कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मगर भाषामा कक्षा

विना थापा

कास्की — मगर बाहुल्य बस्ती । विद्यालयका सबै विद्यार्थी मगर समुदायकै । त्यसैले माछापुच्छ्रे गाउँपालिका–५ रिभान मोहरास्थित माछापुच्छ्रे आधारभूत विद्यालयमा मगर भाषामा पढाइ थालिएको छ । कास्कीमा यसरी मगर भाषामा पढाइ भएको यो पहिलो हो । 

विद्यालयले गत सातादेखि मगर संघले निर्धारण गरेको पाठ्यपुस्तक पढाउन थालेको हो । विद्यालयमा मगरको बाहुल्यता भएकाले विद्यालयलाई छनौट गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष कर्णबहादुर गुरुङले बताए ।


‘भाषा लोप हुन थालेकाले मगरहरूको मातृभाषामा कक्षा सञ्चालन गरिएको हो’, उनले भने ‘यसले जातीय पहिचानमा ठूलो टेवा मिल्छ ।’ भाषा नभए संस्कार र संस्कृति पनि लोप हुने भएकाले संरक्षण र उत्थान आवस्यक भएको उनले बताए । यो अभियानमा गाउँपालिकाले निरन्तर सहयोग गर्ने र विद्यालय र अभिभावकले पनि आवस्यक सहयोग गर्नुपर्ने उनले बताए । भाषा पढाइको गण्डकी प्रदेशका सांसद रामजी बरालले केही दिनअघि शुभारम्भ गरेका थिए ।


भाषा लोप हुँदै जानु राज्यको कमजोरी भएको भन्दै बरालले सबै भाषाको जगेर्ना गर्नुपर्नेमा जोड दिए । साथै मगर भाषाको शिक्षक उत्पादनमा पनि यसले सघाउ पुर्‍याउने बताए । विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष विश्वबहादुर रानाले विद्यालयमा मात्र नभई अन्य क्षेत्रबाट पनि सहयोग भएमा भाषा संरक्षण हुने बताए । ‘विद्यालयस्तरमा भाषाको पढाउन पाउँदा खुसी लागेको छ,’ उनले भने, ‘गाउँपालिकाले मात्र नभई राज्यले नै सबै जातिको मातृभाषामा पढ्न पाउने अधिकारको सुनिश्चित गर्नुपर्छ ।’ विद्यालयमा कक्षा ५ सम्मको पढाइ हुन्छ । ती कक्षामा २७ विद्यार्थी रहेकोमा १ जना गुरुङ र बाँकी सबै मगर समुदायका छन् ।


प्रधानाध्यापक जीवनाथ अधिकारीले मगर बाहुल्य भएकै कारण स्कुलको पहलमा पढाइ थालिएको बताए । उनी आफै पनि मगर भाषा बोल्छन् । एउटा शिक्षकै राखेर सबै कक्षामा दैनिक एक पिरियड मगर भाषाको पढाइ गरिने उनले बताए । ‘मातृभाषामा पढ्न पाउने संवैधानिक अधिकारलाई हामीले व्यवहारमा उतारेका हाैं,’ उनले भने ।

तीन कक्षाकी अनीता रानाले आफ्नो मातृभाषाबारे केही थाहा नभएको बताइन् । अब स्कुलमै पढ्न पाउने भन्दै उनी दंग थिइन् । ‘आफ्नै भाषा भएमा संस्कार सिक्न सजिलो हुन्छ भन्दा रहेछन्,’ उनले भनिन, ‘यस्तो अवसर हामीले पाउने भयौ ।’ ९० वर्षीया वीरमति बुढाले आफुहरूले पनि भाषा नबोलेको बताइन् । ‘हाम्रा बाबुबाजेले बोल्न छाडेपछि हामीले पनि सिक्ने कुरा भएन । त्यसैले भाषा लोप हुन थालेको थियो । अरू बोलेको सुन्दा बोल्न पाए हुन्थ्यो भन्ने रहर लाग्थ्यो,’ उनले भनिन्, ‘नातिपनातिनाले ढिलै भए पनि सिक्न पाए । यसैमा सन्तोष लागेको छ ।’


यसैगरी गाउँपालिकाकै खैवराङमा ९० प्रतिशत तामाङ बस्ती भएकाले त्यहाँको स्कुलमा पनि तामाङ भाषाको पढाइ हुने गापा अध्यक्ष कर्णबहादुर गुरुङले बताए ।

प्रकाशित : असार ११, २०७६ ०९:५०
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

युवा पलायन रोक्न ‘एग्रो रिसोर्ट’

प्रकाश बराल

बागलुङ — गाउँको घरखेत बेचेर सहर पस्नेहरू दिनदिनै बढेका छन् । गाउँहरू रित्तो बन्ने क्रम बढिरहेकै बेला बडिगाड गाउँपालिका–५ ग्वालीचौरका कृष्णबहादुर घिमिरेले भने गाउँमै करोड लगानी गरेका छन् । 

छिमेकी चितवन र मुख्य सहरी क्षेत्रमा सरे । उनले गाउँमा युवा रोजगारी दिनेगरी लगानी बढाउने योजना बुने । धेरैको दबाब खेपेर गाउँमै कृषि र व्यवसायमा लगानी बढाएका छन् । भन्छन्, ‘सहर झार्न धेरैको जोडबल थियो, तर म गाउँमै बस्ने निर्णयमा पुगें ।’

घिमिरेलाई साथ दिन स्थानीय चार युवा तम्सेका छन् । दिननाथ पौडेल, शिव घिमिरे, शिवलाल घिमिरे र योगेन्द्र खरेलसहित ५ जनाले २ करोड लगानीमा गाउँमै कृषि फर्मसहितको होटल सञ्चालनमा ल्याएका छन् । २० युवालाई रोजगारी दिने संरचना तयार भइसकेको छ । मध्यपहाडी लोकमार्गको खारबजार नजिकै उनीहरूले फूलवारी एग्रो रिसोर्ट सञ्चालनमा ल्याएका हुन् ।

यो रिसोर्ट होटल मात्र नभई व्यावसायिक कृषि उत्पादनको फर्म समेत हो । नाममै कृषि जोडिएकोले उनीहरूले पशुपालन, तरकारी, माछा, कुखुरालगायत उत्पादनसहित होटल सञ्चालनमा ल्याएको बताए । ‘राजमार्गमा हिड्नेले यहाँ आएर मौलिक स्वाद पाउने वातावरण बनाएका छौं,’ घिमिरेले भने, ‘कुनैपनि आयात गरिएको खाना दिन नपरोस भनेर काम थाल्यौं ।’

आफ्नो जग्गाबाहेक वार्षिक ५ लाख भाडा तिर्नेगरी उनीहरूले ५० रोपनी जमिन लिएका छन् । त्यहाँ बेमौसमी तरकारी, गाईभैंसीको गोठ, कुखुरा र बाख्राको खोर पनि बनाएका छन् । दुईवटा पोखरीमा ४ हजार माछा पालेका छन् । दैनिक २ सय लिटर दूध उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखेका उनीहरूले अहिले ५० लिटर खपत भइरहेको छ ।

‘तराईबाट किनेर ल्याएको खुवाउन धेरै रेष्टुरेष्ट छन्, त्यसैले हामीले फरक स्वाद र कम्तीमा २० युवा रोजगार दिने लगानी गरेका हौं’ घिमिरे भन्छन्, ‘गाउँमा युवा पलायन भैसके, अब नरोके रित्तो हुनेछ ।’ मध्यपहाडी लोकमार्गले बुर्तिवाङ हुँदै रुकुमतर्फ कालोपत्रे गरिरहेकोले यो सडकमा दैनिक सयौं यात्री हिँड्न थालेका छन् ।

यात्रीकै आर्कषक गन्तव्य बनाउँदा रोजगारी र लगानी बढाउन सकिने उनीहरू बताउँछन् । आफ्नो लगानी जस्तै आसपासमा अझै ५ वटा फरक फर्म सञ्चालन भए युवा गाउँमा रोक्न सकिने खरेल बताउँछन् । ‘मलेसिया जाने युवाले घरछेउमै रोजगारी पाउने अवस्था बनाउन सक्नेले लगानी गर्नुपर्छ,’ खरेलले भने, ‘कृषि उत्पादनमै जोड दियौं भने बेसाहा खानु पर्दैन ।’ खानाकै लागि करोडौं रकम बाहिरिनबाट रोक्न उनीहरूले गाउँमा लगानी बढाउनसमेत पहल गरेको बताए । दूधका परिकारबाट कमाइ गर्न घरघरमा पशुपालन गर्न उनीहरूले सिकाउन थालेका छन् ।

काठेखोलाको रगेनी, बडिगाडको ग्वालीचौर, र गलकोटको आँगखेतमा पनि अर्गानिक उत्पादन र बजार बिस्तार बढेको छ । यस्तो लगानीले युवालाई व्यावसायिक बनाउँदै सहर पस्न रोकेको व्यवसायी विष्णु थापाले बताए । सरसफाई, फ्रि वाईफाई, हिमाल र खोलाको आकर्षक दृश्यावलोकनसहितका रेस्टुरेन्टको लगानीमा युवा आर्कषण बढेको छ ।

रिजालचोकका व्यवसायी थापा भन्छन्, ‘वाईफाई र हिमाल देखिन्छ आरामले खान खाएर फर्कन पाइन्छ भनेर आउने क्रम बढेको छ’, अब सरसफाइ र वाईफाई मुख्य आकर्षण भएको उनले बताए । कम्पनी रजिष्ट्रारमा दर्ता गरेरै सञ्चालन गरेका उनीहरूले राज्यलाई कर तिर्नुपर्छ भन्ने सन्देश पनि दिएको बताए ।

प्रकाशित : असार ११, २०७६ ०९:५०
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×