हिउँले ढाक्दा पुनर्निर्माण प्रभावित

कान्तिपुर संवाददाता

गोरखा — हिउँले ढाकेपछि धार्चे गाउँपालिका–४ लाप्राकको गुब्सीपाखामा निर्माणाधीन एकीकृत नमुना बस्तीको काम रोकिएको छ । हिमपातसँगै चिसो बढेपछि काम प्रभावित भएको हो । 

हिमपातपछि सेताम्य बिहीबार गोरखाको धार्चे गाउँपालिका–४ लाप्राकको गुब्सीपाखा ।तस्बिर सौजन्य : राकेश गुरुङ

गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) ले लाप्राकका ५ सय ७३ स्थानीयका लागि गुब्सीपाखामा घर निर्माण गरिरहेको छ । चिसोले जनजीवन कष्टकर भएपछि बुधबार र बिहीबार निर्माणको काम भएन ।

‘आज त दिनभर घाम लागेको छ । बिहानदेखि हिउँ पर्न पनि रोकियो,’ एनआरएनएका साइट म्यानेजर लक्ष्मण अर्यालले बिहीबार भने, ‘हिउँ नपग्लँदा काम गर्न सकेनौं । अहिले हिउँ पग्लिरहेको छ । मौसम सामान्य बन्दै गए भोलिबाट काम सुचारु हुन्छ ।’ मंगलबार रातिदेखि यस क्षेत्रमा हिमपात भएको हो । गुब्सीपाखा क्षेत्रमा मात्र एक फिट हिउँ जमेको उनले बताए । ‘७५ प्रतिशत हिउँ अझै बाँकी छ,’ उनले भने, ‘भोलि पनि घाम लागे ट्याक्टर कुद्ने ट्रयाक सफा गरेर काम सुरु भइहाल्छ ।’

आगामी वैशाख १२ भित्रै बस्ती निर्माण सकेर स्थानीयलाई हस्तान्तरण गर्ने लक्ष्यका साथ कामलाई तीव्रता दिइएको अर्यालले बताए । लाप्राकमा एकीकृत बस्ती निर्माणमा १ सय ६० जना नेपाली सेनासहित एनआरएनएका १ सय ३५ कामदार खटिएका छन् । यो वर्ष पहिलोपटक हिउँ परेर काम रोकिएको अर्यालको भनाइ छ । ‘लक्ष्यअनुसार काम सक्छौं । मौसम ठीक रहँदा बिहान ७ देखि साँझ ५ बजेसम्म लगातार काम भइरहेको हो,’ उनले भने ।

हालसम्म ५ सय १३ घरधुरीको पहिलो तलाको काम सकिएको उनले बताए । गुब्सीपाखामा बन्ने सबै घरको जग खन्ने काम पनि सकिएको छ । ‘पहिलो तलाको झ्याल–ढोका राख्ने काम पनि सकेका छौं,’ उनले भने । १ सय २९ घरको दोस्रो तलामा एसी ब्लक लगाउने र ३ सय ८१ घरधुरीमा ट्रस्ट राख्ने काम पनि सकिएको उनले बताए । गुब्सीपाखाको १८.३ हेक्टर क्षेत्रलफल जग्गा स्वामित्वमा लिएर बस्ती निर्माण थालिएको हो । गुब्सीपाखा हिउँ पर्ने डाँडा हो । धेरै जाडो हुने र खेती गर्ने बारी पुरानै बस्ती नजिक भएकाले एउटा घर तल्लो बस्तीमा अनिवार्य चाहिने स्थानीयको बुझाइ छ । एकीकृत बस्ती तयार हुन ढिलाइ भएपछि लाप्राक गाउँका बासिन्दाले पुरानै थलोमा घर मर्मत गरेर आश्रय लिएका छन् ।

हिमपातले लाप्राकका किसान खुसी छन् । ‘अल्लिअँस्ति एकपटक फासफुस परेको थियो । अहिले त बस्ती नै ढाक्ने गरेर परेको छ,’ स्थानीय मारसिं गुरुङले भने, ‘मान्छे र बस्तुभाउलाई समस्यामा परे पनि खेती लगाउन अब सजिलो हुन्छ ।’ हिउँ परेपछि उब्जनी राम्रोहुने भन्दै स्थानीय उत्साहित भएकोउनले बताए । ‘यहाँको पाखो जमिन सुख्खा हुन्छ ।

हिउँ परेपछि माटोलाई मलिलो बनाइदिन्छ,’ उनले भने, ‘हिउँ परेपछि खेतीबाली लगाउन सुरु हुन्छ ।’ हिमपातले जमिन भिजाउने भएकाले खेती गर्न यस्तै बेलाको पर्खाइमा आफूहरू रहने उनले बताए । ‘आलु लगाइसक्यौं, फागुन लागेपछि मकै लगाउने हो,’उनले भने, ‘अब जोत्न पनि सजिलो हुन्छ ।’ हिउँ पर्न रोकिएर बिहीबार घाम लागेसँगै जनजीवन सामान्य बन्न थालेको उनले बताए ।

प्रकाशित : माघ १२, २०७५ ११:२५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

२१९ ले गरेनन् अनुदान सम्झौता

भौगोलिक कठिनाइ, किस्ता लगेर घर बनाउने झन्झट र तोकिएको पैसाले घर नबन्ने बुझेर सम्झौता नगरेका हुन्
कान्तिपुर संवाददाता

बागलुङ — भूकम्पको चार वर्ष पुग्न लाग्दा पनि यहाँका लाभग्राहीले निजी आवास निर्माणका लागि सरकारी अनुदान पाउन सम्झौता गरेका छैनन् । 

जिल्लाका २ हजार ३ सय ७५ लाभग्राहीमध्ये अझै २ सय १९ परिवारले निजी आवास निर्माणको सम्झौता नगरेका हुन् । भौगोलिक कठिनाइ, किस्ता लगेर घर बनाउने झन्झट र तोकिएको पैसाले घर नबन्ने बुझेर उनीहरूले सम्झौता नगरेको पाइएको सम्बद्ध कर्मचारीहरूले बताएका छन् ।

लाभग्राहीको सूचीमा नाम परेकामध्ये सबैभन्दा धेरै ताराखोला गाउँपालिका–१ अमरभूमिका ३० परिवारले अनुदान सम्झौता गरेका छैनन् । यस्तै गलकोट नगरपालिका–१० पाण्डवखानीका २६ परिवारले पनि अनुदान सम्झौता नगरेको पुनर्निर्माण जिल्ला आयोजना कार्यालयका कर्मचारी गुप्तबहादुर कार्कीले बताए ।

‘कतिपयले प्रक्रिया झन्झटिलो भनेर सम्झौता गरेका छैनन्,’ उनले भने, ‘केही भने बसाइँ सरेर अन्यत्रै घर बनाएर बस्ने योजनामा रहेको पनि पाइएको छ ।’ तमानखोला गाउँपालिकाका लाभग्राहीले भने भौगोलिक कठिनाइले सदरमुकाम आउजाउमा समस्या हुँदा सम्झौता गर्नसमेत नआएको अध्यक्ष जोकलाल बुढाले बताए । ‘अनुदानको रकमले घर बन्दैन, दैनिक मजदुरी नगरे दुई छाक खान नपुग्नेले त्यो पैसा सदुपयोग गर्न पनि नसक्दा सम्झौता गर्न पनि मानेनन्’ बुढाले भने, ‘समस्या हेरेर अनुदान बढाउनुपर्ने हो चासो राखेको पाइएन ।’ उनले अनुदान रकम बढाउनसमेत माग गरे । प्राधिकरणले ४ चरणमा गरी ३ लाख रुपैयाँ अनुदान दिने गरेको छ ।

कतिपयले पहिलो किस्ता रकम लगेपछि घरको प्रक्रिया पूरा नगर्दा दोस्रो किस्ताका लागि अयोग्य भएका छन् । तोकिएकै मापदण्ड र प्रक्रियामा घर बनाउनुपर्ने प्रावधान पालना गर्नुपर्ने आयोजनाका निमित्त प्रमुख रामआशिष साहले बताए । ‘प्राधिकरणले तोकेका ७ वटा मापदण्डका घर बनाउनुपर्छ, नत्र अनुदान स्वीकृत हुँदैन’ साहले भने, ‘पहिलो किस्ता लगेर दोस्रोमा अलमलिनेहरू अधिकांश त्यस्तै प्रकृतिका छन् ।’ तोकिएको मापदण्ड र डिजाइन नमिल्दा अनुदान रकम निकासा हुँदैन । उनका अनुसार जिल्लामा अहिलेसम्म सम्झौता गरेका २ हजार १ सय ५१ लाभग्राहीमध्ये पहिलो किस्ता २ हजार ७२ जना र दोस्रो किस्ता ७ सय १७ जनाले मात्र पाएका छन् । तेस्रो किस्ता लगेकाहरू ४ सय ७ जना छन् ।

पुनर्निर्माण अभियानअन्तर्गत जिल्लामा रेट्रोफिटिङ प्रविधिमार्फत प्रबलीकरण गर्ने ८२ लाभग्राहीमध्ये ५० घरले मात्र अनुदान सम्झौता गरेका छन् । बाँकीले पनि प्रक्रिया पूरा गर्न नसक्दा सम्झौता नभएको हो । भूकम्पले पहिरो गएको र जमिन भासिने जस्ता समस्यामा परेको बुर्तिबाङ बुंगादोभान सडक पनि आयोजनाले निर्माण गरिरहेको छ । चालु आर्थिक वर्षभित्रै ग्राभेल गरिसक्ने गरी १० किमि सडकमा काम भइरहेको हो ।

यो सडकका लागि १५ करोड ७९ लाख १४ हजार रुपैयाँ लगानी गर्ने योजना छ । सडकमा अहिलेसम्म ६ करोड २५ लाख २२ हजार खर्च भएको साहले बताए । उक्त सडक खण्डका दुईवटा पुलसमेत आयोजनाले निर्माण गर्नेगरी डीपीआर निर्माण भएको छ ।

आयोजनाबाटै चालु वर्ष ४० विद्यालय निर्माणको काम सुरु भएको छ ।
सूचीकृत विद्यालय १ सय १२ वटा भए पनि चालु वर्षका लागि ४० वटा विद्यालय बनाउन लागिएको हो ’ प्राधिकरणले चार कोठे भवन पक्की बनाउनुपर्ने प्रावधान राखेको छ । पक्की भवनका लागि बढीमा ७० लाख ४० हजार रुपैयाँ सम्म अनुदान पाउने व्यवस्था गरिएको छ ।

प्रकाशित : माघ १२, २०७५ ११:२२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्