अझै खुलेन संग्रहालय

कान्तिपुर संवाददाता

मुस्ताङ — भूकम्पबाट क्षतिग्रस्त मुस्ताङ पर्या-संग्रहालय (इको-म्युजियम) अझै खुलेको छैन । ०७२ सालको भूकम्पले घरपझोङ गाउँपालिका- ३ पुथाङ विमानस्थल नजिकै रहेको भवनको जग भासिएपछि संग्रहालयका सवै ढोका खोल्न नमिल्नेगरी बन्द भएका थिए ।

अहिलेसम्म कोही भित्र गएको छैन । भूकम्प गएको चार वर्ष बित्दासम्म संग्रहालयको भित्री भागमा कुनै क्षति पु¥याए÷नपु¥याएको यकिन पनि गरिएको छैन ।

पृथक भौगोलिक बनावट, धर्म, भाषा, भेषभुषा, रहनसहन, संस्कार, संस्कृति, वनस्पति, पुरातात्विक महत्वका गुम्बा, शिला, गुफाहरू, जीवजन्तु तथा प्राचिन मानवबस्तीका अवषेशहरू संग्रहालयमा राखिएका छन ।

भूकम्पपछि बन्द भएको देखाउनयोग्य सम्पत्ति संग्रहालय पुन:सञ्चालन गर्न स्थानीय सरकार अग्रसर भएको छ । ‘हामीले १५ लाख विनियोजन गरेका छौं । अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजनाले १५ लाख दिएको छ,’ घरपझो¨ गाउँपालिका उपप्रमुख शर्मिला गुरुङले भनिन्, ‘संघीय र प्रदेश सरकारबाट समेत केही सहयोग जुटाएर संग्रहालयलाई थप ब्यवस्थित रूपमा सञ्चालन गर्छौं ।’ अहिले नयाँ र ब्यवस्थित संग्राहलय बनाउन डिपिआरमा जुटेको उनले बताइन् ।

संग्राहलयमा मुस्ताङ जिल्लामा पाइने धार्मिक, सांस्कृतिक, पुरातात्विक, पर्यावरणीय र भौगर्भिक मतहत्वका वस्तुहरू संग्रहित छन् । त्यसैगरी हर्बल म्युजियम, हर्बेरियम, अध्ययनका लागि पुस्तकालय तथा बत्ती बाल्न र पूजा गर्नको लागि गुम्बा पनि स्थापना गरिएको छ ।

तिब्बती साँस्कृतिक परम्पराका बस्तुहरू, जापानी भिक्षु इकाई कावागुचीको बारेमा विस्तृत जानकारी, विभिन्न गाउँको तस्बिरहरू तथा तिनीहरूले प्रयोगमा ल्याएका भाँडाकुँडा पनि छन । २ हजार ८ सय वर्षभन्दा पुराना सेरामिक भाडाहरू र मुस्ताङ जियोलोजीका फोटो तथा शालीग्राम, चट्टानहरू सजाएर राखिएका छन् ।

रोटरी क्लव जापानले २०४९ सालमा स्थापना गरेको संग्रहालयलाई ०६६ सालदेखि राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष अन्र्तगतको अन्नपूर्ण संरक्षण क्षेत्र आयोजना (एक्याप) हुँदै स्थानिय ब्यवस्थापन समितिले रेखदेख गर्दै आएको थियो ।

संग्रहालय अवलोकन गर्न नेपालीका लागि, विद्यार्थी, सार्क मुलुकका पर्यटक र तेस्रो मुलुकका पर्यटकालागी छुट्टाछुट्टै प्रवेश शुल्क तोकिएको थियो ।

‘संग्रहालय बन्द हुँदा आम्दानीको स्रोत मात्र घटेको छैन, आफ्नो महत्वपूर्ण समय व्यवस्थापन गरी हिमालपारि घुम्न आएका विद्यार्थी तथा पर्यटकले मुस्ता¨मा विकास भएको मानव सभ्यता बुझ्ने अवसरबाट पनि वञ्चित छन्,’ स्थानीय जनहित क्याम्पस ब्यवस्थापन संकायकी छात्रा निशा थकालीले भनिन्, ‘स्थानीय सरकारको पहिलो प्राथमिकता म्युजियमको पुनर्निर्माण र पुन: सञ्चालनमा हुनुपर्छ ।’

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७६ ११:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

कुटपिटबाट सैनिकको मृत्यु पछि पुरुषले गाउँ छाडे

भरत जर्घामगर

सिरहा — गाउँलेको कुटपिटबाट बिदामा घर आएका सैनिक जवानको मृत्यु भएपछि सिरहाको बरियारपट्टी-४ स्थित तेनुवापट्टी गाउँ सुनसान भएको छ ।

तेनुवापट्टी गाउँमा भेटिएका बृद्धा र बालबालिका ।तस्बिर : भरत/कान्तिपुर

गाउँमा बालबालिका, वृद्धवृद्धा, महिला मात्र भेटिन्छन् । पक्राउ पर्ने डरले पुरुषहरू गाउँ छाडेर भागेको छन् । गाउँमा भएका महिला, वृद्धवृद्धा समेत त्रसित छन् । नयाँ मान्छे गाउँ प्रवेश गरेपछि टोलका महिला, वृद्धवृद्धा बोल्न समेत डराउँछन् ।

बरियारपट्टी-४ सोहपुरस्थित घर आएका सैनिक जवान २५ वर्षिीय अनिसकुमार सिंहलाई गत वैशाख २८ गने राति बिजुलीको पोलमा बाँधेर तेनुवापट्टीका स्थानीयले कुटपीट गरेका थिए ।

स्थानीयको कुटाइबाट घाइते उनको काठमाडौंको छाउनीस्थित वीरेन्द्र सैनिक अस्पतालमा उपचारका क्रममा जेठ १ मा मृत्यु भएको थियो । अनिस संखुवासभाको खाँदबारीस्थित बराहदल गुल्ममा कार्यरत थिए ।

तेनुवापट्टीका विलक्षण यादवको घरमा चोरी गर्न आएको भन्दै अनिसलाई पक्राउ गरेर गाउँलेले मिलेर बिजुलीको पोलमा बाँधेर राति १:३० बजे मरनासन्न हुनेगरी कुटपिट गरेका थिए । कुटपिटको भिडियो समेत सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको थियो ।

पोलमा बाँधेको ठाउँबाट आफन्तले अनिसलाई बिहान ४ बजेमात्र प्रहरीको सहयोगमा उद्धार गरी उपचारका लागि लहानस्थित सप्तऋषि अस्पताल लगेका थिए । त्यहाँ उपचार सम्भव नभएपछि विराटनगरस्थित नोबेल अस्पताल लगिएको थियो ।

विराटनगरमा समेत उपचार हुन नसकेपछि वैशाख ३० मा अनिसलाई छाउनी लगिएको थियो ।
अनिसको मृत्युलगत्तै विलक्षणले घरमा ताला लगाएर गाउँ नै छाडेका छन् । सञ्चारकर्मी टोली गाउँ पुग्दा भेटिएका उनका छिमेकी ७५ वर्षीय श्याम साह र ७३ वर्षीय अशेश्वर साहले रातिको समयमा भएकाले हल्ला खल्ला भएपनि घटनाबारे आफूहरूलाई थाहा नभएको बताए ।

उनीहरूले घट्ना भएको भनिएको विलक्षणको घरमा ताला लगाएर उनीहरू अन्यत्रै गएको बताए । वस्तुभाउको हेरचाह आफन्तले गरिदिएको उनीहरूले सुनाए । ‘घटनापछि गाउँका पुरुषहरूले गाउँ नै छाडेका छन,’् रामायण पढिरहेका ती दुई वृद्धले भने, ‘पक्राउ पर्ने डरले उमेर पुगेका पुरुष गाउँमा छैनन्, बर्दी र सादा पोशाकमा आएर प्रहरीले सोधखोज गरेकाले पनि गाउँमा वृद्धवृद्धा र महिला, बालबच्चा मात्रै बसेका छन् ।’

घटनापछि मृतकका बुवा नरेन्द्रकुमार सिंहले प्रहरीमा किटानी जाहेरी दिएपछि प्रहरीले अनुसन्धानसँगै घटनामा संलग्नको विभिन्न टिम बनाएर खोजीलाई तिब्र बनाएको छ ।

चोरीको आरोप लगाएपनि मृतकका आफन्तले घरमै रहेको बेला गत वैशाख २८ गने राति अनिसलाई आँगनमा सुतिरहेको अवस्थामा १२ बजेपछि केही व्यक्तिहरूले अपहरण गरेर लगेको र डेढ किलोमिटर पश्चिमतिर पर्ने आधारभुत विद्यालय तेनुवापट्टीछेउ हातखुट्टा बाँधेर कुटपीट गरिएको दाबी गर्दै आएका छन् ।

लहानमा मृतकका काका मनोज सिंहले घरमा आयोजना गरेको अष्टजाममा सपरिवार गएको र घरमा ७० वर्षीय हजुरआमा ऐंजन देवी र अनिस मात्रै रहेको मौका छोपी अपहरण गरी मरणासन्न कुटपिट गरिएको परिवार पक्षले दाबी गरेका छन् ।

सिरहाका प्रहरी प्रमुख एसपी जीवनले श्रेष्ठले किटानी जाहेरी परेलगत्तै प्रहरीले घटनाको अनुसन्धान गरी संलग्नको खोजीलाई तीब्र पारिएको जनाए । ‘घटनास्थल गाउँका पुरुष सबै भागेकाले अनुसन्धानमा समस्या भएपनि विभिन्न टिम बनाएर खोजीसँगै, शंकास्पद स्थानमा खानतलासी, गाउँमा भेटिएकाहरूसँग सोधपुछ जारी राखेका छौं,’ एसपी श्रेष्ठले भने, ‘छिमेकी जिल्लासँग र भारतीय प्रहरीसँग समेत समन्वय गरी खोजी कार्यलाई तीब्रता दिएका छौं ।’ हरेक कोणबाट अनुसन्धान र खोजीकार्यलाई तीब्रता दिएकाले पक्राउ गर्नमात्रबाँकी रहेको उनले जानकारी दिए ।

प्रकाशित : जेष्ठ ७, २०७६ ११:२५
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्