बिनाइजाजत बैंकिङ कारोबार- वाग्मती - कान्तिपुर समाचार
कान्तिपुर वेबसाईट
AdvertisementAdvertisement

बिनाइजाजत बैंकिङ कारोबार

वर्षमा ८ करोड बचत संकलन र ऋण लगानी गर्ने मेक्स मी ई–कमर्स इन्टरनेसनलका सञ्चालक पक्राउ 
 एकैजनाको एक करोड रूपैयाँसम्म फसेको भन्दै उजुरी 
रमेशकुमार पौडेल

चितवन — ‘सहकारी र बैंकले ग्राहकलाई ऋण दिन्छ । अरू सबै लिएर जान्छ । तर हामीले सदस्यलाई सेयर दिन्छौं । सेयरमा लाभांश दिन्छौं । बचतमा ब्याज दिन्छौं ।’ सुविधा यति मात्रै हैन, अरू अनेकअनेक उल्लेख भएको पासबुक लिएर बचत संकलन गर्नेहरू घर–घर, पसल–पसल डुल्थे ।

सहकारी र बैंकलाई नराम्रो भने पनि बचत जुटाउने शैली सहकारीकै जस्तो थियो । अनि बैंकले जस्तै अनेक ठाउँमा ऋण लगानी पनि गरेका थिए । पासबुक र संस्थाको बोर्डमा ‘नेपाल राष्ट्र बैंकबाट मान्यता प्राप्त’ भनेर उल्लेख नै छ । झन्डै एक वर्षअघि भरतपुर–१० स्थित रिजाल चोकमा कार्यालय राखेर मेक्स मी ई–कमर्स इन्टरनेसनल नामक कम्पनीले धेरैलाई कारोबारमा संलग्न गरायो । तर कम्पनीको कारोबार शैली नियमविपरीत भएको र राष्ट्र बैंकबाट स्वीकृतिसमेत नलिएको प्रहरी अनुसन्धानले देखाएको छ ।

‘नियमविपरीत बचत संकलन र ऋण लगानी गरेका कारण हामी ठगियौं भन्ने उजुरी परेपछि मंसिर ६ मा कम्पनीका कार्यकारी निर्देशक पुष्पराज तिमिल्सिना पक्राउ परे । बुझ्दै जाँदा कम्पनीले कारोबार गर्न कतैबाट स्वीकृति नलिएको, राष्ट्र बैंकको कागज पनि नक्कली भएको पत्ता लागेको छ,’ चितवन प्रहरी प्रवक्ता डीएसपी नरहरि अधिकारीले भने । संस्थाले वर्ष दिनको बीचमा झन्डै आठ करोड रुपैयाँ बचत संलकन र लगानी गरेको देखिने उनले बताए । ‘एकै जनाले एक करोड रुपैयाँसम्म ठगिएँ भनेर उजुरी दिएका छन्,’ उनले भने ।

तिमिल्सिनाको घर दैलेख आठबिस नगरपालिका–७ मा हो । उनी सुरुमा विद्यालयका किताब प्रकाशन गर्ने कम्पनीको बिक्री प्रतिनिधि बनेर चितवन आएका थिए । पछि डेरी र आइसक्रिम उद्योग सुरु गरे । त्यसपछि ई–कमर्स चलाएका हुन् । विभिन्नखाले बचतमा ७–९ प्रतिशतसम्म ब्याजदर दिने उनले घोषणा गरेका थिए । एक जना बचतकर्ताका अनुसार बिनाधितो १५ लाख रुपैयाँसम्म ऋण लगानी गर्ने बताएर सदस्य बनाएका थिए । बचत गर्न सुरु गरेको ३ महिनासम्म नगद झिक्न नपाइने नियम राखेका थिए ।

कम्पनीले बैंक र फाइनान्स जसरी मोटरसाइकल किन्न धमाधम ऋण लगानी गरेको पाइएको डीएसपी अधिकारीले जानकारी दिए । ‘नियमविपरीत काम गर्दा पनि कसैको नजर पुगेन । बोर्डमा र पासबुकमा राष्ट्र बैंकले मान्यता दिएको भनेर लेखेपछि धेरै झुक्किए । बचतकर्ताहरूले रकम झिक्न नपाएपछि समस्या बढेर हामीकहाँ उजुरी आएको हो,’ डीएसपी अधिकारीले भने ।

बचत तथा ऋणको कारोबार गर्ने सहकारीहरूको संस्था केन्द्रीय बचत तथा ऋण सहकारी संस्था लिमिटेड (नेफ्स्कुन) सञ्चालक समितिकी उपाध्यक्ष शान्ति अधिकारी सर्वसाधारण सजग नभए ठगी बढ्ने बताउँछिन् । ‘नियमअनुसार दर्ता भएर कारोबार गरेको हो वा हैन त्यो ख्याल नगरी ब्याजको आसमा बचत गर्ने र सजिलै पाइन्छ भनेर ऋण लिन खोज्ने हो भने ठगीका घटना बेहोर्नुपर्ने हुन्छ,’ उनले भनिन् । सहकारीको शैलीमा कारोबार गर्ने संस्थाहरू सहकारी हुन् वा हैनन्, सञ्चालकहरूमा चिनेजानेका छन् वा छैनन् भनेर हेरे पनि धेरै हदसम्म ठगीबाट जोगिन सकिने उनको भनाइ छ ।

मेक्स मी ई–कमर्स इन्टरनेसनलमा हजारभन्दा बढी सदस्यहरू रहेको हुन सक्ने डीएसपी अधिकारी बताउँछन् । नियम कानुन बुझ्न नसक्ने सर्वसाधारणदेखि बैंक र सहकारीबारे जानकार टाठाबाठाले यो कम्पनीमा कारोबार गरेको देखिएको उनले बताए । त्यसैले राष्ट्र बैंकलगायत नियामक निकायले थप चनाखो भएर अनुगमन गर्नुपर्नेमा उनको जोड छ ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७८ ०९:०५
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

ढोरपाटनका घरकुरुवाहरू

‘जाडो छल्न सक्ने भनेर गाउँलेले पत्याए, ५० वटाका दरले घर हेर्छौं’ 
प्रकाश बराल

बागलुङ — हिमपातको याम सुरु हुँदै गर्दा ढोरपाटनको नवी गाउँ सुनसान छ । दुई सय परिवारको बसोबास रहेको यहाँका बासिन्दा औल झरेपछि मंसिर ३ देखि गाउँ खाली भएको हो । अहिले सिंगो गाउँमा ४ जनामात्र बसेका छन् । गाउँ रेखदेख गर्न कुरुवा बसेका उनीहरू भने यो वर्ष औल झर्न पाउँदैनन् ।

ढोरपाटन–९ नवी गाउँका ५१ वर्षीय डिलबहादुर सुनार र उनकी ५० वर्षीया श्रीमती तिलमती गाउँका कुरुवा हुन् । एक दशकदेखि सुनार दम्पती यहाँका कुरुवा बस्दै आएका छन् । उनीहरूको बेंसीमा घरखेत नभएकाले हिउँमा गाउँ कुरुवा बनेरै बसिरहेको उनले बताए । सुनार दम्पतीसँगै अम्बरु र असारे विक पनि गाउँ कुर्न बसेका छन् । विक दम्पती भने यो वर्षमात्रै कुरुवा बसेका हुन् । सुनार दम्पतीबाहेकका अरू कुरुवा बर्सेनि फेरिन्छन् ।

समुद्र सतहबाट २ हजार ९ सयदेखि ३ हजार मिटर उचाइको ढोरपाटनका बस्तीमा अहिले हिउँ पर्न थालिसकेको छ । हिउँ चैतसम्मै रहन्छ । निकै चिसो हुने भएकाले गाउँले बालबच्चा च्यापेर बेंसी झर्ने गरेका हुन् । उनीहरू पशु चौपाया पनि सँगै लगेका छन् । ‘हामी चार जनाका छोराछोरी पनि छैनन्, केही काम गर्न सक्ने र जाडो छल्न सक्ने छौं भनेर गाउँलेले पत्याए,’ सुनारले भने, ‘बिहान उठेपछि चार जनाले ५० वटाको दरले घर हेर्छौं ।’ सबै घरको तालाचाबी हेरविचार गर्ने र घरको बाहिरी भाग सरसफाइ गरिदिने काममा खटिने गरेको उनले बताए ।

घरकुरुवा बसेकाहरूले भेडा र गाईगोरु पनि पालेका छन् । त्यसका लागि पराल, कोदोको नल तथा आफ्नो लागि चार/पाँच महिना पुग्ने अन्न जोहो गरेर राखेका छन् । घोडा, गाईबस्तु र भेडा चराउने चलन पनि छ । तर हिउँ परेपछि चराउन सकिँदैन । यो समयमा हिउँचितुवा र बँदेलको बढी डर हुन्छ । त्यसैले उनीहरू चनाखो भएर बस्छन् । गाउँ कुरुवा भएबापत उनीहरूले वर्षको ५० हजार रुपैयाँ नगद र केही अन्न पाउँछन् ।

स्यालपाखे गाउँमा कुरुवा बसेका शेरबहादुर विक । तस्बिर : प्रकाश बराल/कान्तिपुर

ढोरपाटन सिकार आरक्ष क्षेत्र भएकाले चितुवा र बँदेलको आक्रमणबाट पशुधन र मानवीय क्षति भए आरक्षले पनि क्षतिपूर्ति भराउँछ । तर आफ्नो पशुधनको क्षतिपूर्ति पाए पनि मानवीय क्षतिसमेत हुने डरले बढी सतर्क भएर बस्ने उनले बताए । आरक्ष कार्यालयका सहायक वार्डेन सूर्य खड्काले बर्सेनि ५ सयदेखि ६ सयसम्म पशुधन क्षति हुने गरेको तथ्यांक सुनाए । ‘पशुधनको क्षति भएकालाई हामीले राहत बाँडेका छौं, कतिपय मानिस घाइतेसमेत हुँदा उपचार गराउनुपर्छ,’ खड्काले भने, ‘गत आर्थिक वर्ष १९ लाख रुपैयाँ खर्चेर क्षतिपूर्ति र उपचार गराएका छौं ।’

घर कुरुवा बस्दाबस्दै पनि गत वर्ष नवी गाउँमा आगलागी भयो । ३० घर नष्ट भए । ‘हामीले तत्काल सेनालाई खबर गरेपछि आगो निभाउन सकियो,’ असारे विकले भने । उक्त क्षतिपछि ढोरपाटन नगरपालिकाले २ करोड खर्च गरेर बस्ती पुनर्निर्माण गरेको छ । यहाँका सबै बस्तीमा जस्तापाता पुर्‍याउने लक्ष्य राखिएको नगर प्रमुख देवकुमार नेपालीले बताए । ‘अधिकांश घर काठका छाना भएका छन्, आगो लागेपछि निभाउनै नसकिने रहेछ,’ नेपालीले भने, ‘सबै घरमा जस्तापाता पुर्‍याउने लक्ष्य राखेर केही काम अगाडि बढिसकेको छ ।’

बस्ती औल झरेपछि नवीकै ढोरपाटन जनवादी आधारभूत विद्यालय बन्द भएको छ । सबै बालबालिका वडा ८ को सेरावाङ झरिसकेका छन् । यो विद्यालयको अर्को भवन सेरावाङमा पनि छ । अभिभावक बेंसी झरेर खेतीपातीमा लागेका छन् भने विद्यार्थी पनि पढ्न थालिसकेको विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष भद्रमणि विकले बताए । ‘माथि जाडो छ, बेसी झरेर पढाइ सुरु भएको छ,’ उनले भने, ‘चैतपछि अभिभावकसँगै बालबालिका ढोर जान्छन् ।’ अभिभावकले पशुचरन गर्दै ढोरपाटन र बुकी जाँदा बालबालिका नवीमा बसेर पढ्छन् ।

५३ घर रहेको यहाँको स्यालपाखे गाउँमा स्थानीय तेजबहादुर विक र शेरबहादुर विक यसपालि कुरुवा बसेका छन् । उनीहरूलाई एक घरले वार्षिक १ हजार २ सयका दरले कुरुवा खर्च भराउँछन् । मकै, जौ र केही अन्य घरायसी अन्न दिने गरेका छन् । तेजबहादुरले भने, ‘आफ्नो गुजारा चलाउन छिमेकीको घर पनि कुर्ने गरेको हुँ ।’ छेन्तुङ, नौथरलगायत बस्तीमा पनि घर कुरुवा छन् ।

प्रकाशित : मंसिर २१, २०७८ ०८:५८
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×