श्रममा बिचौलिया

विना थापा

(कस्की) — पोखराको राष्ट्र बैंक चोकमा पुग्नसाथ ३ जना आएर हाम्रोमा फाराम भर्नुपर्‍यो भनेपछि स्याङ्जादेखि आएका रनबहादुर गुरुङ अन्योलमा परे । कसको कुरा मान्नु, सबैले मिलाइदिन्छु भनेका छन् । उनी दोधारमै हिँडेर सहिदचोक पुगे ।

त्यहाँ त झन् धेरै व्यक्ति आएर श्रमका लागि हो भनेर सोध्न थाले । हातमै समात्न आए ।उनी वैदेशिक रोजगारीका लागि पुनः श्रम स्वीकृतिका लागि फाराम भर्न आएका थिए । चिनेजानेको कोही नभएपछि गुरुङ एउटा अनलाइन पसलभित्र पसे । फाराम भरे र केही रकम बुझाए । ‘आफैं फाराम भर्न जानिदैन जति लागेपनि पैसा नदिई भएन,’ उनले भने ।

यसैगरी पर्वतदेखि आएका अर्का सेवाग्राही देवजंग केसीलाई पनि ३/४ जनाले सस्तोमा मिलाउने भन्दै आफ्नो पसलमा जानका लागि आग्रह गरे । ‘आफूखुसी पसलमा जान पाउने अधिकारबाट वञ्चित भइयो,’ उनले भने, ‘मजस्ता टाढाबाट आएकालाई समस्या आउन सक्छ, यसमा सरकारले सरकारले ध्यान दिनुपर्छ ।×’ उनी कतार जानका लागि श्रम स्वीकृतिका लागि आएका थिए ।

यी उदाहरण मात्र हुन् । गण्डकी प्रदेशका ११ जिल्लाका सेवाग्राही अहिले श्रम तथा रोजगार कार्यालय पोखरामा आउने क्रममा बाटोबाटै ठगिने गरेका छन । जिल्ला प्रशासनसँगै र गण्डकी प्रदेशको अधिकांश मन्त्रालय नजिकै भए पनि यहाँ सेवाग्राही दिनदहाडै बिचौलियाबाट ठगिन्छन् । यतिसम्म कि अन्य कामले बाटो हिँड्ने पनि बिचौलियाबाट पीडित हुनुपरेको छ ।

सेवाग्राही खोजेर फाराम भर्ने ठाउँमा लगेपछि पारिश्रमिक पाउने भएकाले बिचौलिया फस्टाएका हुन् । यस्तैमध्येका एक हुन सुशील आले । उनले बाटो हिँड्ने सेवाग्राहीलाई नजिकको फाराम भर्ने पसलमा पुर्‍याइदिन्छन् । खाजा घर लेखिएको सञ्चालक अमृत अधिकारीकोमा समेत अनलाइन फाराम भरिन्छ । फाराम भर्ने बेलामै सेवाग्राहीसँग आर्थिक बार्गेनिङ गरिने पीडित बताउँछन् ।

१६ भन्दा बढी पसलमा १९ भन्दा बढी बिचौलिया भएको स्थानीय बताउँछन् । सुरुसुरुमा कार्यालय जाँदा श्रमका लागि हो भनी धेरैले बाटैमा सोधेको श्रम तथा रोजगार कार्यालय पोखराका अधिकृत विन्दुकला भण्डारीले बताइन् । यसबारे सरोकारवालाको ध्यान जानुपर्ने आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । फाराम आफैंले भर्न सकिने भए पनि कोसिस नगर्दा समस्या भएको उनको अनुभव छ । मोबाइलबाटै भरेर आए पनि हुनेमा सेवाग्राहीले झन्झट मान्ने उनले सुनाइन् । भनिन्, ‘श्रम अनलाइन पसल नियमअनुसार दर्ता हुनुपर्छ ।’

वडा प्रहरी कार्यालय बैदामले आइतबार १४ बिचौलियालाई पक्राउ गरेको थियो ।
उनीहरूलाई बिचौलियाको भूमिका निर्वाह नगर्ने सर्तमा कागज गरि छोडिएको डीएसपी कोमल
शाहले बताए ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७६ १२:५४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गण्डकमा थोरै पानी

कान्तिपुर संवाददाता

पर्सा — भारतले गण्डक नहरमा कम पानी दिएपछि नहरको १२ नम्बर ब्लकसम्म मात्र पानी पुगेको छ । यस वर्ष धान बालीका लागि बाराको सिम्रौनगढ क्षेत्रको अरुवा खोला आसपाससम्म मात्र पानी पुगेको नारायणी सिंचाइ व्यवस्थापन डिभिजन कार्यालय बहुअरीका सूचना अधिकृत एवम् इन्जिनियर सुरेश साहले जानकारी दिए । 

‘भारतले हाल नहरमा ६ सय क्युसेक पानी दिएको छ,’ उनले भने, ‘यति पानीले त्यसभन्दा अगाडि पानी जान सक्दैन, कम पानी आएकाले यस वर्ष धान सिजनमा नहरबाट योजनाबद्ध रूपमा पानी वितरण गर्न सकिएन ।’ यस वर्ष धान सिजनका लागि बारा जिल्लाको पुछारसम्मै पानी पुर्‍याउने लक्ष्य रहेको तर पानी नै कम आएकाले त्यो सम्भव हुन नसकेको उनले बताए । भारतीय पक्षले भारतमै नहरको संरचना कमजोर रहेकाले धेरै पानी छोड्दा नहर भत्कने सम्भावना रहेको बताउँदै नहरमा कम पानी दिइरहेको साहले बताए ।

भारतीय पक्षसँग यस सम्बन्धमा छलफल गर्न कार्यालय प्रमुख राजेन्द्रप्रसाद साह तथा आफूसमेतको टाली यसै साताको अन्त्यतिर भारत जान लागेको साहले बताए । ‘हामी आफैं भारतीय पक्षसँग छलफल गर्न भारतको रामनगरस्थित दोन कनाल कार्यालय जान लागेका छौं,’ उनले भने, ‘हाम्रो लक्ष्य भारतबाट ७ सय क्युसेकसम्म पानी ल्याउने हो, त्यति भए बाराको पुछारसम्मै पानी पुर्‍याउन सकिन्छ ।’

नेपाल र भारतबीचको गण्डक सम्झौताअनुसार नहरमा भारतले नेपालतर्फ ८ सय ५० क्युसेक पानी छाड्नुपर्ने हो । नवलपरासीको भैंसालोटनस्थित नेपाल भारत सीमामा निर्मित ब्यारेजबाट भारतीय पक्षले पानी छोड्ने गर्छ । भारतसँगको सम्झौताअनुसार बर्सेनि धान सिजनका लागि असार १५ र गहुँ सिजनका लागि पुस १० देखि नहरमा पानी आइसक्नुपर्छ ।

सन् १९७५ र ७६ मा दुई चरणमा भारत सरकारले नेपाल सरकारलाई गण्डक नहर हस्तान्तरण गरेको हो । पर्साको जानकीटोलाबाट नेपाल प्रवेश गर्ने र रौतहटको वाग्मतीमा मिसिने नहरलाई पूर्वी नहर भनिन्छ ।

प्रकाशित : भाद्र २५, २०७६ १२:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्