वालिङ नगरपालिकामा थ्रीडी

कान्तिपुर संवाददाता

स्याङ्जा — सबै वडाको वस्तुस्थितिबारे जानकारी लिने उद्देश्यसहित वालिङ नगरपालिकाले थ्रीडी मोडल (तीन आयमिक नक्सा) सञ्चालनमा ल्याएको छ । योजना बनाउन तथा पूर्वाधार निर्माणमा प्रत्यक्ष सहयोग पुग्ने यस्तो मोडेल राख्ने वालिङ देशकै पहिलो स्थानीय तह भएको छ । 

स्याङ्जाको वालिङ नगरपालिका परिसरमा सञ्चालन गरिएको थ्रीडी मोडलको उद्घाटन गर्दै नेपाल सरकारका मुख्यसचिव लोकदर्शन रेग्मी ।  तस्बिर : प्रतीक्षा/कान्तिपुर

नगरभित्रका १४ वटै वडाको हरेक गतिविधिबारे जानकारी लिन सकिने नगरप्रमुख दिलीपप्रताप खाँडले बताए । यसले हरेक बजेट र कार्यक्रम सन्तुलित र न्यायपूर्ण तरिकाले सबैको पहुँचमा पुर्‍याउन सकिने खाँडको विश्वास छ । ‘कुनै गाउँमा योजनाको थुप्रो हुने र कुनैमा हुँदै नहुने समस्या हट्ने छ । स्मार्ट सिटीका आधारभूत तत्त्व र सूचकहरू प्रत्यक्ष रूपमा मापन र समुचित विकासका लागि यो प्रभावकारी हुनेछ,’ उनले भने ।

नगरको बृहत् योजनाभित्र रहेर भू–उपयोग योजना, पूर्वाधारको योजना निर्माण गर्न यो मोडेललाई आधार मान्ने गरिएको र सैनिकहरूले प्रयोग गर्ने भए पनि स्थानीय सरकारको तर्फबाट पहिलो प्रयोग भएको खाँणले दाबी गरे । सबै ठाउँको विकास निर्माण तथा समस्या पहिचान गरी समाधानमा यसले भूमिका खेल्नेछ ।

मोडेलको निर्माण भारतीय सेनाबाट निवृत्त वालिङ–१० का लोकबहादुर मल्लले गरेका हुन् । ३० वर्ष भारतीय सेनामा बिताएका मल्लले १५ वर्ष थ्रीडी मोडेलमा काम गरेका थिए । ‘सैनिकले विशेषगरी विपक्षीलाई आक्रमण गर्नका लागि यसको प्रयोग गर्छन्,’ मल्लले भने, ‘तर यहाँ वालिङले सोही मोडेललाई विकास निर्माण तथा योजना बनाउनका लागि प्रयोग गरेको छ ।’

यसमा पक्की, कच्चीसडक, खोलानाला, बाँझो र खेतीयोग्य जमिन, वनजंगल, कार्यालय, बजार तथा घरहरू, दूरी, प्रत्येक ठाउँको उचाई, सांकेतिक बोर्डमा स्पष्टसँग बुझ्न सकिन्छ । वालिङबारे जान्न चाहेमा एकै थलोबाट जानकारी लिन सकिने प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत गुरुदत्त सुवेदीले बताए । मोडलको मुख्यसचीव लोकदर्शन रेग्मीले उद्घाटन गरे ।

आँधीखोलामा पानीजहाज चल्छ : रेग्मी
मुख्यसचिव लोकदर्शन रेग्मीले आँधीखोलामा केही समयभित्र मध्यम खालको पानी जहाज चल्ने बताएका छन् । आँधीखोलाको सभ्यतालाई अझै विस्तार गरी बृहत् योजनाबाट अगाडि बढ्नुपर्नेमा जोड दिँदै उनले केही वर्षमै पानीजहाज चल्ने सम्भावना रहेको बताए ।

विकासमा सबैको साझा प्रतिबद्धताको खाँचो रहेको बताउँदै उनले सबैपक्ष एकजुट भएमात्रै विकास निर्माणले सार्थकता प्राप्त गर्ने बताए । स्मार्ट सिटीको अवधारणामा अगाडि बढेको वालिङमा इनोभेसन सेन्टर र थ्रीडी मोडलको सँगसँगै उद्घाटन गरेका रेग्मीले ठूलो लक्ष्य प्राप्तिका लागि सुरुवाती चरण असम्भव जस्तो देखिए पनि अन्ततः पछि सम्भव हुने बताए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७६ ०९:४३
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

गड्याैली मल उत्पादनमा किसान

हरिराम उप्रेती

गोरखा — गड्यौली मल उत्पादन थालेका सहिद लखन गाउँपालिका–२ इम्लुङका खड्गबहादुर थापा हौसिएका छन् । अन्य मलको तुलनामा यसले बाली फस्टाएको उनको अनुभव छ । अहिले उनी गोबर मलसँगै गड्यौली मल प्रयोग गर्छन् ।

‘एक वर्षदेखि गड्यौली मल उत्पादन थालेको हुँ,’ उनले भने, ‘रासायनिकभन्दा यो मल राम्रो रहेछ, फलफूल, तरकारी, बोटबिरुवा यो मलले फस्टाएका छन् ।’ बिरुवालाई पालुवा दिने हुर्काउने बेला मल प्रयोग गर्ने उनले सुनाए । ‘यो मल उत्पादन गर्न कुहिने चिजको प्रयोग गर्नुपर्ने रहेछ,’ उनले भने, ‘केराको डाँठ, पात टुक्र्याएर गड्यौलालाई खान दिन्छौं ।’

रासायनिक मलको प्रयोग गरेर माटो बिगार्नुभन्दा गड्यौला मल खेतीबालीका लागि निकै उपयुक्त रहेको उनले बताए । ‘दुई खाल्डामध्ये एउटामा कुहिने चिज राखेको छु, अर्कोमा गड्यौला मल उत्पादन भइरहेको छ,’ थापाले भने । खरको छानाभित्रको कटेजमा बाँसले बारेर उनले मल उत्पादनका लागि संरचना बनाएका छन् ।

पालुङटार नगरपालिका–८ धुवाकोटस्थित झाँक्राकी सुनीता थापा पनि गड्यौली मल उत्पादनमा लागेकी छन् । कागती, फलफूल, तरकारीमा प्रयोगका लागि उनले मल उत्पादन गर्न लागेको बताइन् । ‘एक महिना भयो, केराको डाँठ, पात, पराल, गाईगोरुको मल पनि राख्नुपर्ने रहेछ,’ उनले भनिन्, ‘चितवनबाट बीउ ल्याएर मल उत्पादन गर्न लागेका हौँ ।’

रासायनिक मलको तुलनामा गड्यौला उब्जाउका लागि उपयुक्त हुने अर्का किसान हरिबहादुर थापा बताउँछन् । ‘रासायनिक मलले जमिन बर्बाद गरिसक्यो,’ उनले भने, ‘क्षणिक रूपमा बिरुवालाई फाइदा भए पनि पछि माटालाई राम्रो गर्दैन, यसले माटो पनि नबिगार्ने, उब्जाउ पनि राम्रो हुने ।’ रासायनिक मलको प्रयोग न्यूनीकरणमा गड्यौली मल उपयुक्त हुने किसान बताउँछन् ।

झाँक्राका पाँच, वडा ९ को पाण्डेबेंसीका दुई, सहिद लखन गाउँपालिका–२ उम्लुङ र ४ नम्बर वडाको ताक्लुङका पाँच/पाँच किसानले गड्यौली मल उत्पादन थालेका हुन् । भएका गड्यौला अन्य किसानलाई पनि बिक्री गर्ने उनीहरूको योजना छ । चितवनको अर्गानिक फार्मबाट ल्याएर गड्यौला मल उत्पादन थालिएको र सफल भएको प्राविधिक बताउँछन् ।

गड्यौली मलको प्रयोगले माटाको उर्वराशक्तिमा वृद्घि हुने, माटाको खुकुलोपना हुने, पानीको धारण गर्न सक्ने क्षमता हुने तथा माटाको गुणस्तर तथा अम्लीय तथा क्षारीयपनालाई कम गर्ने किसानलाई प्राविधिक सहयोग गर्दै आएको सहमति नामक संस्थाका कृषि प्राविधिक क्षितिज शर्माले बताए ।

‘यसले ४२ दिनमा अन्डा उत्पादन गरी गड्यौलाको संख्यामा वृद्घि हुँदै जान्छ,’ उनले भने । छाया पर्ने ओसिलो चिस्यान ठाउँको यस्तो मल उत्पादन हुने उनले बताए । गोबर, पराल वा सोत्तर, हरियो झारपातको प्रयोग पनि मल उत्पादनमा गर्नुपर्ने प्राविधिकले बताएका छन् ।

‘यसको प्रयोगले वातावरणीय अवस्था पनि राम्रो हुन्छ,’ उनले भने, ‘धेरै मात्रामा मल उत्पादन भए किसान आफैंले बिक्री पनि गर्न सक्छन्, गड्यौलालाई बिक्री गरेर आर्थिक उपार्जन गर्न पनि सकिन्छ ।’ एक किलोमा एक हजार गड्यौला हुन्छन् । प्रतिगड्यौलाको मूल्य एक रुपैयाँ पर्ने किसानले बताए । मल भने प्रतिकेजी ५० रुपैयाँमा बिक्री हुने गरेको छ । ‘सामान्यतः दुई महिनामा मल उत्पादन हुन्छ,’ उनले भने,‘यसको गन्ध पनि आउँदैन ।’

कृषि उपज सुरक्षित राख्न शीतभण्डारण केन्द्र
कृषि उपज सुरक्षित राख्न यहाँका किसान घरेलु सरसामानको प्रयोगबाट शून्य शक्ति शीतभण्डार केन्द्र निर्माण गर्न थालेका छन् । झाँक्राका पूर्णबहादुर मगर शीतभण्डार भएपछि चाहेका बेला कृषि उपज बजारमा लगेर बिक्री गर्न सहज भएको बताउँछन् ।

पालुङटार नगरपालिका ८ र ९ मा १/१ वटा,सहिद लखन गाउँपालिका–२ मनकामनास्थित ढाडबारीमा दुईवटा यस्ता शीतभण्डार छन् । ‘उत्पादन गरेका फलफूल तरकारी जे राख्न पनि मिल्यो,’ मगरले भने । स्थानीयस्तरमै पाइने कच्चा पदार्थ प्रयोगबाट शीतभण्डारण केन्द्र निर्माण गर्न सक्ने उनले बताए । ‘दायाँबायाँ इँटा राखेर बीचमा बालुवा राखेर बीचको बालुवामा पानीको थोपा खसाल्छौं ।’ कम लगानीमा बन्ने यस्ता भण्डारमा ताजा तरकारी, फलफूल राख्न सकिन्छ ।

प्रकाशित : जेष्ठ ३०, २०७६ ०९:४१
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्