अप्रेसन र डायलासिस जिल्लामै

पर्वत अस्पतालमा सेवा थपिँदै तर जनशक्ति अभावले भइरहेका सेवा भने प्रभावित
दिप्ती सिलवाल

पर्वत — सामान्य रुघाखोकीको समस्या लिएर जिल्ला अस्पताल आउनेलाई पोखरा जानुस् भनेर रिफर गर्नु पहिल्यैदेखिको चलन हो । बिरामी पुर्जामा रिफर लेखिने ५० प्रतिशत भन्दा धेरै हुन्छन् ।

सरकारी अस्पतालको विश्वास नलागेरै धेरैजसो बिरामी सामान्य औषधि पसलले स्थानीय एफएम र पत्रपत्रिकामा गरेका विज्ञापनको भरमा हरेक शनिबार मेडिकल हलमा लामो लाइन लाग्छन् ।

अब भने बिरामी पुर्जामा ‘रिफर’ लेख्ने र अनधिकृत विज्ञापनको पछि लागेर मेडिकल सञ्चालककोमा लामो लाइन लाग्नुपर्ने धेरै समय नरहेको जिल्ला अस्पतालले जनाएको छ । पछिल्लो समय पर्वत अस्पतालमा सामान्य अपरेसन सेवादेखि मृगौलाको डायलासिस समेत गर्ने गरी अस्पताल प्रशासन र विकास समिति लागिपरेको छ ।

गत वर्षदेखि निर्माणाधीन अस्पतालको आधुनिक भवन ५० शैयाको बन्दैछ । अस्पताल विकास समितिका अनुसार एक महिनाभित्रै डिजिटल एक्सरे सेवा सञ्चालन हुँदैछ । भिडियो एक्सरे (अल्ट्रासाउन्ड) र मुटुको इको सेवा सञ्चालन पनि हुनेछ । मृगौलाको डायलासिस थपिंदैछ । एनआईसीयू (बच्चाहरूको सघन उपचार) सेवाको पनि तयारी हुँदैछ । ल्याबमा सोडियम पोटासियमको परीक्षण गर्ने सेवा थपिन्छ । ‘हामीले यो वर्ष सेवामा फडको मार्दैछौं,’ समितिका अध्यक्ष गोविन्द पहाडीले भने, ‘यी सेवा थप्न सबैतिरको सकारात्मक सहयोग छ ।’

अस्पतालमा सञ्चालित ल्याबमा रगतसँग सम्बन्धित ८० वटासम्म परीक्षण गर्न मिल्ने मेसिन खरिदको तयारी भइरहेको उनले बताए । त्यस्तै विद्युत् नहुँदा एक्सरे, ल्याबलगायत सेवा सञ्चालन गर्न ‘ब्याकअप सिस्टम’ को पनि व्यवस्था चालु वर्षभित्रै गरिने उनले बताए ।

हाल १५ शैयाको अस्पतालको क्षमता बढाएर ५० पुर्‍याउने प्रक्रिया सुरु भई भवन निर्माणको काम भइरहेको छ । आवश्यक जनशक्ति व्यवस्थापनबारे सरकारले चासो नदिएको अस्पताल व्यवस्थापनले जनाएको छ । व्यवस्थापनका पदाधिकारीहरूले धेरैपटक प्रदेश र केन्द्रका निकायमा गरेको आग्रहबारे सुनुवाइ भएको छैन ।

५० बेडको अस्पताल अनुसार दरबन्दी स्वीकृति हुँदा स्त्री, नाक, कान, घाँटी, बालरोग लगायत आवश्यकताअनुसार विशेषज्ञ डाक्टरको दरबन्दी हुने अस्पताल प्रमुख सन्तोषी थपलियाले बताइन् । उनका अनुसार अहिले अस्पतालमा स्थायी दरबन्दीका २ मात्रै डाक्टर छन् । ‘सेवा भएर पनि सबै निरन्तर सञ्चालन गर्न समस्या छ,’ थपलियाले भनिन्, ‘दरबन्दीअनुसारको जनशक्ति हुँदा भइरहेका सेवा रोक्नुपर्दैन । जनशक्तिकै समस्या हो ।’

त्यसबाहेक ल्याब, फार्मेसी लगायतमा २–२ जनाको दरबन्दीको व्यवस्था छ । हाल अस्पतालमा सबै गरी २२ जनाको दरबन्दी छ । ५० बेडको क्षमताअनुसारका जनशक्ति हुँदा डाक्टर सहित ५९ स्वास्थ्यकर्मी हुने अस्पतालले जनाएको छ ।

अस्पतालमा जटिल सुत्केरी, एपेन्डिक्स, हाइड्रोशील लगायतका सामान्य अप्रेसन सेवा सुरु भएको ३ वर्ष पुग्यो । त्यसबाहेक उच्च प्रविधिको डिजिटल एक्सरे सेवा, थाइराइड परीक्षण, रगतको जाँच चौबिसै घण्टा सेवा बिस्तार गरेको छ । तर, दरबन्दीअनुसारको जनशक्ति नभएकै कारण प्रभावकारी हुन सकेका छैनन् ।

२०४६ सालमा १५ बेड क्षमताको स्वीकृति पाएर सञ्चालनमा आएको अस्पतालमा हाल ३५ बेडसम्मको सुविधा छ । थप सेवा बिस्तारपछि भने माथिल्लो निकायबाट केही सहयोगको अपेक्षा गरिएको उनले बताए । मृगौलाको डायलासिस थप्न गण्डकी प्रदेश सरकारले १० लाख बजेट विनियोजन गरेको छ । उक्त बजेटमा केही थप गरेर ५ वटा डायलासिस मेसिनल्याउने तयारी अस्पतालले गरेको छ ।

चौबिसै घण्टा इमर्जेन्सी सेवा दिनुपर्ने अस्पतालले दरबन्दी अभावकै कारण सिकारु र प्रयोगात्मक अभ्यास गर्ने विद्यार्थीका भरमा सेवा चलाएको छ । ‘रगत निकाल्न नजान्ने सिकारुलाई बिरामीको जिम्मा छोडिन्छ,’ फलेवास–५ का निर्मल शर्माले भने, ‘सुई लगाउन नजान्नेबाट कसरी रोग निको हुने आस गर्नु ?’

प्रकाशित : भाद्र २, २०७६ ०९:४५
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

बिमा कार्यक्रम रोकिँदा बिरामी घटे

नवीन पौडेल

नवलपुर — ज्येष्ठ नागरिक बिमा कार्यक्रम रोकिँदा पूर्वी नवलपरासीको दुम्कौली स्वास्थ्य संस्थामा एकै वर्षमा ४ हजार सेवाग्राही घटेका छन् । आर्थिक वर्ष २०७४/०७५ मा देवचुली नगरपालिकाले सञ्चालन गरेको ज्येष्ठ नागरिक बिमा अन्तर्गत २ हजारले बिमा गरेका थिए ।

निःशुल्क हुने भएपछि यसले ज्येष्ठ नागरिकलाई उपचार सेवामा सहज भएको थियो । बिमा हुँदा नियमित जाँचका लागि स्वास्थ्य संस्थामा आउने गरेका ज्येष्ठ नागरिक अहिले कार्यक्रम रोकिएपछि निजी स्वास्थ्य संस्थामा जान थालेका छन् ।

नगरपालिकाको बिमा कार्यक्रमबाहेक दुम्कौली स्वास्थ्य संस्थाले आफ्नै समितिमार्फत सर्वसाधारणका लागि सामान्य बिमा कार्यक्रम सञ्चालन गरेको थियो । गाउँगाउँमा बिमा परिचालक परिचालन गरेर करिब ५ हजारको स्वास्थ्य बिमा भएको थियो । एक हजार रुपैयाँमा भिडियो एक्सरे, ईसीजीदेखि अन्य सेवा लिन पाएपछि सर्वसाधारणको आकर्षणबढेसँगै बिरामीको चाप अत्यधिक थियो ।
नेपाल सरकारले राष्ट्रिय बिमा कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने नीति ल्याएपछि नगरपालिका र स्वास्थ्य संस्था दुवैले बिमा कार्यक्रम स्थगित गरे । बिमा नभएपछि बिरामी सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा आउनुभन्दा निजीमा जान थालेपछि बिरामीको चाप घटेको दुम्कौली स्वास्थ्य संस्थाले जनाएको छ । राष्ट्रिय बिमा कार्यक्रम पूर्वी नवलपरासीमा अझै सुरु भएको छैन ।

दुम्कौली प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा एक वर्षको अवधिमा ४ हजारभन्दा बढी सेवा लिन आउनेको संख्या घटेको हो । केन्द्रका स्वास्थ्यनिरीक्षक छविलाल सुवेदीका अनुसार स्वास्थ्य ४ हजार बढी बिरामी घटेका हुन् । उनका अनुसार आव २०७४/०७५ मा २६ हजार ९ सय ४ जनाले उपचार तथा अन्य सेवा लिएकोमा ०७५/०७६ मा २२ हजार ३ सय २२ जनाले मात्र सेवा लिए । ‘जिल्लाको अन्य सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा भन्दा हामीकहाँ उपकरण र चिकित्सक हुनुहुन्छ,’ उनले भने, ‘उपकरण र चिकित्सक हुँदाहुँदै पनि बिमा कार्यक्रमले निरन्तरता नपाउँदा बिरामी अन्यन्त्र जान थाले । निःशुल्क हुँदा सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा आउने ररकम तिर्नुपर्दा निजीमा जाने प्रवृत्ति देखियो ।’

यसैगरी कावासोती–१२ मा रहेको पिठौली स्वास्थ्य केन्द्रमा पनि सेवा लिन आउनेको संख्या घटेको छ । अहेव कृष्ण महतोका अनुसार अघिल्लो आवमा ३ हजार २ सय २८ जनाले सेवा लिएकोमा गत वर्ष घटेर २ हजार ९ सय ७८ ले मात्र सेवा लिए । विशेष गरी सरकारी स्वास्थ्य केन्द्रमा कर्मचारी समायोजन, तत्काल बिरामीका लागि प्रदान गर्नुपर्ने औषधि अभाव र दक्ष कर्मचारी नहुँदा सरकारी स्वास्थ्य केन्द्रले सोचेजति सेवा प्रदान गर्न सकेका छैनन् ।

सरकारी स्वास्थ्य केन्द्रमा आवश्यक समयमा सेवा लिन नपाएपछि महँगो शुल्क तिरेर निजी स्वास्थ्य संस्थामा जानुपरेको सेवाग्राही बताउँछन् । सरकारीमा दक्ष चिकित्सक अभाव, उचित स्रोत साधनको कमीलगायत कारणले आफूहरू निजी अस्पताल धाउनुपरेको कावासोती–२ की सीता नेपालीले बताइन् । ‘सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा गए पनि औषधि र उपकरण अभाव देखाउँछन् । अनि निजीमा नगई सुखै छैन’ उनले भनिन् ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७६ ०९:४४
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT