डेंगु प्रकोप : ३ महिनामा ५ सय ५३ बिरामी

विना थापा

कास्की — महामारीका रूपमा फैलिएको डेंगु नियन्त्रणका लागि आफैं सचेत हुनुपर्ने शुक्रबार पोखरामा आयोजित कार्यक्रमका सहभागीले जोड दिएका छन् । सबै घरमा सरोकारवाला पुग्न असम्भव भन्दै उनीहरूले व्यक्ति स्वयं सचेत हुनुपर्ने बताएका हुन् ।

डेंगु बढेपछि पूर्वी नवलपरासीको कावासोती नगरपालिका वडा नम्बर ८ ले सञ्चालन गरेको ॅखोज र नष्ट गर’ सचेतना अभियानका सहभागी । तस्बिर : नवीन पौडेल/कान्तिपुर

स्वास्थ्य निर्देशनालय गण्डकीद्वारा पत्रकारका लागि आयोजित कार्यक्रममा इडीसीडीका भेक्टर कन्ट्रोल निरीक्षक उत्तमराज प्याकुरेल लगायतले सचेतनाबारे जनाएका हुन् ।

सबै सचेत भए आ–आफ्नो घरमा कुनै पनि भाडा वा नालामा पानी जम्न दिन नहुने उनले बताए । उनका अनुसार मान्छे सक्रिय भएका बेला लामखेुट्ट पनि सक्रिय हुन्छ । लामखुट्टेले विशेष गरी घुँडामुनि टोक्ने भएकाले यसबाट जोगिन शरीर छोपिने गरी कपडा लगाउन उनले सुझाए ।

झुल लगाउने र नरिवलको तेल र ओरमस हात खुट्टामा लगाय केही मात्रामा जोगिन सकिने उनको भनाइ थियो । लामखुट्टे ४ देखि ५ सय मिटरसम्म उड्न सक्छ । गमला घरको छतमा लैजाँदा पहिला फूल, लार्भा छकी छैन आफैं जाँच गरेर लैजानुपर्ने र लार्भा भए पानी फालेर नयाँपानी राखेर छतमा लैजानुपर्ने प्याकुरेलले बताए ।

स्वास्थ्य कार्यालय कास्कीका प्रमुख राजेन्द्र घिमिरेका अनुसार डेंगु रोकथाम तथा नियन्त्रणका लागि जनसामुदायको भूमिका मुख्य हुन्छ । सचेत नभएको कारण डुेंगु बढेको उनले बताए । गत वर्ष ३ महिनामा ५ सय ५३ बिरामी भएकोमा अहिले ५ सातामै १२ सय ७३ मा डेंगु भेटिएको छ । महानगरको सबै वडामा र गाउँपालिकामा समेत देखिन थालेको छ ।

डेंगु ३० देखि ३५ वर्षको उमेरकालाई लागेको पाइन्छ । उनका अनुसार विकल्प भनेको लामखुट्टे खोन्ने र मार्ने हो । डेढ महिनाभन्दा बढी घरघर गएर अभियान चलाइए पनि पछि फर्केर जाँदा त्यही घरमा लार्भा र फूल भेटाइएको महानगरपालिकाका स्वास्थ्य महाशाखा प्रमुख हेमन्त शर्मा पौडेलले बताए । अरु आएर नष्ट गर्नु भन्दा आफैले भाडामा पानी जम्न नदिने, भाडामा थापेको पानि छोपेर राख्ने, पानी ३ दिनभन्दा बढी नराख्ने, टायर, गमला, र बाइकको टायरमा पानी जम्न नदिने गरे डेंगु आफै नियन्त्रणमा आउने पौडेल बताउँछन् ।

परीक्षणको किट अभाव
नवलपुर– पूर्वी नवलपरासीमा डेंगो भेटिन थालेकोमा उपचारका लागि चितवन जानुपर्ने अवस्था छ । जिल्लामा ७१ जनामा डेंगोको संक्रमण देखिएको स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ । ग्रामीण भेगमा भन्दा राजमार्ग जोडिएका बजार क्षेत्रमा संक्रमण देखिएको स्वास्थ्य कार्यालय नवलपरासी पूर्वका प्रमुख ख्याम केसीले बताए । ‘सबैभन्दा धेरै गैंडाकोटमा मात्र ५२ जनामा संक्रमण देखिएको छ,’ उनले भने, ‘स्थानीय तह, स्वास्थ्यकर्मी र स्वास्थ्य कार्यालय मिलेर यसको संक्रमणबाट बच्ने उपाय र नष्ट गर्ने कार्यक्रम गरीरहेका छौं ।’

जिल्लामा डेंगो परीक्षणका लागि किट अभाव भएको छ । जिल्ला अस्पतालमा सीमित किट आएको भए पनि अधिकांश बिरामी ज्वरोले थलिएर उपचारका लागि आउँदा डेंगु परीक्षण गरिएकाले किट अभाव भएको हो । प्रदेश सरकारले पठाएको किट सकिएको तर स्थानीय तहले खरिद गरेका छैनन् ।

‘हरेक स्थानीय तहमा स्वास्थ्य चौकी छन् । सबै जनताको पहुँच जिल्ला अस्पतालसम्म आउन सक्ने हुँदैन’ मध्यविन्दु नगरपालिका–४ का रोशन चापागाईले भने, ‘स्थानीय तहले व्यानरमा डेंगु नियन्त्रण गरौं भनेर मात्र हुँदैन । किट खरिद गरेर परीक्षणमा पनि सघाउनु पर्छ ।’

प्रकाशित : भाद्र २८, २०७६ ११:२०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

श्रममा बिचौलिया

विना थापा

(कस्की) — पोखराको राष्ट्र बैंक चोकमा पुग्नसाथ ३ जना आएर हाम्रोमा फाराम भर्नुपर्‍यो भनेपछि स्याङ्जादेखि आएका रनबहादुर गुरुङ अन्योलमा परे । कसको कुरा मान्नु, सबैले मिलाइदिन्छु भनेका छन् । उनी दोधारमै हिँडेर सहिदचोक पुगे ।

श्रम तथा रोजगार कार्यालय पोखरामा विदेश जानका लागि श्रम बनाउन लाइनमा  बसेका सेवाग्राही । तस्विर : विना/कान्तिपुर

त्यहाँ त झन् धेरै व्यक्ति आएर श्रमका लागि हो भनेर सोध्न थाले । हातमै समात्न आए ।उनी वैदेशिक रोजगारीका लागि पुनः श्रम स्वीकृतिका लागि फाराम भर्न आएका थिए । चिनेजानेको कोही नभएपछि गुरुङ एउटा अनलाइन पसलभित्र पसे । फाराम भरे र केही रकम बुझाए । ‘आफैं फाराम भर्न जानिदैन जति लागेपनि पैसा नदिई भएन,’ उनले भने ।

यसैगरी पर्वतदेखि आएका अर्का सेवाग्राही देवजंग केसीलाई पनि ३/४ जनाले सस्तोमा मिलाउने भन्दै आफ्नो पसलमा जानका लागि आग्रह गरे । ‘आफूखुसी पसलमा जान पाउने अधिकारबाट वञ्चित भइयो,’ उनले भने, ‘मजस्ता टाढाबाट आएकालाई समस्या आउन सक्छ, यसमा सरकारले सरकारले ध्यान दिनुपर्छ ।×’ उनी कतार जानका लागि श्रम स्वीकृतिका लागि आएका थिए ।

यी उदाहरण मात्र हुन् । गण्डकी प्रदेशका ११ जिल्लाका सेवाग्राही अहिले श्रम तथा रोजगार कार्यालय पोखरामा आउने क्रममा बाटोबाटै ठगिने गरेका छन । जिल्ला प्रशासनसँगै र गण्डकी प्रदेशको अधिकांश मन्त्रालय नजिकै भए पनि यहाँ सेवाग्राही दिनदहाडै बिचौलियाबाट ठगिन्छन् । यतिसम्म कि अन्य कामले बाटो हिँड्ने पनि बिचौलियाबाट पीडित हुनुपरेको छ ।

सेवाग्राही खोजेर फाराम भर्ने ठाउँमा लगेपछि पारिश्रमिक पाउने भएकाले बिचौलिया फस्टाएका हुन् । यस्तैमध्येका एक हुन सुशील आले । उनले बाटो हिँड्ने सेवाग्राहीलाई नजिकको फाराम भर्ने पसलमा पुर्‍याइदिन्छन् । खाजा घर लेखिएको सञ्चालक अमृत अधिकारीकोमा समेत अनलाइन फाराम भरिन्छ । फाराम भर्ने बेलामै सेवाग्राहीसँग आर्थिक बार्गेनिङ गरिने पीडित बताउँछन् ।

१६ भन्दा बढी पसलमा १९ भन्दा बढी बिचौलिया भएको स्थानीय बताउँछन् । सुरुसुरुमा कार्यालय जाँदा श्रमका लागि हो भनी धेरैले बाटैमा सोधेको श्रम तथा रोजगार कार्यालय पोखराका अधिकृत विन्दुकला भण्डारीले बताइन् । यसबारे सरोकारवालाको ध्यान जानुपर्ने आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । फाराम आफैंले भर्न सकिने भए पनि कोसिस नगर्दा समस्या भएको उनको अनुभव छ । मोबाइलबाटै भरेर आए पनि हुनेमा सेवाग्राहीले झन्झट मान्ने उनले सुनाइन् । भनिन्, ‘श्रम अनलाइन पसल नियमअनुसार दर्ता हुनुपर्छ ।’

वडा प्रहरी कार्यालय बैदामले आइतबार १४ बिचौलियालाई पक्राउ गरेको थियो ।
उनीहरूलाई बिचौलियाको भूमिका निर्वाह नगर्ने सर्तमा कागज गरि छोडिएको डीएसपी कोमल
शाहले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७६ १२:५४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्