बेनी–जोमसोम सडकमा अवरोध

घनश्याम खड्का

म्याग्दी — गण्डकी प्रदेशको ‘लाइफलाइन’ मानिएको बेनी–जोमसोम–कोरला सडक स्तरोन्नतिको काम सुस्त गतिमा भएको छ । राष्ट्रिय गौरवको बेनी–जोमसोम–कोरला सडकको हालै स्थलगत अनुगमनबाट फर्केर भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री रघुवीर महासेठले मातहत निकायलाई नोट जारी गरे, ‘बेनी–जोमसोम सडकमा रिपोटिङजस्तो काम भएको छैन ।

गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले प्रधानमन्त्री तथा विभागीय मन्त्रीले ‘चासो’ नदिएको भन्दै गुनासो गरेका थिए ।


कोरला नाका खोल्न सबै तर्फ हतारो र बेनी–जोमसोम–कोरला सडकको काम तीव्र पार्न सर्वत्र दबाब भैरहँदा निर्माण जिम्मा लिएको कालीगण्डकी करिडोर बेनी–जोमसोम–कोरला सडक निर्माण गर्न स्थानीयवासीबाट उल्लेख्य सहयोग पाएको आयोजनाले प्राविधिक बाधा आएको जनाएको छ ।


‘ठेक्काको रनिङ म्यादभित्रै काम सम्पन्न गर्न लागेका छौं । तर केही प्राविधिक पक्ष जटिल र पेचिला भएका छन् । नीतिगत रूपमै सुल्झाउनुपर्ने, केही स्थानमा नयाँ संरचना बनाउनुपर्ने आवश्यकता देखिएका छन्,’ सडक आयोजना प्रमुख मुकुन्द अधिकारीले भने, ‘विद्युत् प्राधिकरले हदै असहयोग गरेको छ । सबै क्षेत्रबाट जुटेकै छौं । ठेकदारलाई पनि काममा लगाएकै छौं ।’


आयोजनाका अनुसार बेनी–जोमसोम–कोरला १ सय ८४ किलोमिटर सडकमा २ सयभन्दा बढी बिजुलीका पोल छन । सडकको बीचमा परेका पोल नहटाई कामको फिनिसिङ गर्न सकिन्न । पोल हटाउन प्राधिकरण तयार भएको छैन । राहुघाट जलविद्युत् आयोजनाले ३० मिटर सडक अतिक्रमण गरी स्थायी संरचना बनाउन थालेपछि काममा बाधा पुगेको छ ।


‘प्राधिकरणका तारपोल हटाउने र बेनीदेखि ३ किमि उत्तर गलेश्वरमा निर्माणाधीन रहुघाट जलविद्युत्ले पावरहाउस बनाउन सडक पूरै अतिक्रमण गरी बाङ्गो पारिदिएको छ । यी विषयमा हाम्रो तहबाट मात्र सुल्झाउन गाह्रो भएकाले मन्त्रिपरिषद्बाटै नीतिगत निकास दिन आवश्यक छ,’ अधिकारीले भने, ‘काम भएको छ तर फिनिसिरू गर्न हेर्दा झिनामसिना लागे पनि नीतिगत रूपमै सुल्झाउनुपर्ने जटिलताले कार्य प्रगतिमा बाधा पुर्‍याएको छ ।’


सडक खण्डमा पर्ने अन्नपूर्ण गाउँपालिका–३ दानाको तितर, गुइँठे क्षेत्रमा तल सडक विस्तार गर्न कान्ला खन्दा पहिरो चलेको र बस्ती जोखिममा परेपछि पहिरो नियन्त्रण गर्नुपर्ने अर्को काम थपिएको छ । सडकको तीन स्थानमा यस्तो पहिरोको जोखिम छ । सडक निर्माण गर्ने बजेट भए पनि ठूला र दीर्घकालीन पहिरोको समस्या आएकाले पहिरो रोकथामको छुट्टै नयाँ प्रोजेक्ट आवश्यक छ ।


त्यसैगरी रघुगंगा गाउँपालिका–१ स्थित बेगखोलामा ३ वर्षअघि बाढीले बेलिब्रिजसहित ५० मिटर सडक बगाएको थियो । सो स्थानमा सडक सतहभन्दा खोला माथि उठेकाले पुलको डिजाइनै फेर्नुपर्ने भएको छ । टिमुरे, भीरकाटे, बाँदरजुँग भीरमा कालीगण्डकी नदी जोडिएकाले सडक विस्तार गर्न समस्या भएको छ । हाल अर्धसुरुङ खालको ट्र्याक छ ।


मापदण्डअनुसारको सडक विस्तार गर्दा धेरै अग्लो पहाड फोड्नुपर्छ । विस्फोटक पदार्थ प्रयोग गरी पहरा फोड्दा तल कालीगण्डकी नदी थुनिने जोखिम पनि उत्तिकै छ । ‘ब्लास्टिङ गरी पहरा फोडेपछि निक्लेको ढुंगा झिकेर सुरक्षित स्थानमा लैजानुपर्छ । नभए नदी थुनिने जोखिम रहन्छ,’ इन्जिनियर जगत प्रजापतिले भने, ‘टनेल वा विस्फोटनको मोडेलमा विभागमा छलफलपछि विस्फोटनमा जाने करिब टुङ्गो भएको छ । सम्भवतः मनसुन रोकिएपछि काम सुरु गर्छौं ।’


०७६ मंसिरमा सम्पन्न हुनुपर्ने ७ मिटर पिचसहित ११ मिटर चौडास्तरको सडकको प्रगति माथिल्लो खण्डमा ८० र तल्लो खण्डमा ४८ प्रतिशत मात्रै भएको छ । बेनी–जोमसोम ७६ किमिलाई ४ प्याकेज र जोमसोम–कोरला एक सय १० किमि सडकलाई ११ प्याकेजमा सडक स्तरोन्नतिको काम भइरहेको छ । सडक निर्माण गर्न ५ अर्ब लागत अनुमान गरिएको छ ।


सडकको म्याग्दी खण्डमा बढी भीरपहरा भएकाले विस्फोटक पदार्थ प्रयोग गर्न थालिएको छ । यसले प्रगति छिटो देखिने

आयोजनाको दाबी छ । प्रकाशित : श्रावण २२, २०७६ १०:०१

ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT

तरकारी बीउ उत्पादनमा कमी

घनश्याम खड्का

(म्याग्दी) — तरकारी बीउको पकेट क्षेत्र मानिएको जिल्लाबाटै उत्पादन घट्न थालेको छ । रायो साग, केराउ, सिमी, काँक्रो, मुलालगायत दर्जनभन्दा बढी तरकारी र मकै तथा गहुँजस्ता अन्नबालीको बीउ उत्पादनमा कमी आएको हो  । 

कृषि ज्ञान केन्द्रका बालीविज्ञ भोजबहादुर थापाले कर्मचारी र कार्यक्रम व्यवस्थापनको अलमलले बीउको बजार व्यवस्थापनमा समस्या भएको बताए । ‘मूल बीउ नै कृषकले नपाउनु र कृषक–व्यापारी समवन्य नहुँदा न बीउ तयार भयो न कृषकले पैसा पाए,’ उनले भने, ‘जनप्रतिनिधिले पनि तरकारीका साना पोकाको महत्त्व नबुझ्दा तरकारी तथा अन्नबालीको बीउ उत्पादन प्रभावित भयो ।’

विज्ञ भोजबहादुर थापाकाअनुसार आर्थिक वर्ष ०७५/७६ मा म्याग्दीबाट मार्फा चौडापाते सागको बीउ २६ क्विन्टल, मनकामना रायो सागको ४ क्विन्टल, केराउको ३ क्विन्टल, बकुल्लाको २ क्विन्टल, सिमीको ३.५ क्विन्टल, काँक्रोको २ क्विन्टल बीउ निकासी भएको छ । मकैको ३५ क्विन्टल र गहुँको बीउ ८६ क्विन्टल निकासी भएको छ । यो आँकडा अघिल्लो ३ वर्षअघिको भन्दा दुई गुणा थोरै हो । ज्ञान केन्द्रका अनुसार अहिले उत्पादन भएको तरकारीको बीउ चार वर्षअघिको उत्पादनको एक तिहाइ मात्र हो । आव ०७३/०७४, ०७४/०७५ मा तरकारी तथा अन्नबालीको बीउको कुनै तथ्यांक कसैले राखेनन् । यहीं बीचमा बीउ व्यापारीले मूल्यमा र समूह नाइकेले बजारलाई झुक्याएकाले खास कृषक बीउ उत्पादनबाट हच्चिएका हुन् ।

लामो चक्र पूरा गरी तयार पारिएको बीउको मूल्य कृषकको हातमा पुग्न नदिन विभिन्न स्वार्थ समूह सक्रिय रहन्छन् । कतिपय ठाउँमा बीउ उत्पादन समूहकै नाइकेले बेइमानी गर्छन् । कृषकबाट संकलन गरेको बीउ व्यापारीलाई बेचेपछि पैसा कृषकको हातमा सहज पुर्‍याउँदैनन् । बीचमै अल्मल्याउँछन् । कृषक र बीउ व्यापारीबीच खरिद–बिक्रीसम्बन्धी लिखित सम्झौता नहुने हुँदा मूल्य दिन वा बीउ उठाउने बेला धोका दिन्छन् । साविकका कृषि कार्यालयले कृषक समूह र व्यापारीबीच समन्वयको काम गर्दै आएकोमा पुन:संरचनाले यो प्रक्रिया अवरुद्ध भएको छ । प्राय: स्थानीय तहमा कृषि प्राविधिक छैनन् । नयाँ भएकाले प्रक्रिया बुझेका छैनन् ।

‘हामी दुर्गम गाउँमा तरकारीको बीउ उत्पादन गर्छौं । बीउ व्यापारी सहरको हुन्छ । विभिन्न अल्झनबीच बीउ पुर्‍यायो, व्यापारीले तौल पुगेन, माग छैन, मूल्य छैन, बिक्री भएको छैन भन्दाभन्दै वर्ष दिनसम्म भुक्तानी रोक्छन् । कहिले त बीउ बेच्ने बेलामा व्यापारीले उठाउनै मान्दैनन्,’ अन्नपूर्ण गाउँपालिका ६ खिवाङको लालीगुराँस तरकारी बीउ उत्पादन कृषि समूहका प्रेमबहादुर गर्वुजाले भने, ‘व्यापारीले सहज उठाउने र समयमै भुक्तानी गरे बीउ उत्पादनमा राम्रो मूल्य छ ।

प्रकाशित : श्रावण १९, २०७६ ०९:३१
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×