नामको मात्र पिच

सडकको स्तरोन्नति राम्रो नहुँदा स्थानीय मात्र होइन सवारी साधनले पनि सास्ती खेप्नुपरेको छ
सम्झना रसाइली

तनहुँ — ‘सडक हेर्दा पिच गरेको देखिन्छ । तर पिचबीचको केही भागमा मात्र छ । अरू सबै भत्किएर सडकै बिग्रेको छ,’ भिमाद–७ का ५३ वर्षीय भक्तबहादुर श्रेष्ठ भन्छन् । हुन पनि यस्तै छ भिमाद नगरपालिकाको प्रवेशद्वारबाट करिब ५ सय मिटरसम्मको सडक खण्ड । सडकको स्तरोन्नति राम्रो नहुँदा स्थानीय मात्र होइन सवारी साधनले पनि सास्ती खेप्नुपरेको छ । 

तनहुँको भिमाद नगरपालिकाको प्रवेशद्वारमा रहेको भत्किएको सडक खण्ड । तस्बिर : सम्झना/कान्तिपुर

पानी परेको समयमा सवारी साधन गुड्दा सडकका खाल्डाखुल्डीमा जमेर बसेको पानीले छेप्ने गर्छ । सडक कालोपत्रे गरेको लामो समय भयो तर नगरपालिकाले सडकको स्तरोन्नतिमा ध्यान दिएको छैन । नगरको प्रवेशद्वार सेती नदीमाथिको पुलदेखि भित्र पसेपछि बिग्रेको सडकमा यातायातका साधन गुड्नुपर्ने मानिसले धूलो, धूवाँ अनि हिलोको सामना गर्नुपर्ने बाध्यता छ ।

पुरानो बजारकी लक्ष्मी कुँवर भन्छिन्, ‘सडकबाट निस्किएको धूलोले गर्दा आँखाको समस्यसँग जुध्नपरेको छ,’ उनी भन्छिन्, ‘बाटो साँगुरो छ, सडक ठाउँठाउँमा प्वाल परेको छ, तीव्र गतिमा टिपर चलाइँदा निस्कने धूवाँ, उड्ने धूलोले हाम्रो स्वास्थ्यमा धेरै असर पुर्‍याएको छ । बच्चाहरूलाई पनि जोगाउन मुस्किल भएको छ ।’

पानी पर्दा हिलाम्मे र घाम लाग्दा धुलाम्मे हुने सडकले पुरानो बजार साँच्चिकै पुरानो हुने हो कि भन्ने चिन्ता कुँवरलाई छ । वर्षातको समयमा सडकमा तीव्र गतिमा हिँड्ने सवारी साधनले सडकमा जमेका पानी छ्यापेर सडकको छेउछाउ हिँड्न र आफ्नै घरआँगनमा बस्न पनि नसक्ने कुँवर बताउँछिन् । सडक डिभिजन कार्यालय मातहतमा निर्मित सडक भएकाले वडा र नगरले केही गर्न नसकेको वडाध्यक्ष सूर्यकुमार श्रेष्ठ बताउँछन् । उनले भने, ‘सडक डिभिजनले बनाएको रोड हामीले बनाउनका लागि भत्कायौं भने अख्तियार लाग्ने गर्छ, त्यसैले सबै देखीदेखी पनि हामीले केही गर्न सकिरहेका छैनौं ।’

सडक डिभिजन कार्यालयले आर्थिक वर्षको पहिलो टेन्डर मार्फत भिमाद–७ को सडक स्तरोन्नतिको काम गर्ने भनिएकाले पर्खिएको वडाध्यक्ष श्रेष्ठ बताउँछन् । नगरपालिका र सडक डिभिजनको समन्वय हुन नसक्दा पनि सडक निर्माण कार्य अघि बढ्न नसकेको उनले बताए ।

‘अघिल्लो वर्षसम्म खैरेनीटार–भिमाद सडक खण्ड सडक डिभिजन कार्यालयले हेर्थ्यो,’ सडक डिभिजन कार्यालय तनहुँका इन्जिनियर सचिन श्रेष्ठले भने, ‘अहिले सडक विभागले राष्ट्रिय राजमार्ग मात्र हेर्ने भनेको छ र त्यहीअनुसार बजेट पठाउने तयारी गरेको छ । खैरेनीटार–भिमाद सडक खण्ड सहायक राजमार्ग भएकाले यस वर्ष सडक निर्माणका लागि बजेट आउँछ/आउँदैन हामी भन्न सक्दैनौं ।’

अघिल्लो वर्ष सडक निर्माणका लागि कार्यालयले बजेट माग गरेको र बजेट आए मात्र काम सुरु गर्ने उनले बताए । सडक डिभिजन कार्यालयलाई जिल्लाको राजमार्गअन्तर्गत १४ हजार ९ सय किलोमिटर सडक खण्ड हेर्ने भनिएको र अन्य सहायक राजमार्गहरू प्रदेश सरकारले हेर्ने श्रेष्ठले बताए ।

प्रकाशित : श्रावण २०, २०७६ ०९:३८
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

होमस्टेले सुधार्‍यो आनीबानी

प्रताप रानामगर

दमौली — तनहुँको व्यास–१४ कुलुङमा होमस्टे सञ्चालनमा आएको धेरै समय भएको छैन । होमस्टे सञ्चालन अघि स्थानीयको रहनसहन र जीवनशैली पुरानै थियो । घरआँगन, गल्ली र बाटोघाटो व्यवस्थित थिएनन् । ‘पहिले घरवरिपरि जताततै सुंगुर बंगुरका खोर थियो,’ स्थानीय श्रीमाया आलेले भनिन्, ‘दुर्गन्धले बसिनसक्नु हुन्थ्यो ।’ 

तनहुँको व्यास १४ स्थित कुलुङ सामुदायिक होमस्टे गाउँ । तस्बिर : प्रताप/कान्तिपुर 

होमस्टे सञ्चालनपछि भने गाउँ र गाउँवासीको आनीबानीमा निकै परिवर्तन आएको छ । स्थानीयले घरआँगन, बाटोघाटो सरसफाइमा ध्यान दिएका छन् । होमस्टे मार्फत गाउँमा पर्यटक भित्र्याउन गाउँले लागेका छन् ।

‘गाउँ सुन्दर छ,’ उनले भनिन्, ‘अझै राम्रो बनाउन सरसफाइमा ध्यान दिएका छौं ।’ पर्यटकलाई मध्यनजर गर्दै घरवरिपरि पाल्दै आएको सुंगर र बंगुरको खोर सबैले हटाएको उनले बताइन् । होमस्टेका कारण सरसफाइमा परिर्वतन आएको उनको भनाइ छ । गत मंसिरबाट होमस्टे सञ्चालन गरेको कुलुङ सामुदायिक होमस्टेका अध्यक्ष रीतामाया थापाले बताइन् ।

होमस्टे सञ्चालन भएपछि गाउँमा परिवर्तन आएको उनको दाबी छ । घरआँगन, बाटोघाटो सरसफाइ, फोहोर व्यवस्थापन, बाटोघाटोमा फूल रोपणजस्ता काम भएको छ । ‘गाउँवासीको आनीबानीमा निकै परिवर्तन भएको छ,’ उनले भनिन्, ‘पहिले परिचय पनि दिन नसक्नेले अहिले आफूलाई लागेको सबै कुरा भन्न सक्ने भएका छन् ।’

अतिथि सत्कारदेखि खानापान र पाहुनालाई गाउँ घुमाउन सक्ने भएका छन् । होमस्टेले व्यक्तिको व्यक्तित्व विकास र समाज परिवर्तनमा सहयोग गरेको उनले बताइन् । होमस्टे सञ्चालन गरेपछि गण्डकी प्रदेश सरकारले पूर्वाधार विकासका लागि दस लाख रुपैयाँ दिएको थियो । मौलिक संस्कृतिहरू लोप हुने अवस्थामा पुगेको थियो । होमस्टेमा आउने पाहुनालाई लोपन्मुख नाँच देखाउँछन गाउँलेले ।

मगर जातिको मौलिक नाँच कौराहा, झाउरे, कृष्णचरित्र र नेवार समुदायको लाखे नाच पाहुनालाई देखाउँदा लोपन्मुख नाचको संरक्षण भएको स्थानीय छाब्दीबाराही आमा समूहकी अध्यक्ष एव्म होमस्टे सञ्चालक नानीमाया आलेले बताइन् । पाहुनालाई देखाउन पनि पुराना नाच संरक्षणतर्फ लागेका छौं । होमस्टे सञ्चालनपछि व्यक्तिको आनीबानीमा परिर्वतनदेखि संस्कृति संरक्षणसम्म सहयोग भएको छ ।

सरसफाइयुक्त यस गाउँमा आउने पर्यटकले पारिवारिक व्यवहार, सद्भाव, सहिष्णुता एवं एकताले पर्यटकको मन जित्ने वातावरण सिर्जना गरिरहेका छन । अर्गानिक खानाका परिकार, मगर र नेवार समुदायको सांस्कृतिक नाच, प्राकृतिक दृश्यालोकन, प्रसिद्ध धार्मिकस्थल छाब्दीबराही मन्दिरको दर्शन गर्न पनि कुलुङ होमस्टेका विशेषता हो । तनहुँको सदरमुकाम दमौलीबाट १८ किलोमिटर तथा पृथ्वी राजमार्गको छिर्कनबाट ७ किलोमिटर दक्षिणमा कुलुङ होमस्टे पुग्न सकिन्छ ।

यस्तै तनहुँको प्रसिद्ध छाब्दीबाराही मन्दिरबाट करिब ६ किलोमिटरको दूरीमा पूर्वतर्फ कुलुङ रहेको छ पहाडकी रानी उपनामले परिचित पर्यटकीय नगरी बन्दीपुरबाट करिब १२ किलोमिटर दूरीमा कुलुङ रहेको छ ।

प्रकाशित : श्रावण २०, २०७६ ०९:३७
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्