट कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर पुग्ने छोटो दूरीको ५१ किलोमिटर सडक निर्माण हुने
ठाकुरसिंह थारु

बर्दिया — पाँच दशकअघि चिठीपत्र पुर्‍याउन खनिएको भुरीगाउँ–तेलपानी सडक सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशको लाइफलाइनका रूपमा विस्तार हुने भएको छ ।

प्रदेश ५, सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेश जोड्ने भुरीगाउँ–तेलपानी सडक ।तस्बिर : ठाकुरसिंह/कान्तिपुर 

भुरीगाउँबाट कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर पुग्न निकै छोटो दूरीको ५१ किलोमिटर सडक निर्माणका लागि सर्वोच्च अदालतले निकास दिएपछि सडक बन्ने बाटो खुलेको हो ।

सरकारले यो सडक निर्माणका लागि बजेटसमेट छुट्याएको छ । बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्जमा पर्ने भएका कारण सडक विस्तारका लागि विवाद हुँदै आएको थियो । सडक विस्तारसँगै त्यहाँबाट एक घण्टामै वीरेन्द्रनगर पुग्न सकिनेछ । ठाकुरबाबा नगरपालिका–२, भुरीगाउँ अम्रेनीदेखि कर्णाली प्रदेशको बरहाताल गाउँपालिका तेलपानी हुँदै कर्णालीसम्म चिठीपत्र पुर्‍याउन ०२५ सालमा जिल्ला पञ्चायतले हुलाकी सडकको ट्र्याक खोलेको थियो ।

हुलाकीहरूले त्यही बाटो भएर चिठीपत्र ओसारपसार गर्थे । कर्णालीका सर्वसाधारणले बर्दिया आउन यही बाटो प्रयोग गर्थे । एक दिन पैदल हिंडेर वीरेन्द्रनगर पुग्न सकिने स्थानीयले बताए । वर्षा सिजनबाहेक उक्त सडकमा सार्वजनिक साना सवारी साधनबाट यात्रु बोक्ने गरिएको छ । तर, सडक विस्तार र मर्मत हुन नसकेका कारण वर्षा सिजनमा सवारी साधन बन्द हुने गरेका थिए ।

‘बर्दियाका लागि मात्रै होइन, सिंगो सुदूरपश्चिम प्रदेशका सर्वसाधारणलाई पनि कर्णाली पुग्न सबैभन्दा छोटो दूरीको बाटो यही हो । सडक विस्तारसँगै घण्टाभरमै बर्दियाबाट कर्णाली पुग्न सकिन्छ,’ भुरीगाउँ–तेलपानी सडक निर्माणका लागि लामो समयदेखि वकालत गर्दै आएका हरिबहादुर थापाले भने, ‘उक्त सडक प्रदेश ५ को पश्चिम क्षेत्र, सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशको लाइफलाइन बन्नेछ ।’

छोटो दूरीको सडक भएका कारण कर्णाली र तराईको उत्पादन सहजै ल्याउन/लैजान सकिनेछ । दैनिक उपभोग्य बस्तुको मूल्यसमेत कर्णालीबासीलाई सस्तो पर्नेछ । बर्दिया र सुदूरपश्चिमका सर्वसाधारणलाई कोहलपुर भएर वीरेन्द्रनगर पुग्ने झन्झट हट्नेछ ।

‘तेलपानी सडकले कर्णालीमात्रै होइन, सुदूरपश्चिम प्रदेशको मुहार पनि फेर्नेछ । कम दूरीको यात्रामै त्यस ठाउँसम्म पुगिने भएकाले ढुवानी खर्च पनि कम पर्नेछ,’ थापाले भने, ‘कर्णालीमा खाद्यान्न महँगो पर्नुको कारण ढुवानी मूल्य बढी पर्नु नै हो । यो सडकले महँगीलाई घटाउन पनि सहयोग पुर्‍याउनेछ ।’

भुरीगाउँदेखि कोहलपुर पुग्न ५४ किलोमिटर दूरी पार गर्नुपर्छ । कोहलपुरबाट कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर पुग्न रत्न राजमार्ग हुँदै १ सय २ किलोमिटरको यात्रा गर्नुपर्छ । ‘तेलपानी सडक निकै छोटो बाटो हो । यसले तीनवटै प्रदेशलाई सहजै जोड्छ,’ सडक डिभिजन कार्यालय नेपालगन्जका सूचना अधिकारी नेत्रविलास पौडेलले भने, ‘त्यसैले सरकारले त्यसलाई प्राथमिकतामा पारेर बजेट छुट्याएको छ ।’

उनका अनुसार सडक निर्माणका लागि डीपीआर तयार भइसकेको छ । सडक निर्माण गर्दा हुनसक्ने वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकनको काम भइसकेको छ । वन मन्त्रालयले स्वीकृत गरेपछि सडक विस्तारको काम सुरु हुनेछ ।

प्रकाशित : भाद्र ३०, २०७६ १०:०९
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्