मकवानपुर र चितवनमा ३ हजारभन्दा बढीमा डेंगी- वाग्मती - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

मकवानपुर र चितवनमा ३ हजारभन्दा बढीमा डेंगी

हेटौंडामा मात्रै झन्डै २२ सय जनामा संक्रमण, सबैजसो अस्पतालका शय्या ज्वरोका बिरामीले भरिभराउ
ज्वरोलाई सामान्य नठान्न र बेलैमा उपचार गर्न चिकित्सकको आग्रह
प्रताप विष्ट, रमेशकुमार पौडेल

हेटौंडा, चितवन — मकवानपुर र चितवनमा डेंगीले महामारीकै रूप लिएको छ । दुवै जिल्लामा गरी हालसम्म ३ हजार जनाभन्दा बढीमा संक्रमण पुष्टि भइसकेको छ । यो क्रम हरेक दिन बढ्दो छ । आइतबार मात्र मकवानपुरमा २ सय ३७ जना संक्रमित पहिचान भएका छन् ।

त्यसमध्ये २ सय ७ जना हेटौंडाका छन् । योसँगै मकवानपुरमा संक्रमितको संख्या २ हजार ४ सय १८ जना पुगेको छ । त्यसमध्ये हेटौंडाका मात्रै २ हजार १ सय ९६ जना छन् । स्वास्थ्य कार्यालय मकवानपुरका प्रवक्ता लक्ष्मण घिमिरेका अनुसार जिल्लामा डेंगी संक्रमणबाट एक बालकको मृत्यु भएको छ । हालसम्म हेटौंडासहित मकवानपुरगढी थाहा, मनहरी, बकैया, वाग्मती, भीमफेदी, राक्सिराङ र कैलाशमा पनि संक्रमण फैलिइसकेको छ । ‘इन्द्रसरोवर गाउँपालिकामा भने डेंगी विस्तार भइसकेको छैन,’ उनले भने ।

संक्रमितको संख्या अत्यधिक रहेकाले हेटौंडाका सरकारी एवं निजी अस्पताल बिरामीले भरिभराउ छन् । हेटौंडा–४ र ५ मा सबैभन्दा धेरै जनामा डेंगी संक्रमण पुष्टि भएको छ । संक्रमण विस्तारलाई रोक्न उपमहानगरले १९ वटै वडामा जनचेतना अभियान, लामखुट्टेको लार्भा नष्ट गर्ने, सरसफाइको कार्य गरिरहेको उपमहानगर प्रमुख मीना लामाले बताइन् । ‘यसका लागि आवश्यक पर्ने स्वास्थ्यकर्मी खटाइएको छ । डेंगु परीक्षण कीट पनि अस्पताललाई उपमहानगरले उपलब्ध गराएको छ,’ उनले भनिन् ।

यता, चितवनमा सन् २०१० यता हरेक ३ वर्षको अन्तरालमा डेंगीले अत्याउने गरेको छ । सन् २०१९ मा डेंगीले चितवनमा महामारीकै रूप लिएको थियो । त्यसबेला १९ हजार २ सय ३० जनामा परीक्षण गर्दा ४ हजार ८ सय ३ जनामा संक्रमण पुष्टि र ३ जनाको मृत्यु भएको थियो ।

यो वर्ष भने संक्रमितको संख्या काठमाडौंको तुलनामा केही कम छ । संख्या कम भए पनि संक्रमितको मृत्यु भएका कारण सतर्कता भने अपनाइएको स्वास्थ्य कार्यालयले जनाएको छ । कार्यालय प्रमुख दुर्गादत्त चापागाईंका अनुसार साउनयता असोज ९ सम्म ६ सय १ जनामा डेंगी पुष्टि भएको छ । तीमध्ये ३ सय ९० जना चितवनवासी हुन् भने ७७ जनाको ठेगाना खुलेको छैन । बाँकी १ सय ३४ जना बाहिरी जिल्लाका हुन् । ३ हजार ९ सय १९ जनाको परीक्षण गर्दा उक्त तथ्य बाहिर आएको हो । डेंगीकै कारण गत असोज २ मा रत्ननगर नगरपालिका–१ का २८ वर्षीय युवकको मृत्यु भएको थियो ।

‘संक्रमितको संख्या तुलनात्मक रूपमा धेरै छैन तर संक्रमितको मृत्यु नै भएको घटनाले हामीलाई संवेदनशील भने बनाएको छ,’ कार्यालय प्रमुख चापागाईंले भने, ‘संक्रमण पुष्टि भएका व्यक्ति घरमै बसेका थिए । साह्रै सिकिस्त भएपछि भरतपुरस्थित कलेज अफ मेडिकल साइन्सेल शिक्षण अस्पताल ल्याइएकामा त्यही दिन नै उनको मृत्यु भएको थियो ।’ ती युवकको उपचारमा संलग्न डा. आलोक प्रधानले ज्वरो र लगातार बान्ता भएपछि उपचारका लागि मध्याह्न अस्पताल ल्याइएका ती युवकको २ घण्टा नबित्दै मृत्यु भएको बताए ।

‘ज्वरोलाई सामान्य नठानौं । भरपर्दो स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिऔं । आत्तिहाल्न त पर्दैन तर स्वास्थ्यकर्मीसँग सम्पर्क गरेपछि उसले परीक्षण गर्नुपर्ने/नपर्ने, परीक्षण गरेपछि के–के गर्ने भन्ने बुझाउँछ,’ चापागाईंले भने ।

जिल्लामा असार दोस्रो सातापछि नै डेंगीका संक्रमितहरू देखा परेका थिए । अहिले दिनमा १५/२० जनामा संक्रमण पुष्टि हुने गरेको कार्यालयका भेक्टर कन्ट्रोल निरीक्षक राम केसीले जानकारी दिए । डेंगी फैलन सक्ने समय असोज/कात्तिक नै भएको उनले बताए । पछिल्ला दिनहरूमा संक्रमण दर बढ्दो क्रममा रहेका कारण सचेत र सजग रहन उनले अपिल गरे । एडिस जातको लामखुट्टेले टोकेमा यो रोग लाग्ने गर्छ । यो लामखुट्टे दिउँसो सक्रिय हुन्छ ।

चितवनका सातैवटा पालिकामा डेंगी संक्रमण फैलिएको छ । अहिले जिल्लाभर नै संक्रमण नियन्त्रण अभियान चलाइएको प्रमुख चापागाईंले बताए । ‘अहिले काठमाडौंको तुलनामा संख्या थोरै देखिए पनि फैलन सक्ने खतरा कायमै छ । त्यसैले पालिकाहरूलाई डेंगी नियन्त्रणमा लाग्न भनेका छौं,’ जिसस अध्यक्ष नारायणप्रसाद अधिकारीले भने ।

यहाँका अस्पतालहरूमा ज्वरोका बिरामीको चाप बढेको छ । ‘भरतपुर अस्पतालको मेडिकल वार्डका ७५ शय्या नै ज्वरोका बिरामीले भरिएका छन् । त्यसमा डेंगीका बिरामी तेस्रो नम्बरमा छन् । डेंगीका बिरामीको अवस्था त्यस्तो नाजुक नै त छैन । त्यसैले आत्ती नै हाल्नु त नपर्ला तर सजग रहन आवश्यक छ,’ भरतपुर अस्पतालका प्रवक्ता डा. गोविन्द कँडेलले भने । अस्पतालमा डेंगीमा जस्तै उच्च ज्वरो आउने स्क्रब टाइफसका बिरामीहरू डेंगीका भन्दा धेरै रहेको उनले बताए ।

नेपालमा सबैभन्दा पहिला सन् २००४ मा चितवनमै संकलन भएको नमुना परीक्षणमा एक विदेशीमा डेंगी पुष्टि भएको थियो । त्यसपछि सन् २००९ मा चितवनमै ९ जनामा संक्रमण भयो । त्यसको १ वर्षपछि चितवनमा डेंगीले पहिलो पटक महामारीको रूप लियो । त्यो वर्ष ७ सय ३९ जनामा संक्रमण देखिएको थियो । त्यसपछिसन् २०१३ मा पनि ७ सयको हाराहारीमा संक्रमित भएका थिए ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७९ ०७:२१
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

पूर्व–पश्चिम विद्युतीय रेलमार्ग निर्माण सम्भव छैन : भौतिक मन्त्री

स्रोत सुनिश्चितता नहुँदा काँकडभिट्टा–इनरूवा खण्डमा अझै मुआब्जा निर्धारण हुन सकेन
कान्तिपुर संवाददाता

काठमाडौँ — सरकारी लगानीमा पूर्व–पश्चिम विद्युतीय रेल मार्ग बनाउन नसकिने भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री मोहम्मद इस्तियाक राईले बताएका छन् । सरकारको आर्थिक क्षमता र स्रोतले नभ्याउने देखिएको उनको भनाइ छ । ‘पुँजीगततर्फ देशकै बजेट करिब चार खर्ब रुपैयाँ हाराहारी छ,’ मन्त्रालयमा सोमबार सञ्चारकर्मीसँग मन्त्री राईले भने, ‘२४ खर्ब रुपैयाँ लगानी गरेर रेल सञ्चालन सम्भव छैन, यत्रो लगानी गर्दा जनतालाई के फाइदा ?’

जग्गा अधिग्रहण गरेको खण्डमा मात्र काम गरिने र थप नयाँ काम नगरिने उनको भनाइ छ । ‘रेल गुडाउँछौं र पानीजहाज चलाउँछौं भन्नु सस्तो लोकप्रियताका लागि मात्र हो,’ उनले भने, ‘पूर्व–पश्चिम विद्युतीय रेलमार्ग बनाउन १० देखि १२ वर्ष लाग्छ ।’ बाह्य मुलुकसँग ३/४ प्रतिशत ब्याजमा ऋण लिएर काम गरे नेपाल श्रीलंका बन्ने खतरा रहने उनको भनाइ छ । उक्त विद्युतीय रेलमार्ग आयोजना सुरु भएको दशक नाघिसक्दा पनि मुआब्जाकै समस्या टुंगिएको छैन । देखिने गरी रेलमार्गको काम अघि बढ्न सकेको छैन । विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन तयार भएकै चार वर्ष भइसकेको छ ।

काँकडभिट्टा–इनरुवा खण्डमा मुआब्जा निर्धारण नै हुन सकेको छैन । ‘हाम्रो जनसंख्या कति ? रेल चढ्ने यात्रु कति ? यसबाट आउने प्रतिफल के ? यसमा सोचेर मात्र अघि बढ्नुपर्छ,’ उनले भने, ‘अहिले जयनगर–जनकपुर खण्डमा सञ्चालनमा आएको रेल घाटामा चलाइएको छ ।’ घाटामा रहेको रेललाई नाफामा ल्याउने गरी काम गर्नुपर्ने उनले बताए । असारमा भौतिकमन्त्री बनेका राईले उक्त रेलमार्ग कुनै दातृ निकायले बनाइदिए सजिलो हुने बताए । उक्त रेलमार्ग निर्माणमा एक वर्षअघि १२ खर्ब रुपैयाँ लागत अनुमान निकालिएको थियो । अब भने कम्तीमा २४ खर्ब रुपैयाँ चाहिने उनको भनाइ छ ।

नेपालका नदीमा पानीजहाज चलाउन सक्ने सम्भावना पनि नरहेको उनले प्रस्ट्याए । ‘कुन खोला खनेर पानीजहाज चलाउने ? त्यसैले यो सम्भव छैन,’ उनले भने, ‘तर जेट बोट भने चलाउन सकिन्छ ।’ पानीजहाज कार्यालय स्थापना गरिए पनि संगठन संरचना सानो रहेको उनले बताए । काँकडभिट्टादेखि इनरुवासम्म १०६ किमि क्षेत्रमा जग्गा प्राप्ति गर्न २५ अर्ब रुपैयाँ लाग्ने मन्त्रालयका सचिव गाोपालप्रसाद सिग्देलले बताए । ‘दक्षिण एसियामा बंगलादेशभन्दा हाम्रोमा जग्गाको मूल्य पाँच गुणा बढी छ,’ उनले भने, ‘समयमै राज्यले यसमा नियमन गर्न नसके ठूला पूर्वाधार बनाउन जग्गा किन्न सक्ने अवस्था रहन्न ।’

स्रोत सुनिश्चितता नहुँदा रेलमार्गमा पर्ने जग्गाको मुआब्जा वितरण हुन नसकेको रेल विभागका महानिर्देशक रोहितकुमार बिसुरालले जनाए । ‘मुआब्जाका लागि २५ अर्ब रुपैयाँ चाहिएको छ । तर एक अर्ब रुपैयाँ विनियोजन भएको छ,’ उनले भने, ‘बजेट व्यवस्थापन नभई मुआब्जा निर्धारण गर्न सक्ने अवस्था छैन ।’ स्रोत सुनिश्चितताका लागि भौतिक मन्त्रालय हुँदै अर्थ मन्त्रालय पठाइसकिएको विभागको भनाइ छ ।

पूर्व–पश्चिम विद्युतीय रेलमार्गअन्तर्गत बर्दिबास–निजगढ खण्डमा मात्र काम भइरहेको छ । ७० किमि दूरीको यस खण्डमा माटो फिलिङ गर्ने, कल्भर्ट बनाउनेलगायत प्रारम्भिक काम सकिएका छन् । काँकडभिट्टा–इनरुवा खण्डमा मुआब्जा वितरण हुन नसक्दा अहिलेसम्म ठेक्का लाग्न सकेको छैन । उक्त खण्डको १ सय ६ किमि दूरीमा ७६० बिघा जग्गा पर्छ । उक्त खण्डमा मुआब्जाका लागि आर्थिक वर्ष ०७७/७८ मा मूल्यांकन गरिएको दर २४ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ छ । ९४५ किमि दूरीको यो आयोजना आर्थिक वर्ष ०६६/६७ मा सुरु भएको हो । कामले भने अहिलेसम्म गति लिन सकेको छैन ।

प्रकाशित : आश्विन ११, २०७९ ०७:१४
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×