सफ्वेयर नचल्दा सेवाग्राही मर्कामा

बिना थापा

कास्की — कोही निदाएका छन् । कोही मोबाइल चलाउँदै त कोही एकआपसमा कुरा गरिरहेका छन् । झट्ट हेर्दा उखरमाउलो गर्मीका कारण शीतल बसेजस्तो देखिन्थ्यो ।

तर त्यस्तो भने होइन, पोखरा महानगरपालिका कार्यालयको राजस्व कर महाशाखामा कामका लागि आएका सेवाग्राही कार्यालयमा काम नभएरहैरानी खेप्दाको दृश्य थियो त्यो ।

महानगरले तयार पारेको सफ्टवेयरले बेलाबेलामा ‘धोका’ दिंदा केही दिनयता सेवाग्राहीले सास्ती खेप्नुपरेको छ । कर तिर्न पनि नगरवासीले चार दिनसम्म लगाउनुपर्ने अवस्था छ । ‘बुधबारदेखि शुक्रबारसम्म दिनभर बस्दा पनि काम भएन,’ घर कर तिर्न आएकी पोखरा १४ चाउथेकी कमला खत्रीले आइतबार भनिन्, ‘आइतबार पनि काम नभएर फर्किनुपर्‍यो । यस्तो अवस्था कहिलेसम्म होला ।’ कर तिर्न पनि यस्तो अवस्थाको अन्त्य कहिले हुन्छ भन्दै उनले प्रश्न गरिन् । कर्मचारीले ‘सिस्टम’ चलेको छैन भन्दै
फर्काउने गरेको सेवाग्राहीको भनाइ छ ।

पोखराको रामबजारदेखि आएका इन्द्र रानामगरले पनि खत्रीलेजस्तै सास्ती व्यहोर्नु पर्‍यो । उनी पनि घर सम्पन्नको प्रमाणपत्र लिनका लागि ३ दिनदेखि धाइरहेका छन् । ‘साह्रै लापारबाही भयो यो त’ उनले भने, ‘सेवाग्राहीको समयको वास्ता गरिएन ।
हेलचेक्र्याइँ गरियो ।’ सफ्टवेयर नचल्ने समस्या महानगर कार्यालयमा मात्र होइन ।

विभिन्न वडामा पनि नचल्दा सेवाग्राहीलाई ठूलो आहात भएको छ । ‘वडामा काम नभएपछि महानगर कार्यालयमा आएर कर तिरौं भनेको,’ पोखरा–८ जनप्रिय टोलदेखि आएका कुमार क्षेत्रीले भने, ‘स्मार्ट सिटी र सूचना प्रविधिमैत्री बनाउने भन्छन् । तर केही व्यवस्थापन नगर्दा हामीलाई सास्ती भयो ।’

उनले जनप्रतिनिधि र महानगरको सम्बन्धित शाखाले व्यवस्थापन गर्नुपर्ने बताए । पटकपटक यस्तो समस्या दोहोरिइरहेको छ । तर महानगरले भने देखेको नदेख्यै र सुनेको नसुन्यै गरेर यस विषयमा बेवास्ता गरेको अर्की सेवाग्राही गौमाया गुरुङले बताइन् । उनी चाउथेबाट पसल बन्द गरेर आएकी थिइन् । सिस्टम चलेन भनेर कर्मचारी ढुक्कसँग बसेपछि कसरी समाधान हुन्छ ? भन्दै उनले यस्तो समस्यालाईगम्भीर रूपमा लिनुपर्नेमा जोड दिइन् ।

कर राजस्व महाशाखाका प्रमुख शिवहरि शर्माले पहिले अघिल्लो सातामा ३ दिन सिस्टम बन्द भएको र आइतबार पनि २ घण्टाजति नचलेको बताए । ‘सिस्टममा बेलाबेलामा समस्या आइराख्छ, त्यसमा कुनै भर हुँदैन,’ उनले भने, ‘यसको विकल्प केही छैन ।’ यस विषयमा महानगर प्रमुख मानबहादुर जीसीसँग सम्पर्क गर्दा उनले यसबारे बुझ्ने भनेर मोबाइल राखिदिए ।

प्रकाशित : भाद्र २, २०७६ ०९:४४
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

दोहोरिँदै क्षयरोग

औषधि सेवन गर्ने बिरामीले मदिरा सेवन गर्दा निको भइसकेको रोग बल्झिएर धेरैले ज्यान गुमाएको सापडाँडा स्वास्थ्य केन्द्रको भनाइ
गिरुप्रसाद भण्डारी

प्यूठान — प्यूठान नगरपालिका–३, डाँडागाउँको कुमाल बस्तीमा क्षयरोगका बिरामी बढेका छन् । यस वडामा मात्रै ३४ जना क्षयरोगका बिरामी भेटिएका हुन् । औषधि सेवन गर्ने बिरामीले मदिरा सेवन गर्दा निको भइसकेको रोग बल्झिएर धेरैले ज्यान गुमाएको सापडाँडा स्वास्थ्य केन्द्रको भनाइ छ । 

‘धामीझाँक्रीको भर र मदिरा सेवनका कारण क्षयरोगका धेरै बिरामीले ज्यान गुमाइरहेका छन्,’ सापडाँडा स्वास्थ्य केन्द्रका प्रमुख गोविन्दराज घिमिरेले भने, ‘एकपटक निको भएर फेरि दोहोरिएको क्षयरोगका बिरामीबाट अरूमा रोग सर्ने सम्भावना अधिक हुन्छ । यहाँ यस्तै भएको छ ।’ पछौटेपन, गरिबी र अशिक्षाका कारण यहाँका कुमाल समुदाय संकटमा छन् ।

अवसरबाट समेत उनीहरू वञ्चित छन् । उनीहरूलाई कसरी नगरपालिकाभित्र बसोवास गर्ने अन्य समुदायसरह मूल प्रवाहमा ल्याउन सकिन्छ भन्नेबारे नगर कार्यपालिका गम्भीर छलफल भएको नगर प्रमुख अर्जुनकुमार कक्षपतिले बताए । ‘यहाँका महिला र पुरुषले बिहानैदेखि मदिरा सेवन गरेको भेटिन्छन्,’ उनले भने, ‘उनीहरूलाई कसरी मदिराको लतबाट छुटाउने भन्नेमा हामी चिन्तित छौं ।’ मदिरा सेवन गर्नेलाई सामाजिक सुरक्षा भत्ता नदिनेसम्मको डर देखाउँदा पनि मदिरा सेवनगर्न नछाडेको उनले बताए ।

‘कुनै समय बिजुवार क्षेत्रको आधा झिमरुकको फाँट यहाँकै कुमालहरूको थियो,’ स्थानीय शारदाराम शर्माले भने, ‘अहिले सबैले खेत बेचेर खाए ।’ उनले यहाँका कुमाल अचेल दैनिक ज्यालादारीमा काम गर्ने, झिमरुकको फाँट अँधियामा लगाएर खाने गरेको बताए । जिल्लालाई पूर्ण खोपयुक्त, पूर्ण साक्षर र खुला दिसामुक्त क्षेत्र घोषणा गरिएको छ ।

तर, कुमाल गाउँको समस्या भने जस्ताको तस्तै छ । कुमालहरूको दैनिकी मजदुरी गरेर बित्छ । उनीहरूले गुजारा चलाउनकै लागि अरूको काम गर्नुपर्छ । कुमालहरू रोग, शोक, भोक र अभावसँग लडदै आएका छन् । स्थानीयका अनुसार विविध समस्यासँग जुध्दै आएका उनीहरूले मदिरा सेवन गर्ने ‘लत’ बसालेका छन् । उनीहरू आफ्ना लागि घरेलु मदिरा उत्पादन गर्छन् । अत्यधिक मदिरा सेवनले ल्याएको समस्याको चौतर्फी पीडा कुमाल समुदायले बेहोर्दै आएका छन् ।

अभिभावकको हेरचाह अभावले धेरै बालबालिका अहिले पनि विद्यालयबाहिरै छन् । उनीहरूलाई पोषणयुक्त खानाको अभाव छ । स्थानीय तहले यसबारे गम्भीर रूपमा सोच्नुपर्ने कुमाल अगुवा छन्दबहादुर कुमालले बताए । ‘डाँडागाउँका कुमाल समुदायको अवस्था निकै दयनीय छ,’ उनले भने, ‘त्यसैले हाम्रो समाज शिक्षा र स्वास्थ्य क्षेत्रमा निकै पछि परेको हो ।’ उनका अनुसार यहाँका कुमालको संख्या पाँच सयजति छ । ५० वर्षमाथिका पुरुष निकै कम छन् । मदिरा सेवनले कुमाल समुदायउच्च मृत्यु दरले पीडित छ ।

‘यहाँ गरिबी र पछौटेपन बढी छ । महिलाहरू कुपोषित छन्,’ सापडाँडा स्वास्थ्य केन्द्र प्रमुख घिमिरेले भने, ‘रोगी आमाबाट जन्मने बच्चा पनि कुपोषित नै हुन्छन् । वास्तवमा यहाँका कुमाल समुदाय संकटमा छन् ।’ उनले कुमाल समुदायलाई मूल प्रवाहमा ल्याउन नगरपालिकाले विशेष योजना बनाउनुपर्ने बताए । ‘वडा ३ मा मात्रै २१ जनाको खकारमा क्षयरोगका किटाणु देखिएका छन्,’ उनले भने, ‘धेरै बिरामीले नियमित औषधि सेवन नगर्दा यहाँका कुमाल समुदायमा क्षयरोग दोहोरिरहेको छ ।’

प्रकाशित : भाद्र २, २०७६ ०९:४२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्