‘पर्यटनका लागि खोप अनिवार्य’- वाग्मती - कान्तिपुर समाचार

‘पर्यटनका लागि खोप अनिवार्य’

सौराहाका ४० प्रतिशत व्यवसायी होटल बेच्ने तयारीमा
रमेशकुमार पौडेल

चितवन — कोरोना संक्रमण दोस्रोपटक तीव्र भएसँगै चितवनमा वैशाख १६ को मध्यरातबाट निषेधाज्ञा जारी भयो । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज र आसपासको वन क्षेत्रमा हुने पर्यटकीय गतिविधिमा पनि रोक लाग्यो । जिल्लामा निषेधाज्ञा अहिले पनि जारी छ । तर असार ९ यताका सूचनामा गर्न नपाइने कामबाट ‘निकुञ्जको पर्यटकीय गतिविधि’ हटेको छ । यद्यपि पर्यटकीय गतिविधि सुरु हुने अवस्था छैन ।

चितवनको बाघमारा मध्यवर्ती सामुदायिक वनस्थित सुनसान डुंगाघाट । तस्बिर : रमेशकुमार/कान्तिपुर

‘बर्खामा निकुञ्जभित्र त कुनै पनि खाले सफारी सुरु गर्न सकिन्न । झाडी बढ्छ । जंगलमा हिँड्न डर हुन्छ । जिप सफारीका लागि पनि बाटो मर्मत गर्नुपर्छ । यो काम भदौयता गर्न सकिन्न । सामुदायिक वनमा भने सुरु गर्न सकिन्छ,’ निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत अणनाथ बराल भन्छन् ।

चितवन निकुञ्ज वन्यजन्तु अवलोकनका लागि देशकै प्रमुख गन्तव्य हो । पर्यटक राख्न निकुञ्ज आडमा सयौं होटलहरू सञ्चालनमा छन् । कोरोनाले पर्यटन ठप्प भएपछि मारमा परेका होटल तथा पर्यटन व्यवसायीहरू भने कोरोनाविरुद्धको खोप नपाउँदासम्म व्यवसाय सञ्चालन गर्ने विषयमा दुविधामा छन् । ‘कामदारहरूलाई बोलायो, खोप नलगाई कसरी आउने भन्छन्,’ क्षेत्रीय होटल संघ (हान) चितवन, सौराहाका कोषाध्यक्ष माधव दुवाडी भन्छन्, ‘हाम्रा कामदारमध्ये कम्तीमा ३३ प्रतिशतलाई भ्याक्सिन दिन पाए काममा ढुक्क भएर जुट्छन् भन्ने आशा छ ।’ यसो गर्दा यहाँका होटलमा कार्यरत कम्तीमा ७ सय जनालाई तत्काल खोप दिनुपर्ने हुन्छ । खोप नपाए कामदार मात्र होइन, पर्यटक आउनेमा पनि आशंका रहेको दुवाडीले बताए । कम्तीमा खोप लगाएकाहरू घुम्न आउने र खोप लगाएका कामदारले सेवा दिने वातावरण नबन्दासम्म पर्यटकीय गतिविधि चलाउन सकिँदैन भन्नेमा उनी दृढ छन् । ‘कोरोनाको तेस्रो लहर आउने चर्चा छ, यस्तोमा बिनाखोप व्यवसाय चल्न गाह्रो छ,’ दुवाडी भन्छन् ।

पर्यटक नआउँदा बढेको सकस

कोराना संक्रमण बढ्न थालेपछि २०७६ अन्तिमतिर निकुञ्जमा पर्यटकको संख्या घट्दै गयो । चैत ११ देखि निकुञ्ज बन्द नै भयो । २०७७ को दसैंतिहारसँगै पर्यटकीय गतिविधि फेरि सुरु भए । निकुञ्ज घुम्न आन्तरिक पर्यटकको भीड लाग्यो । गत आर्थिक वर्षमा ९२ हजार २ सय ९ जनाले निकुञ्ज घुमेका छन् । निकुञ्जका सूचना अधिकारी लोकेन्द्र अधिकारीका अनुसार यीमध्ये ८९ हजार ६ सय १ जना नेपाली हुन् । अघिल्लो आव र गत आवमा निकुञ्ज घुम्ने नेपालीको संख्या लगभग बराबर छ । तर सार्क राष्ट्र र अन्य विदेशी पर्यटकहरू निकै कम आए । आव २०७६/७७ मा निकुञ्ज घुम्नेको संख्या एक लाख ८२ हजार थियो ।

पर्यटक संख्या यसरी ह्वात्तै घट्दा होटल व्यवसायमा ठूलो असर परेको हान सौराहाका अध्यक्ष दीपक भट्टराई बताउँछन् । ‘व्यवसायीहरू मर्कामा छन् । होटल बिक्री गर्ने क्रम सुरु भएको छ । कोरोनाले अझै के–के गराउने हो ?,’ उनी भन्छन्, ‘जोखिम बढ्दै जाने देखिन्छ ।’ उनले सौराहाका ४० प्रतिशत व्यवसायी होटल बेच्ने तयारीमा रहेको दाबी गरे ।

निकुञ्जका तत्कालीन प्रमुख संरक्षण अधिकृत वेदकुमार ढकालले २०७६ असार ३१ मा सार्वजनिक गरेको एक विवरणअनुसार नेपाली पर्यटकले भन्दा सार्क र अन्य विदेशी पर्यटकले गर्ने खर्चको मात्रा ठूलो थियो । निकुञ्ज घुम्न आउने पर्यटकहरूले वर्षमा १ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ खर्च गर्ने अनुमानित विवरण उनले पेस गरेका थिए । उनका अनुसार विदेशीहरू नेपालीभन्दा दोब्बर समय बस्ने र खर्च पनि दोब्बरभन्दा बढी गर्थे । त्यसैले विदेशी पर्यटकहरू ह्वात्तै घट्दा होटलहरू मारमा परेका हुन् । ‘अहिले जग्गा कारोबार गर्नेहरूले सौराहाका होटल किन्न खोज्दै हुनुहुन्छ । सौराहाबाट पुराना व्यवसायी विस्थापित हुने र नयाँ समूह आउने सम्भावना बढेर गएको छ,’ हानका अध्यक्ष भट्टराई भन्छन् । पुराना व्यवसायी नहुँदा वन्यजन्तुमा आधारित यहाँको पर्यटन व्यवसाय भोलि कस्तो स्वरूपमा जाला भन्ने चिन्ता थपिएको उनले बताए । सौराहामा हानमा सदस्य रहेका होटलहरूको संख्या १ सय २० छ । यसबाहेक पनि थुप्रै होटल छन् ।

होटल व्यवसायमा ३३ अर्ब रुपैयाँ लगानी भएको छ । ५५ सय जनाले रोजगारी पाएका छन् । लगानी र रोजगारको अवस्थालाई हेरेर यहाँको पर्यटन व्यवसायलाई जोगाएर लैजाने विषयमा सरकारी नीति प्रस्ट नआए अवस्था निकै बिग्रेर जाने भट्टराई बताउँछन् । हान कोषाध्यक्ष दुवाडीले बैंकहरू सहयोगी भूमिकामा नरहेको गुनासो गरे । सरकारले दिने भनेका सहुलियत उपलब्ध गराउने विषयमा पनि उनीहरू सहज नभएको उनको आरोप छ ।

प्रकाशित : श्रावण १२, २०७८ ११:२७
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्

चितवनमा फेरि बढ्यो संक्रमण

साउन १–८ सम्म १ हजार २१ जनामा कोरोना संक्रमण, अस्पतालमा बढ्न थाल्यो चाप
रमेशकुमार पौडेल

चितवन — गत असार ८ मा प्रशासन कार्यालयमा छलफल हुँदा स्वास्थ्य कार्यालय प्रमुख दीपक तिवारीले संक्रमण दर घट्न थालेको बताएका थिए । उनले असारमा २ हजार जना मात्रै संक्रमित हुने अनुमान गरेका थिए । तर मध्य असारपछि जिल्लामा संक्रमण फैलने दर बढेर गयो । यो महिना जिल्लाभर ३ हजार ४७ जना संक्रमित हुन पुगे ।

निषेधाज्ञा खुकुलो भएसँगै आइतबार देखिएको चितवन, नारायणगढ बजारको भीडभाड । तस्बिर : रमेशकुमार/कान्तिपुर

दोस्रो लहरका बेला संक्रमण फैलिने दर पहिलो लहरको तुलनामा ज्यादै तीव्र थियो । संक्रमित थपिँदै जाँदा जेठ १२ मा सक्रिय संक्रमितको संख्या ४ हजार ९ सय २६ पुगेको थियो । मध्य जेठपछि भने यो क्रम कम हुँदै गयो । स्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार असार १३ मा सक्रिय संक्रमितको संख्या १ हजार १४ मा झरेको थियो । स्थानीय प्रशासनले वैशाख १६ को मध्यरातदेखि जिल्लामा निषेधाज्ञा लगायो । त्यसपछि बिस्तारै संक्रमण घट्न थालेको थियो । तर असार दोस्रो सातापछि निषेधाज्ञा खुकुलो बनाउन थालियो र त्यसको प्रभाव संक्रमितको संख्यामा पनि परेको हो ।

असार २८ मा भरतपुर अस्पतालले विज्ञप्तिमार्फत डब्लूएचओको सहयोगमा अन्तर्राष्ट्रिय प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणमा चितवनमा संकलित २ वटा नमुनामा कोरोनाको डेल्टा भेरिएन्ट पुष्टि भएको जनायो । जुन पहिलो लहरको अल्फा भेरिएन्टभन्दा बढी संक्रामक छ । डेल्टा भेरिएन्ट र खुकुलो निषेधाज्ञा संक्रमितको संख्या बढाउन सहयोगी भएका हुन् । स्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार साउन १–८ सम्म जिल्लामा १ हजार २१ जना संक्रमित भएका छन् । आइतबारसम्मको विवरणमा जिल्लामा हालसम्म संक्रमित हुनेको संख्या १९ हजार ३ सय ३७ पुगेको छ । जसमध्ये १ हजार ८ सय २५ जना अझै निको भएका छैनन् । झन्डै हजारनजिक पुगेको सक्रिय संक्रमितको संख्या फेरि बढेर २ हजारनजिक पुगेको हो ।

सक्रिय संक्रमित ५ सय र संक्रमण दर १० प्रतिशतभन्दा तल भए जोखिम कम भएको मानिने स्वास्थ्य कार्यालय प्रमुख तिवारीको भनाइ छ । असार दोस्रो सातासम्म संक्रमण दर १५ प्रतिशतको हाराहारीमा थियो । त्यसपछि बढ्दै गएर साउन ५ मा ३३ प्रतिशतको हाराहारीमा पुग्यो । अहिले घटबढ हुँदै २० प्रतिशतको हाराहारीमा रहेको स्वास्थ्य कार्यालयकी जनस्वास्थ्य अधिकृत गीताञ्जली ढकालले बताइन् । ‘भीडभाड बढेसँगै स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गर्ने परिपाटी पनि बसेन । त्यसैले संक्रमितको संख्या बढ्यो । यसले व्यवस्थापनमा गाह्रो हुन सक्छ,’ उनले भनिन् । संक्रमण बढ्नुमा कोरोनाको नयाँ भेरिएन्ट पनि कारक रहेको बताउँछन् स्वास्थ्य कार्यालयका निमित्त प्रमुख अमृत महर्जन ।

भरतपुर अस्पतालको कोभिड क्लिनिकल संयोजक डा. प्रमोद पौडेल अस्पतालमा संक्रमितको चाप बढ्न थालेको बताउँछन् । ‘अस्पतालमा संक्रमितहरूको संख्या घटेर दिनमा ६०/७० जनासम्म पुगेको थियो । अहिले फेरि बढेर सय जनासम्म हुन थालेका छन्,’ डा. पौडेलले भने । आईसीयू पनि भरिन थालेको उनले बताए । बालबालिकामा संक्रमण बढ्ने संकेत देखिएको उनको भनाइ छ । ‘ठ्याक्कै नयाँ खाले जटिलता देखिएको छैन तर लक्षणहरू अलि परिवर्तन भएको हो कि ? शरीर गलेर, डायरिया भएर आएकाहरूको पनि परीक्षण गर्दा संक्रमण पुष्टि भएको छ । तर प्रायः ज्वरो, खोकी, टाउको दुख्ने लक्षण छ । निमोनिया भइसकेर अस्पताल आउने संक्रमितहरूको उपचारमा केही जटिलता थपिएको छ,’ डा. पौडेलले भने । निषेधाज्ञा रहँदा र खुकुलो हुँदाको फरक देखा पर्न थालेको उनले दाबी गरे । सहर बजार, अस्पताल, बैंक, सरकारी कार्यालयहरूमा भीडभाड सामान्य अवस्थाको जस्तै छ । सार्वजनिक सवारीसाधन पनि चल्न थालेका छन् । ‘निषेधाज्ञा गरे पनि सुख भएन । व्यावसायिक गतिविधि कति समयसम्म रोक्नु ? नगरे संक्रमण फैलिने खतरा छ । कमसे कम मापदण्ड पालना गरे हुने थियो । तर त्यही पालना गराउन गाह्रो भयो,’ जिल्ला समन्वय समिति संयोजक कृष्णकुमार डल्लाकोटीले भने ।

कोरोना भाइरसविरुद्धको खोप निकै कम चितवनवासीले मात्र पाएका छन् । जिल्लाको जनसंख्या ६ लाखको हाराहारीमा छ । ढकालका अनुसार हालसम्म ९३ हजार ३ सय ७२ जनाले पहिलो मात्रा र २३ हजार ९ सय ३२ जनाले खोपको दोस्रो मात्रा लगाएका छन् । खोप अभियानले पूर्णता नलिँदासम्म सजग हुने र सावधानी अपनाउने गर्नुपर्छ । तर त्यसो नगर्दा फेरि निषेधाज्ञा जारी गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने भन्दै सरोकारवालाहरूले सचेत बनाइरहेका छन् ।

चितवनका अस्पतालमा हजार संक्रमितको उपचार गराउन सक्ने पूर्वाधार तयार छन् । दोस्रो लहरमा संक्रमण उच्च हुँदा ६ सयभन्दा कम मात्रै अस्पतालमा थिए । यहाँका अस्पतालमा बाहिरी जिल्लाका धेरै संक्रमित उपचारका लागि आउँछन् । कोरोनालेचितवनका मात्रै ३ सय २१ जनाको मृत्यु भएको छ । यो कुल संक्रमितमध्ये १.७ प्रतिशत हो । पहिलो लहरमा २ प्रतिशत थियो । ‘अरू व्यवस्थापन हामी गर्छौं । सर्वसाधारणले स्वास्थ्य मापदण्ड पालना गर्नु पर्‍यो । यस्तै हो भने त अवस्था फेरि जटिल बन्ने खतरा देखिन्छ,’ डल्लाकोटीले भने ।

प्रकाशित : श्रावण ११, २०७८ ०८:५२
पूरा पढ्नुहोस्
प्रतिक्रिया
पठाउनुहोस्
×