‘छोरो हेर्नुस्, पैसा दिनुस्’

प्रतीक्षा काफ्ले

(गण्डकी) — उमेरले वर्ष दिन कटे । हिँडडुल गर्न सक्दैनन् । न त बोल्ननै सक्छन् । अरुभन्दा फरक देखिने उनको लिटो र दूधको भरमा दैनिकी बित्ने गरेको छ । पाल्पाको रामपुरमा जन्मिएका यी बालक अनौठो छन् । उनलाई मन्दिर र मेला महोत्सवमा देखाएर पैसा उठाउने काम गरिन्छ । 

आमा शुकमाया परियार मेला, महोत्सव, चाडपर्वको अवसरमा छोरा काखमा लिएर सहयोगका लागि बस्छिन् । चाडबाड त कहिल्यै नआए हुन्थ्योजस्तो हुन्छ उनलाई छोरालाई कसरी पाल्ने भन्ने एकोहोरो चिन्ता उनलाई छ । घरको आर्थिक अवस्था कमजोर छ । त्यसैले उनी सहयोग संकलनको बाध्यतामा परेकी हुन् ।

उनी यतिबेला पोखराको केदारेश्वर मन्दिर गेटमा बसेर आर्थिक संकलन गरेकी छन् । भन्छिन्, ‘साथीहरूले पोखरा आइजा तेरो छोराका लागि पैसा उठाउन सकिन्छ भनेर बोलाए । अनि आएकी हुँ । साथीहरूको सल्लाहाले नै महोत्सव र यस्तै मेलामा लैजाने गर्छु ।’

उनले छोरा अरूभन्दा फरक भएकाले पैसा उठाउन साथीहरूले सुझाएको बताइन् । शुकमायाका पति गणेश पाल्पाको रामपुरमा सिलाइकटाइको काम गर्छन् । ६५ वर्ष भएका गणेश राम्रोसँग हिँडडुल गर्न र आँखा पनि देख्दैनन् । हिँडडुल गर्न नसक्ने भएकाले नै गणेशलाई गाउँमै राखेको उनले बताइन् । शुकमाया भन्छिन्, ‘गरिरहेको काम, घरमा भएका लत्ताकपडा र सरसामग्री छोडेर हिँड्ने अवस्था थिएन । आँखा कम देखे पनि हातखुट्टाको साहाराले काम गर्नुहुन्छ । यहाँ डेरा खोजेर महँगो पैसा तिर्नुभन्दा गाउँमा बस्दा ठीक भनेर छोडेर आएकी हुँ ।’

पोखराको रत्नचोकमा बस्दै आएको बताउने उनले कोठा भाडा मासिक ४५ सय तिर्छिन् । छोरो हेरेबापत पाएको रकमले छोराको लिटो र दूधमा खर्चिने बताउँदै उनले श्रीमान्कै कमाइले अन्य खर्च टार्दै आएको बताइन् । अहिले साथमा भइरहेको छोराभन्दा जेठो शुकमायाको अर्को छोरा पनि छ । ठूलो छोरा भने सबलांग नै रहेको उनले बताइन् । जेठो छोरा भने बाबुसँग गाउँमा नै बस्दै आएको छ ।

प्रत्येक दिन सहयोग उठाउनमा नै व्यस्त रहने शुकमाया भन्छिन, ‘यो छोरा जन्मिँदा ९ सय ग्रामको थियो । तीन महिनासम्म आईसीयूमा राख्नुपर्‍यो । बाँच्ने आस मारेका थियौं । यस्तै भए पनि बाँचेको छ ।’ उनले आफ्नो छोरो मन्दिरमा र मेला, महोत्सवमा नै राख्नेजस्तो रहेको बताइन् । छोरा हेर्नेले नै सहयोग गर्ने उनको भनाइ छ ।

कतिपय मानिस छोरा हेर्नकै लागि उनको कोठामा पनि आउने गर्छन् । ‘डाक्टरले पनि खासै बच्चा सप्रिन्छ र राम्रोसँग हिँड्छ भनेका छैनन्,’ निराश हुँदै उनी भन्छिन्, ‘केही समय लाग्न सक्छ । तर, हल्काफुल्का हिँड्छ भनेका छन् । कुनै पनि डाक्टरले राम्रोसँग हिँडडुल गर्न, अन्न खान र बोलचाल गर्न सक्छ भनेर भनेनन् ।’ छोराको यो अवस्थाले उनलाई ठूलो पीडा भएको छ ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७६ १२:५६
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

श्रममा बिचौलिया

विना थापा

(कस्की) — पोखराको राष्ट्र बैंक चोकमा पुग्नसाथ ३ जना आएर हाम्रोमा फाराम भर्नुपर्‍यो भनेपछि स्याङ्जादेखि आएका रनबहादुर गुरुङ अन्योलमा परे । कसको कुरा मान्नु, सबैले मिलाइदिन्छु भनेका छन् । उनी दोधारमै हिँडेर सहिदचोक पुगे ।

त्यहाँ त झन् धेरै व्यक्ति आएर श्रमका लागि हो भनेर सोध्न थाले । हातमै समात्न आए ।उनी वैदेशिक रोजगारीका लागि पुनः श्रम स्वीकृतिका लागि फाराम भर्न आएका थिए । चिनेजानेको कोही नभएपछि गुरुङ एउटा अनलाइन पसलभित्र पसे । फाराम भरे र केही रकम बुझाए । ‘आफैं फाराम भर्न जानिदैन जति लागेपनि पैसा नदिई भएन,’ उनले भने ।

यसैगरी पर्वतदेखि आएका अर्का सेवाग्राही देवजंग केसीलाई पनि ३/४ जनाले सस्तोमा मिलाउने भन्दै आफ्नो पसलमा जानका लागि आग्रह गरे । ‘आफूखुसी पसलमा जान पाउने अधिकारबाट वञ्चित भइयो,’ उनले भने, ‘मजस्ता टाढाबाट आएकालाई समस्या आउन सक्छ, यसमा सरकारले सरकारले ध्यान दिनुपर्छ ।×’ उनी कतार जानका लागि श्रम स्वीकृतिका लागि आएका थिए ।

यी उदाहरण मात्र हुन् । गण्डकी प्रदेशका ११ जिल्लाका सेवाग्राही अहिले श्रम तथा रोजगार कार्यालय पोखरामा आउने क्रममा बाटोबाटै ठगिने गरेका छन । जिल्ला प्रशासनसँगै र गण्डकी प्रदेशको अधिकांश मन्त्रालय नजिकै भए पनि यहाँ सेवाग्राही दिनदहाडै बिचौलियाबाट ठगिन्छन् । यतिसम्म कि अन्य कामले बाटो हिँड्ने पनि बिचौलियाबाट पीडित हुनुपरेको छ ।

सेवाग्राही खोजेर फाराम भर्ने ठाउँमा लगेपछि पारिश्रमिक पाउने भएकाले बिचौलिया फस्टाएका हुन् । यस्तैमध्येका एक हुन सुशील आले । उनले बाटो हिँड्ने सेवाग्राहीलाई नजिकको फाराम भर्ने पसलमा पुर्‍याइदिन्छन् । खाजा घर लेखिएको सञ्चालक अमृत अधिकारीकोमा समेत अनलाइन फाराम भरिन्छ । फाराम भर्ने बेलामै सेवाग्राहीसँग आर्थिक बार्गेनिङ गरिने पीडित बताउँछन् ।

१६ भन्दा बढी पसलमा १९ भन्दा बढी बिचौलिया भएको स्थानीय बताउँछन् । सुरुसुरुमा कार्यालय जाँदा श्रमका लागि हो भनी धेरैले बाटैमा सोधेको श्रम तथा रोजगार कार्यालय पोखराका अधिकृत विन्दुकला भण्डारीले बताइन् । यसबारे सरोकारवालाको ध्यान जानुपर्ने आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । फाराम आफैंले भर्न सकिने भए पनि कोसिस नगर्दा समस्या भएको उनको अनुभव छ । मोबाइलबाटै भरेर आए पनि हुनेमा सेवाग्राहीले झन्झट मान्ने उनले सुनाइन् । भनिन्, ‘श्रम अनलाइन पसल नियमअनुसार दर्ता हुनुपर्छ ।’

वडा प्रहरी कार्यालय बैदामले आइतबार १४ बिचौलियालाई पक्राउ गरेको थियो ।
उनीहरूलाई बिचौलियाको भूमिका निर्वाह नगर्ने सर्तमा कागज गरि छोडिएको डीएसपी कोमल
शाहले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७६ १२:५४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT