एकीकृत बस्तीको काम आधा

गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) ले अक्टोबर महिनाभित्रै निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिए पनि भौगोलिक विकटता, मौसम र सडकको दूरावस्थाका कारण काम सकिन अझै समय लाग्ने
हरिराम उप्रेती

गोरखा — भूकम्पपीडितका लागि धार्चे गाउँपालिका ४ लाप्राकको गुब्सीपाखामा निर्माणाधीन एकीकृत बस्तीको काम ५२ प्रतिशत सकिएको छ । 

धार्चे गाउँपालिका ४ लाप्राकको गुब्सीपाखामा गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) द्वारा निर्माणाधीन एकीकृत बस्ती ।तस्बिर : हरिराम/कान्तिपुर 

गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) ले अक्टोबर महिनाभित्रै निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिए पनि भौगोलिक विकटता, मौसम र सडकको दूरावस्थाका कारण काम सकिन समय लागेको हो । आगामी वैशाख १२ भित्रै निर्माण सम्पन्न गरेर घरहरू हस्तान्तरण गर्ने योजनाका साथ कामलाई तीव्रता दिइएको एनआरएनएका साइट म्यानेजर लक्ष्मण अर्यालले बताए ।

भूकम्प र पहिरोले पुरानो बस्ती जोखिममा परेपछि ५ सय ७३ घरधुरीका बासिन्दालाई गुब्सीपाखामा सार्न २०७३ माघबाट एकीकृत बस्ती निर्माणको काम सुरु भएको हो । सबै घरको तल्लो तलाको झ्यालमुनि जग खन्ने र इँटाको गारो लगाउने काम सकिएको अर्यालले बताए । ‘पाँचवटा घर कम्प्लिट भएको छ,’ उनले भने, ‘१२/१५ वटा घरको माथिल्लो तलामा एसी ब्लक लगाउने काम भइरहेको छ ।’ ६९ वटा घरका छाना छाउने काम सम्पन्न भइसकेको र १३ वटामा छाना छाउने तयारी भएको उनले बताए । ‘चाहिने सामानहरू ढुवानी भइरहेका छन् ।

मौसमले साथ दिएर हिउँ नपरे लक्ष्य अनुसार नै काम सक्छौं,’ उनले भने, ‘काम सकभर छिटो–छिटो नै गरिरहेका छौं ।’ अहिलेकै गतिमा काम भए अबको एक महिनामा ६० प्रतिशत काम सम्पन्न हुने उनको भनाइ छ । बस्ती पुनर्निर्माणमा एनआरएनएलाई नेपाली सेनाले सघाएको छ । निर्माणमा एनआरएनएलाई कामदारसँगै नेपाली सेना पनि खटिएको छ । ‘हामीले कामदार बढाएर अहिले तीव्रता दिएका छौं,’ साइट म्यानेजर अर्यालले भने, ‘हालसम्म मौसमले पनि साथ दिइरहेको छ ।’ गुब्सीपाखाको १८.३ हेक्टर क्षेत्रलफल जग्गा स्वामित्वमा लिएर एकीकृत बस्तीका लागि घर निर्माण थालिएको हो ।

केही स्थानीयले उक्त बस्तीको पुनर्निर्माणमा ढिलाइ भएको भन्दै असन्तुष्टि जनाउँदै आएका छन् । गुब्सीपाखाको घर निर्माणमा ढिलाइ हुँदा जोखिम बस्तीमै धेरैजसो भूकम्पपीडितले पक्की र अस्थायी प्रकृतिका घर निर्माण गरेका छन् । ‘छिटो सके त माथि नै सर्नुहुन्थ्यो,’ स्थानीय माइला गुरुङले
भने, ‘तल पनि घर बनाएको छु । माथि साह्रै जाडो हुन्छ, मौसम हेरेर तल–माथि बस्न पाइन्थ्यो ।’

तीन वर्षसम्मको टहरोको बसाइँ कष्टकर बनेको उनले बताए । गुब्सीपाखामा हिउँ पर्ने, जाडो हुने र खेती गर्ने बारी पनि पुरानै बस्ती नजिक भएकाले एउटा घर तल्लो बस्तीमा अनिवार्य चाहिने स्थानीय बताउँछन् । भूकम्पलगत्तै लाप्राकका बासिन्दा गुब्सी पाखामा अस्थायी टहरा बनाई बसेका थिए ।

पुरानो बस्तीभन्दा केही माथि रहेको पाखा हिउँदमा हिमपात हुने ठाउँ हो । त्यहाँ एनआरएनएले गाउँलेका लागि घर बनाइदिने योजना अघि सारेपछि भूकम्पपीडितले पाखो खाली गरिदिएका थिए । अहिले पुरानै बस्तीमा शरण लिइरहेकाहरू नयाँ घर बनेपछि सर्नका लागि तयार भएर बसेका छन् ।

वर्षायाममा बाटो बिग्रने र हिउँदमा हिमपात हुने भएकाले लाप्राक क्षेत्रमा पुनर्मिर्माणको काम गर्न पुगेकाहरूका लागि पनि असहज छ । पानी र हिउँ नपरेका बेला पारेर काम भइरहेको प्राविधिकले बताएका छन् ।

प्रकाशित : मंसिर १, २०७५ ११:१६
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

आलोपालोमा भूकम्पपीडितका घर निर्माण

गाउँमा समूह बनाएर आलोपालो घर बनाउँदै स्थानीय
नाजुक आर्थिक अवस्थाका स्थानीयलाई सिंगो गाउँका बासिन्दाले सघाउने चलन
आश गुरुङ

लमजुङ — काम गरेबापत कामदारले ज्याला लिन्छन् । सित्तैमा कसैले काम गर्दैन र कसैले सित्तैमा लगाउँदैन पनि । एकजनाको दैनिक ज्याला हजार रुपैयाँ रहेका बेला दूधपोखरी गाउँपालिका ३ फुलिङगिरी माडीका गाउँले भूकम्पपीडितका घर सित्तैमा बनाइदिने गरेका छन् । आलोपालो खट्छन् । ज्याला लिँदैनन् ।

घरधनीले साँझ–बिहानको खाना र खाजा दिन्छन् । जसको घर तयार हुन्छ, उनीहरू पनि अर्काको घर
बनाउन खटिन्छन् ।

गाउँलेको समूह एउटाको घर बनाएपछि अर्काको बनाउन अघि सर्छन् । झट्ट हेर्दा आलोपालो अर्थात् पर्म लगाउनेजस्तै देखिने गरी काम भए पनि उनीहरूको चलन अन्य ठाउँको भन्दा फरक छ । अझ आर्थिक अवस्था ज्यादै नाजुक भएकालाई सिंगो गाउँका बासिन्दाले सित्तैमा सघाउने गरेका छन् ।

२/४ जनाले गर्न गाह्रो तथा अप्ठ्यारो हुने कामका लागि गाउँ समुदायले सघाउने गरेको स्थानीयले बताएका छन् । फुलिङगिरीका राम तामाङको घर बन्दै गर्दा स्थानीय १२ जनाले सित्तैमा काम गरिरहेका छन् । उनीहरू २ सातायता उनको घर बनाउन खटिएका हुन् ।

आफ्नो घर बनाइसकिएका सुनार तामाङ अहिले राम तामाङको घर बनाउन खटिएका छन् । ‘मेरो घर बन्यो । मैले ज्याला दिइनँ । रामको घर बन्दैछ । मैले ज्याला लिने कुरा आउँदैन । हामी यता पनि पैसा नलिइकन, उता पनि पैसा नलिइकन घर बनाइराखेका छौं,’ उनले भने । सुनारले दोस्रो किस्ताको रकम पाएर तेस्रो किस्ताको सिफारिस भइसकेको बताए ।

एक वर्षयता उनीहरू सामूहिक रूपमा भूकम्पपीडितका घर बनाउन जुटेको उनले बताए । सबैभन्दा पहिले भगिलाल तामाङको घर बनाएका उनको टोलीले एउटा घर बनाउन करिब १ महिना लाग्ने बताए । ‘हिसाब गर्ने हो भने अहिलेसम्म ६ लाख रुपैयाँ लाग्यो होला । अन्तिमसम्म ८ लाख रुपैयाँ हिसाब पुग्छ होला तर ज्याला दिनु नपरेकाले कम्तीमा डेढ–दुई लाख त जोखिन्छ नि ।’

फुलिङगिरी माडी क्षेत्रमा ४ जनाको समूहले सामूहिक रूपमा भूकम्पपीडितका घर बनाउँदै आएको स्थानीयले बताएका छन् । एउटा समूहमा कम्तीमा १० जना छन् । रामका अनुसार यसअघि सित्तैमा ६/७ घर बनाइसकिएको छ । आफ्नो घर बनिसकेपछि धनसिंह तामाङ, बालध्वज तामाङलगायतका घर बनाउने तयारी भइरहेको उनले बताए । धनसिंहका अनुसार एउटा अर्काकोमा जाँदा पैसा नलिने गर्नाले आर्थिक हिसाबमा सबैलाई केही सहज भएको छ ।

‘अब बनाउने पालो मेरो हो । हामी एउटाको बनाउँदै गर्दा अर्कोको कसरी बनाउने ?, कहिलेसम्म बनाउने ? भनेर योजना बनाउँछौं’ उनले भने । अहिले धान, कोदो थन्क्याउने बेला भएकाले पनि घर बनाउन समय व्यवस्थापन गरिएको उनले बताए । उनीसँगै स्थानीय गमबहादुर घलेले भूकम्प प्रतिरोधी घर बनाउने तालिम लिएका छन् । ‘तामिल लिएपछि मैले यहाँका स्थानीयलाई सिकाएँ । अहिले तालिममा भने अनुसारकै काम गरेका छौं,’ उनले दाबी गरे ।

दूधपोखरी गाउँपालिका ३ का वडा सदस्य एवं स्थानीय औतराम लामाका अनुसार १ सयभन्दा बढी घर रहेको फुलिङगिरी माडीका ७० घरभन्दा बढी घर पुनर्निर्माण गर्नुपर्ने छ । यी सबैले पहिलो किस्ताबापतको रकम बुझेका छन् । ४/५ घरले गुनासो फारम भरेका छन् । केही घरको आर्थिक अवस्था ज्यादै नाजुक रहेको र केही घरको पारिवारिक अवस्थाका कारण सुरु हुन सकेको छैन । साबिक इलमपोखरी गाविस १ र २ नं. वडामा पर्ने उक्त गाउँका बासिन्दा टोलटोलकाहरू समूहगत रूपमा घर बनाउने काममा खटिएका छन् ।

‘गाउँमा कामदारको अभाव ।एकले मात्रै गर्न सक्ने काम भएन । बरु एउटाको काम सबै मिलेर गर्ने, पैसा नलिने । अर्कोको काम सबै मिलेर गर्ने, पैसा नलिने । यसो भएपछि समयमै काम सकिने । झन्डै आधा पैसा कटौती हुने । एक–आपसमा भ्रातृत्व कायम पनि हुने यो राम्रो चलन हो,’ उनले भने । वडाअध्यक्ष तिलकबहादुर गुरुङका अनुसार स्थानीय सबै निजी आवास पुनर्निर्माणमा जुटेका छन् ।

घर बनाउन बाँकी लाभग्राही काठ, ढुंगा, बालुवा, रड, सिमेन्टलगायत आवश्यक सामग्री जुटाउन व्यस्त छन् । राष्ट्रिय पुननिर्माण प्राधिकरणको अनुदान व्यवस्थापन गर्ने जिल्ला आयोजना कार्यान्वयन इकाइ लमजुङका फोकल पर्सन शिव रेग्मीका अनुसार पछिल्लो समय लमजुङमा भूकम्पपीडितका निजी आवास पुनर्निर्माण कार्यले गति लिएको छ । लमजुङ कम प्रभावित १७ जिल्लामा पर्छ ।

लमजुङको पनि बढी प्रभावित गोरखासँग सीमा जोडिएको दूधपोखरी गाउँपालिकामा निजी आवास पुनर्निर्माण कार्य धमाधम भइरहेको उनले बताए । ‘फुलिङगिरी, दूधपोखरी र बिचौर क्षेत्रमा भइरहेको पुनर्निर्माण हेर्‍यौं । काम धमाधम भइरहेको छ,’ उनले भने । उनका अनुसार कुल लाभग्राही सूचीमा १३ हजार ९ सय ५९ जना छन् ।

यसमा पहिलो किस्ता १३ हजार ३ सय १८ जनाले सम्झौता गरिसकेका छन् । दोस्रो किस्ता ५ हजार ४४ जनाले लिएका छन् । तेस्रो किस्ता ७ सय ५१ जनाले लगिसकेका छन् । लमजुङमा निजी आवास पुनर्निर्माण कार्यक्रमका लागि विस्तृत सर्वेक्षण २०७३ पुस २१ गतेदेखि सुरु भएको उनले बताए ।

चैत २८ देखि अनुदान सम्झौता थालिएकोमा ०७४ असार १४ देखि अनुदान वितरण गरिँदै आएको छ । ‘कम प्रभावित १७ जिल्लामा तुलाना गर्ने हो भने हाम्रोभन्दा प्रगति अरूको भएको छैन,’ रेग्मीले दाबी गरे ।

प्रकाशित : मंसिर १, २०७५ ११:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्