सानो असावधानीले ठूलो क्षति

आश गुरुङ

लमजुङ — दोर्दीखोलामा ४ वटा जलविद्युत् आयोजना निर्माणाधीन छन् । यीमध्येको माथिल्लो दोर्दी ‘ए’ जलविद्युत् आयोजनामा साउन ८ गतेको बाढीले धनजनको क्षति पुर्‍यायो । 

ZenTravel

आयोजनामा कार्यरत ५ कामदारको बाढीमा परेर मृत्यु भयो । ५ कामदार हराइरहेका छन् । धनजनको क्षति भएको आयोजनामा केही सामान्य सावधानी नअपनाउँदा ठूलो क्षतिबेहोर्नुपरेको गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङले बताएका छन् । उनका अनुसार विपद् सूचना प्रणाली जडान गरेको भए क्षति हुँदैनथ्यो ।

दोर्दीको घटनाले पाठ सिकाएको उनले बताए । ‘हामी सचेत भएका छौं । यो काम निर्माण कम्पनी, आयोजना आफैंले गर्दा पनि हुने हो । हाम्रा निकायको पनि ध्यान पुगेन,’ उनले भने, ‘हामीले सिस्टम जोड्ने भन्दाभन्दै बर्खा लागिगयो, बाढी आएर धनजनको क्षति भयो ।’ व्यवस्थापन क्रममा प्रकोपसम्बन्धी इन्फर्मेसन सिस्टम मात्रै जोडिदिएको भए सम्भवतः दोर्दी घटनामा भौतिक क्षति भए पनि मानवीय क्षति नहुने उनले बताए । लिबर्टी इनर्जी कम्पनीले दोर्दीखोलामा २५ मेगावाट क्षमताको आयोजना निर्माण गरिरहेको छ ।

आयोजनालाई प्रभावित पार्ने गरी आएको बाढीले धनजन र आयोजनामा क्षति पुर्‍याएको आयोजना निर्देशक राजेन्द्र वस्तीले बताए । ‘एक्कासि बाढी आउँदा आश्चर्यमा परेका छौं,’ उनले भने । बाढीले हेडवर्कस्को डिसेन्डरमा काम गरिरहेका कामदारलाई बगाएको हो । ‘माथिल्लो क्षेत्रमा निर्माण भइरहेको सुपरदोर्दी जलविद्युत् आयोजना ‘ख’ साथीहरूले बाढी आयो भनेपछि समयमै कामदारलाई खबर गरेका हौं । ज्यान जोगाउन भागेका र बासस्थानमा गएका मथि बाढी जाइलागेको हो,’ उनले भने ।

बाढीले पुर्‍याएको क्षतिबारे बुझ्न आएका मुख्यमन्त्रीले बाढीपहिरोको जोखिम भएको खोलानालाको मुहान तथा जलाधार क्षेत्रमा हेलिकप्टर द्वारा भूक्षयको सर्वेक्षण तथा अवलोकन गर्न प्रदेश सरकारको ध्यानाकर्षण भएको बताए । ग्रामीण सडकले उद्दार तथा राहतका काममा अप्ठ्यारो परेको भन्दै यसमा पनि प्रदेश सरकारको ध्यानाकर्षण भएको उनको भनाइ छ । अन्तरिक मामिला तथा कानुनमन्त्री हरिबहादुर चुमानले नारायणी नदी बेसिनका नदीमा विपदसम्बन्धी सूचना प्रणाली जडान भए पनि खोलानालामा उक्त प्रणाली नजोडिँदा समस्या आएको बताए ।

लमजुङको दोर्दीखोलाको बाढीले माथिल्लो दोर्दी 'ए’ को हेडवर्क्स र कामदारको क्याम्पमा पुर्‍याएको क्षति  निरीक्षण गर्दै गण्डकी प्रदेशका मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङलगायत । तस्बिर : आश/कान्तिपुर

मृतक र बेपत्ता परिवारलाई १० लाख
बाढीमा ज्यान गुमाएका तथा बेपत्ता कामदारका परिवारलाई जनही १० लाख रुपैयाँ राहत दिने प्रक्रिया थालिएको छ । मृतक परिवारले किरिया खर्चबापत ५० हजार रुपैयाँ, आउनेजाने खर्च ५० हजार रुपैयाँ र तत्कालीन राहत १ लाख रुपैयाँ पाइसकेको निर्देशक वस्तीले बताए । मृतकका परिवारलाई बिमा रकम पनि उपलब्ध हुनेछ ।

१ लाख रुपैयाँ जिल्ला प्रशासन कार्यालयमार्फत विपद् व्यवस्थापन समितिले दिनेछ । बेपत्ता भएकालाई बिमा कम्पनीले राहत नदिने अवस्थामा मृतक बराबरको राहत दिने विषयमा आयोजना र निर्माणपक्षबीच छलफल भएको उनले बताए । घाइतेको उपचार पनि निर्माण कम्पनीले गर्ने छ ।

२६ करोड क्षति अनुमान
दोर्दीखोलाको बाढीले आयोजनाको हेडवर्क्समा बढी क्षति पुर्‍याएको छ । इन्टेक र डिसेन्डर पुरेको र यहाँ मात्रै करिब १५ करोड क्षति भएको प्रारम्भिक आकलन गरिएको निर्देशक वस्तीले बताए । केही पेनस्टक, सडकलगायत सामग्रीमा पनि क्षति पुर्‍याएको छ । पावरहाउस नजिकै राखिएको मेसिनरी सामग्री बाढीले लगेको छ ।

डोजर, एक्साभेटर, ट्र्याक्टर तथा अन्य सामग्री गरी ११ करोड बढीको क्षति भएको अनुमान गरिएको छ । ‘प्रारम्भिक अनुमानमा हामीले २६ करोड बढीको क्षति अनुमान गरेका छौं । विस्तृत जानकारी परामर्शदाताले अध्ययन गरेपछि मात्रै प्राप्त हुन्छ,’ उनले भने । बाढीले क्षति पुर्‍याएपछि रोकिएको आयोजनाको काम
आइतबारदेखि सुचारु भएको छ ।

दोर्दी बाढीले वरपर जोखिम
दोर्दीमा बाढी आएपछि दोर्दी गाउँपालिका ६ को खोला आसपासमा जोखिम बढेको छ । वारपार गर्ने सडकहरू बगाएको छ । फलेनी क्षेत्रका जग्गामा नदीले कटान गरेको छ । केही घर विस्थापित भएका छन् । दोर्दी ६, छोटेखोलाकी निशा तामाङले नदीमा बाढी आएपछि विस्थापित भएको बताइन् । खोलामा बाढी आएपछि घरबार, सडक तथा खेत जोखिममा पारेको भन्दै स्थानीयले मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा गुरुङसमक्ष ज्ञापनपत्र बुझाएका छन् ।

स्थानीयले नौथरशेरा–ताँजे सडकको स्तरोन्नतिको माग गरेका छन् । दोर्दी वरपरका बस्तीहरू जोखिममा रहेकाले पूर्वसूचना प्रणालीको व्यवस्था, सञ्चार सुविधालाई प्रभावकारी बनाउन र दोर्दी करिडोरको माथिल्लो भेगमा रहेको भौगोलिक अवस्था र पछि हुन सक्ने सम्भाव्य अध्ययन गरिदिन आग्रह गरेका छन् ।

सञ्चार व्यवस्थापनका लागि टेलिकमको टावर निर्माण गरिदिन आग्रह गरेको स्थानीय सुनील घलेले बताए । दोर्दी गाउँपालिका ६, ढोडेनीका अध्यक्ष नन्दराज घलेले नौथर शेरादेखि हिलेबेंसी पारी, कीर्तिपुर, छोटेखोला हुँदै सिमी ताँजेसम्म बाढीपहिरोले जोखिम बढाएको बताए ।

प्रकाशित : श्रावण १४, २०७६ १०:०४
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT

पहाडको बाढीमा पनि परे तराईवासी

आश गुरुङ

लमजुङ — बाराको जितपुर सिमरा उपमहानगरपालिका २४ का ३५ वर्षीय सैयद अन्सारी लमजुङको दोर्दीखोलामा निर्माणाधीन माथिल्लो दोर्दी ‘ए’ मा फर्मासेटिङको काम गर्थे ।

बुधबार दोर्दीमा उर्लिएको बाढीले उनलाई ८ किलोमिटर तल दोर्दी–४ नौथर शेराको पुलनेर पुर्‍यायो । उनीमात्रै होइन, सँगै काम गरेर पानी परेपछि फर्किंदै गरेका पर्साको पटेर्वा सुगौली गाउँपालिका–४ का ३० वर्षीय शिवधनुप्रसाद रायलाई बाढीले बगायो । उनको र अन्सारीको एकै ठाउँमा शव भेटियो । अन्सारी र रायमात्रै होइन, तराई घर भई पहाडका उक्त जलविद्युत्मा काम गर्दै आएका सप्तरीको सप्तकोशी नगरपालिका ८ का भुवनेश्वर चौधरीलाई पनि बाढीले बगायो ।

शिवधनुको शव बुझ्न आएका बाबु गोपालराय थारुले बाढीका कारण गाउँघर विचल्लीमा रहेको बताए । ‘तराइमा बाढीले हामीलाई बगाउने । पहाडमा पनि बगाउने । बाढी भन्ने चिज पनि हामीमाथि नै आउने’ उनले भने, ‘बाढीबाट जोगिन र जोगाउन सकिएन । कहाँ जाउँ, के गरौं ।’ तराईमा गरीब धेरै भएकाले छोरा पनि काम खोज्दै पहाडमा आएको उनले बताए । ‘बर्खा सकिएपछि घर आउँछु भन्थ्यो । तराई डुबानमा पर्दा घरमा के भयो भनेर सोधेको थियो । आज आफैं त्यस्तो भयो’ उनले भने ।

प्रहरीका अनुसार दोर्दीले बगाएर शव फेला परेका ५ जनामध्ये ३ तराईका हुन् । डडेल्धुराको आलिताल गाउँपालिका ६ का भानबहादुर बुढा र भोजपुरकोट्याम्केमयु गाउँपालिका ७ का दिवस कटवालको पनि मृत्यु भएको छ । डीएसपी रवीन्द्रमान गुरुङका अनुसार कटुवालको शव ३० किलोमिटर तल गोरखाको पालुङटार–५ को मर्स्याङदी किनारमा फेला परेको थियो ।

गुरुङका अनुसार ५ अझै हराइरहेकामा २ जना तराइका छन् । सप्तरीको सप्तकोशी नगरपालिका ७ का सुरेन्द्र चौधरी र बाराको जितपुर उपमहानगरपालिका १२ का ज्ञानेन्द्र चौधरी बेपत्ता छन् । डडेल्धुराको आलिताल गाउँपालिका ६ का कर्णबहादुर बुढा क्षेत्री, उक्त ठाउँकै देवबहादुर कोली र लमजुङको दोर्दी गाउँपालिका ६ का विनोद तामाङको अवस्था अज्ञात छ ।
इन्सपेक्टर बसन्त पाण्डेका अनुसार बाढीले बगाएर घाइते भएका ८ जनामध्ये ४ जना तराइबासी छन् । बाराका अर्जुन शर्मा, सप्तरीका सुरज सादा, सप्तरीकै सन्तोष सरदार र बाराका हरि विक छन् । डडेल्धुराका धनसिंह एडी, डडेल्धुराकै सुरज बुढा, कैलालीका रमेश विक र बेंसीसहर नगरपालिका ६ का अर्जुन आले घाइते भएका छन् । घाइते अर्जुन आले, अर्जुन शर्मा र हरि विक थप उपचारको लागि काठमाडौंमा पुगेका छन् । रमेश विक डिस्चार्ज भएका छन् । ४ जनाको लमजुङ जिल्ला सामुदायिक अस्पतालमा उपचार भइरहेको छ ।

आयोजनाकाका अनुसार करिब ३ सय कामदारमध्ये हेडवर्क्सको काममा अधिकांश तराईमुल र सुदूर क्षेत्रका बढी छन् । आयोजनाका संचालक राजेन्द्र वस्तीका अनुसार अहिले उद्दार र खोजीकै क्रममा रहेकाले आयोजनाको क्षतिबारे एकीन भन्न नसक्ने अवस्था रहेको बताए । परामर्शदाता बोलाएर क्षतिको विवरण निकालिने उनले बताए ।

उनका अनुसार ज्यान गुमाएका कामदारका आश्रित परिवारलाई बिमाबाहेक कम्पनीको तर्फबाट दिनसक्ने आर्थिक सहायतबारे व्यवस्थापन पक्षसित छलफल भइरहेको छ । ‘बाढीले ठूलो जनधनको क्षति भयो । अब यतिकै बसेर पनि भएन । काम गर्ने पर्‍यो’ उनले भने, ‘तत्काल बाँध क्षेत्रमा काम गर्न सक्ने अवस्था छैन । सुरुङ र विद्युतगृहको काम सुचारु गर्नेछौं ।’

प्रकाशित : श्रावण ११, २०७६ ०९:५९
पूरा पढ्नुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
ADVERTISEMENT
×